RSS

Τα πρόσωπα που αναδείχτηκαν μέσα από την κρίση

29 Dec

Η χρονιά που πέρασε έχει από κάθε άποψη τα χαρακτηριστικά του προθάλαμου για το 2009, της χρονιάς που κατά γενική ομολογία θα αποτελέσει, σε όλα τα επίπεδα της οικονομίας, μία από τις χειρότερες των τελευταίων δεκαετιών.

Αυτοί που προέβλεψαν τα γεγονότα και αυτοί που έγιναν οι πρωταγωνιστές σ’ αυτά δεν ήταν τα ίδια πρόσωπα, τουλάχιστον όχι στην πλειονότητά τους. Στη διεθνή οικονομική σκηνή αλλά και την ελληνική οικονομία, αυτοί οι «πρωταγωνιστές» ετοιμάζονται να πάρουν τη σκυτάλη και για τον επόμενο χρόνο. Ο ET.f επιχειρεί να καταγράψει όχι μόνο τα πρόσωπα των πρωταγωνιστών στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και την προβολή του «ρόλου» τους για τον επόμενο χρόνο.

  • Σημεία αναφοράς

Δύο πρόσωπα αναδείχθηκαν το 2008 ως σημεία αναφοράς στην ελληνική οικονομία, ο υπ. Οικονομίας Γ. Αλογοσκούφης και ο νέος διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Προβόπουλος.
Αν και πολιτικά προέρχονται από τον ίδιο πολιτικό χώρο, τη Ν. Δ., δεν φαίνεται να κινούνται στις ίδιες «ράγες» όσον αφορά την οικονομική πολιτική.

Ο Γ. Αλογοσκούφης, οικονομολόγος με βαρύ βιογραφικό σαν ακαδημαϊκός, πριν αναλάβει τη θέση του υπ. Οικονομίας είχε την… ατυχία να συμβάλει καθοριστικά το φθινόπωρο του 2007 στη «γραμμή» της προσφυγής στις κάλπες, με ζητούμενο αλλαγές στην οικονομία. Οι εκλογές έγιναν εν μέσω συνθηκών που επιβεβαίωναν την είσοδο σε μία χωρίς προηγούμενο διεθνή κρίση που είχε ξεσπάσει από τον Ιούλιο.

Οι ατυχείς δηλώσεις του ότι η ελληνική οικονομία είναι «θωρακισμένη» απέναντι στην κρίση έδειχναν δύο πράγματα:

– Ηξερε ότι η κρίση έχει ξεσπάσει και είναι διεθνής.
– Είχε κάποιο σχέδιο για το πώς θα την αντιμετωπίσει, αφού υποστήριξε τη διεξαγωγή εκλογών με θέμα την οικονομία.

Η συνέχεια δεν ήταν τόσο ευχάριστη. Η κρίση πράγματι ήταν πολύ σοβαρή, αλλά η ελληνική οικονομία αποδείχθηκε χωρίς κανένα «θώρακα». Χρειάσθηκε να διοχετευθεί ένα τεράστιο για τα ελληνικά δεδομένα ποσό 28 δισ. ευρώ στις τράπεζες για να στηριχθεί το κατά τα άλλα ισχυρό ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ανακοινώθηκαν παροχές στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για να διευκολύνουν τη δανειοδότησή τους, που μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έφθασαν, και από κοντά κάποιες κοινωνικές παροχές (άνεργοι, συνταξιούχοι, κ.λπ.) από τον καινούργιο χρόνο. Το εντυπωσιακό είναι ότι ο μοναδικός «θώρακας» που λειτούργησε προστατευτικά μέχρι σήμερα στην οικονομία δεν είναι αυτόΤο… δίδυμο των τραπεζιτών
ς που παρείχαν τα χαρακτηριστικά «καθυστέρησης» της ελληνικής οικονομίας έναντι των άλλων ευρωπαϊκών, δηλαδή οι ανελαστικότητες που χαρακτηρίζουν τις αγορές προϊόντων, εργασίας και υπηρεσιών.

Αυτό το τελευταίο, μάλιστα, το παραδέχθηκε ο διοικητής της ΤτΕ Γ. Προβόπουλος δημοσίως. Κάπου εδώ αρχίζει να φαίνεται και η διαφορά μεταξύ των δύο ανδρών. Ο Γ. Προβόπουλος, που ως διοικητής της ΤτΕ βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να μην κουβαλάει ευθύνες από χειρισμούς προ της κρίσης, έχει διακριτικά, αλλά επανειλημμένα αξιολογήσει ως ανεπαρκείς τις κινήσεις της οικονομικής πολιτικής στην προ της κρίσης περίοδο, ανοίγοντας έτσι ένα μέτωπο με τον υπουργό Οικονομίας.

Παράλληλα, προειδοποιεί -το κάνει κάθε φορά που του δίνεται η ευκαιρία- ότι η κρίση είναι πολύ πιο σοβαρή σε σχέση με την εικόνα που δίνεται και υπογραμμίζει ότι η ανεπάρκεια της της οικονομίας δεν επιτρέπει κουβέντες για «χαλάρωση» της οικονομικής πολιτικής ανάλογη με εκείνη άλλων χώρών της ΟΝΕ. Το σημείο αυτό, ίσως είναι το μοναδικό στο οποίο συγκλίνει -σε διαφορετικό βαθμό παρ’ όλα αυτά- με τον υπ. Οικονομίας.

Αρκετοί απέδωσαν αυτή τη διαφοροποίηση του κ. Προβόπουλου από τον κ. Αλογοσκούφη στις ενδοκυβερνητικές συγκρούσεις, καθώς δεν είναι λίγοι εκείνοι που τοποθετούν το διοικητή της ΤτΕ στο πολιτικό περιβάλλον του κ. Σουφλιά, ο οποίος διατηρούσε ανέκαθεν «μέτωπο» διαφορετικής προσέγγισης στην οικονομία με τον υπουργό Οικονομίας.

Αλλοι, όμως, ερμηνεύουν διαφορετικά και κάπως πιο μακροπρόθεσμα τη στάση αυτή του κ. Προβόπουλου. Λένε ότι ο διοικητής της ΤτΕ βλέπει αλλαγές προσώπων ή και κομμάτων στην πολιτική διακυβέρνηση και σηκώνει… αναχώματα απέναντι σε πρωτοβουλίες υπουργών που θα διαδεχθούν τον κ. Αλογοσκούφη.

Δεν ήταν όμως οι μοναδικοί. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Δ. Δασκαλόπουλος, με πρωτοβουλίες αλλά και δηλώσεις που άγγιζαν τα όρια της πολιτικής παρέμβασης, «χτύπησε» σε δύο σημεία. Από τη μία επιχείρησε μια προσέγγιση με την ηγεσία της ΓΣΕΕ, αναζητώντας ένα «κοινό τόπο» συνεννόησης μεταξύ εργοδοσίας και συνδικάτων -που προκάλεσε τη δυσαρέσκεια της κυβέρνησης-, και από την άλλη στράφηκε με έντονα κριτική στάση απέναντι στην κυβέρνηση, με τρόπο που δεν είχε συνηθίσει ο ΣΕΒ την κυβέρνηση και τη Ν.Δ. Στην απέναντι πλευρά εμφανίσθηκε ο κ. Μίχαλος, πρώην στέλεχος του υπ. Οικονομίας και νυν πρόεδρος του ΕΒΕΑ, να λειτουργεί επιθετικά και να θέτει θέμα μεγαλύτερης απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας, κάτι που είχαν ήδη αρχίσει να ψιθυρίζουν κάποια κυβερνητικά στελέχη.

Στο δίδυμο των δύο κρατικού ενδιαφέροντος επιχειρήσεων, τη ΔΕΗ και τον ΟΤΕ, η παρουσία των κ. κ. Τ. Αθανασόπουλου και Π. Βουρλούμη ήταν επίσης χαρακτηριστική.

Ο κ. Αθανασόπουλος, δείχνοντας να αγνοεί ότι η τιμή παροχής του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο εμπορική συναλλαγή αλλά και την παροχή κοινωφελούς υπηρεσίας, επιχείρησε να κινηθεί σαν διευθύνων σύμβουλος επιχειρηματικού ομίλου και όχι της ΔΕΗ, αυξάνοντας τιμές και κόστος παροχής υπηρεσιών. Προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και λίγο έλλειψε να… εξοστρακιστεί.

Από τον κ. Π. Βουρλούμη δεν έλειψαν οι πρωτοβουλίες που τον έφεραν στο κέντρο έντονων προστριβών. Ομως, η είσοδος των Γερμανών στον ΟΤΕ, παρότι δεν έχει οδηγήσει σε απομάκρυνσή του, έχει αλλάξει το κέντρο βάρους λήψης των αποφάσεων, με αποτέλεσμα το τελευταίο τετράμηνο ο Π. Βουρλούμης να έχει αποσυρθεί από το κέντρο.

  • Το… δίδυμο των τραπεζιτών

Το δίδυμο των επικεφαλής της Εθνικής και της Alpha Bank πρωταγωνίστησε το 2008 στις τραπεζικές εξελίξεις. Με μία μόνο παρέμβασή του, ο πρόεδρος της Alpha Bank Γιάννης Κωστόπουλος άνοιξε το δρόμο σε όλες τις τράπεζες για τη συμμετοχή τους στο σχέδιο στήριξης των τραπεζών. «Η Alpha Bank θα ενταχθεί στο σχέδιο, κάνοντας χρήση όλων των μέτρων που το Δημόσιο μας παρέχει. Αναλαμβάνουμε την πρωτοβουλία να ενταχθούμε πρώτοι. Ετσι, απαλλάσσουμε τις υπόλοιπες τράπεζες από κάθε δισταγμό», είπε με παρρησία ο κ. Κωστόπουλος.

Ο πρόεδρος της Εθνικής Τάκης Αράπογλου, εκφράζοντας τον πολυμετοχικό και μη κρατικό πλέον χαρακτήρα της Εθνικής, δεν είχε σπεύσει να υιοθετήσει τα μέτρα, δηλώνοντας ότι θα τηρήσει στάση αναμονής μέχρι την 1η Φεβρουαρίου 2009. Τελικώς, αποδέχθηκε τη συμμετοχή της Εθνικής, «αναγνωρίζοντας τον ιδιαίτερο ρόλο που καλείται να διαδραματίσει, ώστε οι επιχειρήσεις, τα νοικοκυριά και γενικότερα η οικονομία να αντεπεξέλθουν στη σημερινή συγκυρία». Κοινή συνισταμένη και των δύο αποτελούν οι ψύχραιμες και εύστοχες δηλώσεις τους για το τραπεζικό σύστημα, αλλά και την πραγματική οικονομία. Ο κ. Αράπογλου επισημαίνει ότι διεθνώς, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής αγοράς, οι συνέπειες της κρίσης θα έχουν ως αποτέλεσμα εξαγορές και συγχωνεύσεις, με στόχο την αύξηση των εσόδων μέσω και της μείωσης του λειτουργικού κόστους. Ο κ. Κωστόπουλος δηλώνει εδώ και χρόνια ότι τα νούμερα λένε πως στην Ελλάδα υπάρχει χώρος για δυόμισι τράπεζες. Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του τραπεζικού σκηνικού, ρόλο έχει να διαδραματίσει και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, υπό τον κ. Αγγελο Φιλιππίδη. Δεν είναι άνευ σημασίας η πρωτοβουλία του Τ.Τ. να χρηματοδοτήσει με €400 εκατ. την αποπεράτωση της Εγνατίας.

  • Διεθνείς παράγοντες για τη χρονιά που φεύγει

Η επιστροφή των αιρετικών οικονομολόγων
– Τζότζεφ Στίγκλιτζ, Πολ Κρούγκμαν, Νουριέλ Ρουμπίνι
Δεν είναι πολλά χρόνια που ο Τζότζεφ Στίγκλιτζ ή ο Πολ Κρούγκμαν θεωρούνταν «αιρετικοί» οικονομολόγοι, ενώ ο Νουριέλ Ρουμπίνι είναι ο άνθρωπος που προέβλεψε τη σημερινή οικονομική κρίση. Τώρα αποτελούν το νέο «mainstream» στην οικονομική σκέψη, καθώς το 2008 ήταν η χρονιά που «επίσημα» αποκαθηλώθηκε η νεοφιλελεύθερη οικονομική ορθοδοξία. Ο Κρούγκμαν τιμήθηκε με το φετινό βραβείο Νόμπελ ακολουθώντας τον Στίγκλιτζ, που το είχε πάρει το 2001. Ο Ρουμπίνι είναι ένας από τους πιο περιζήτητους οικονομολόγους για διαλέξεις αυτήν την περίοδο. Ο Κρούγκμαν έχει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για την παλινόρθωση της μεσαίας τάξης, ενώ ο Στίγκλιτζ για μια δικαιότερη παγκοσμιοποίηση. Και οι τρεις δεν έχουν σταματήσει να προειδοποιούν -και να επιβεβαιώνονται- για τη σοβαρότητα της συνεχώς υποτιμούμενης κατάστασης, επιμένοντας ότι θα πρέπει να ληφθούν πολύ γενναία και «ανορθόδοξα» μέτρα.

  • Οι τραπεζίτες παίρνουν τα όπλα τους

Ζαν Κλοντ Τρισέ, Μπεν Μπερνάνκι, Χένρι Πόλσον
Περισσότερο από τίποτα άλλο ανησυχούσε πάντα τον πρόεδρο της αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας, Μπεν Μπερνάνκι, η κατάσταση στην οποία πλέον είμαστε πάρα πολύ κοντά και λέγεται «αντιπληθωρισμός»: όταν οι τιμές πέφτουν, οι καταναλωτές αναβάλουν τις αγορές τους και οι πωλήσεις πέφτουν, η ανεργία αυξάνεται και οι τιμές ξαναπέφτουν σε έναν αέναο κύκλο. Ηταν ένας από τους ελάχιστους οικονομολόγους στον κόσμο που πίστευαν ότι αυτό είναι κάτι περισσότερο από ένα θεωρητικό πρόβλημα (είχε ξανασυμβεί το 1929). Η αλήθεια είναι ότι προσπάθησε όσο μπορούσε περισσότερο για να αποτρέψει αυτήν την πορεία, στην οποία μας οδήγησαν οι απανωτές «φούσκες» που προκάλεσε η ανερμάτιστη πολιτική του προκατόχου του Αλαν Γκρίνσπαν. Θα δούμε στο μέλλον αν τα έχει καταφέρει, πάντως τώρα μοναδικό όπλο είναι η δημοσιονομική πολιτική που θα ασκήσει ο νέος πρόεδρος Ομπάμα και όχι η νομισματική πολιτική του Μπερνάνκι. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Ζαν Κλοντ Τρισέ, παρότι Γάλλος, έμεινε «κολλημένος» στη γερμανική εμμονή της «μηδενικής ανοχής» στον πληθωρισμό. Αλλά παράλληλα, πρέπει να του το αποδώσουμε, εξασφάλισε ότι η Αμερική δεν θα εξαγάγει την κρίση της στον υπόλοιπο κόσμο μέσω της παγκόσμιας έκρηξης του πληθωρισμού που βιώσαμε το καλοκαίρι και που κινδύνευε να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Χένρι Πόλσον βρέθηκε στην άχαρη θέση να προσπαθεί να σώσει πρώτα το αμερικανικό τραπεζικό σύστημα και μετά τον πλανήτη ενώ τελειώνει η θητεία του. Ο ίδιος είναι σάρκα και αίμα του προβληματικού συστήματος, καθώς πριν γίνει υπουργός ήταν ο επικεφαλής της Goldman Sachs. Ισως να μη μάθουμε ποτέ γιατί άφησε να καταρρεύσει η Lehman Brothers, πάντως αυτή ήταν η σπίθα (αλλά όχι η αιτία) που πήρε φωτιά το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Είναι αμφίβολο, πάντως, αν θα κέρδιζε περισσότερο από μερικούς μήνες στην περίπτωση που είχε αποφασίσει διαφορετικά εκείνες τις κρίσιμες ημέρες.

  • Το τέλος της αλαζονείας για τους Αμερικανούς ceos

Ρίτσαρντ Φουλντ και Ρικ Ουάγκονερ
Περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο ο Ρίτσαρντ Φουλντ, ο επικεφαλής της Lehman Brothers, ενσαρκώνει την αλαζονεία και την αμετροέπεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος που έφερε τον πλανήτη στο χείλος της οικονομικής κατάρρευσης. Οι εικόνες από το παγερό ύφος με το οποίο κατέθετε στην αρμόδια επιτροπή του Κογκρέσου μετά την πτώχευση της εταιρίας του έχουν καταγραφεί στη συλλογική μνήμη. Για τον εαυτό του εξασφάλισε αμοιβή περίπου 45 εκατ. δολαρίων το 2007, όταν ήταν σαφές ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά. Από το 1993 έως το 2007 «τσέπωσε» το μυθικό ποσό του μισού δισ. δολαρίων σε αμοιβές από την εργασία του.

Ο Ρικ Ουάγκονερ, επικεφαλής της General Motors, είναι γέννημα θρέμμα της συγκεκριμένης αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς πρακτικά δεν έχει εργαστεί πουθενά αλλού. Από την ώρα που πήρε το μεταπτυχιακό του εντάχθηκε στο δυναμικό της GΜ και άρχισε να ανεβαίνει τα σκαλιά της ιεραρχίας. Ομως, όπως και οι άλλες δύο μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες του Ντιτρόιτ, η GM σαγηνεύτηκε από τα μεγάλα περιθώρια που άφηναν οι πωλήσεις των θηριωδών και βενζινοβόρων τζιπ (SUV) αλλά και η χρηματοδότηση των πωλήσεων με καταναλωτικά δάνεια χωρίς να αντιληφθούν εγκαίρως ότι η κατάσταση είχε αλλάξει. Η πιστωτική και οικονομική κρίση και οι υψηλές τιμές της βενζίνης το καλοκαίρι ανέτρεψαν τα πάντα και τώρα αυτός και οι συνάδελφοί του των Chrysler και Ford ευελπιστούν ότι τα 17,4 δισ. δολάρια κρατικής βοήθειας θα αποτρέψουν την καταστροφή.

  • Αλήθειες και μύθοι για την επιτυχία και την καταστροφή

– Γουόρεν Μπάφετ, Μπέρναρντ Μάντοφ
Ο Γουόρεν Μπάφετ είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που έγιναν πλουσιότεροι σε αυτή τη φάση της χρηματοοικονομικής καταστροφής. Μάλιστα εκτόπισε για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια τον Μπιλ Γκέιτς της Microsoft από την κορυφή της λίστας του «Forbes» με τους πλουσιότερους ανθρώπους. Στον Μπάφετ δεν άρεσαν ποτέ οι μόδες και απέφυγε τόσο την τεχνολογική φούσκα του τέλους της δεκαετίας του 1990 όσο και τη νέα φούσκα αυτής της δεκαετίας. Είχε χαρακτηρίσει τα πιστωτικά παράγωγα (CDS- Credit default swaps) «όπλα μαζικής καταστροφής» και είχε διατάξει εγκαίρως τις εταιρίες του να αποσυρθούν από τέτοιες τοποθετήσεις. Στις δύσκολες ώρες μετά την κατάρρευση της Lehman, ο Μπάφετ έσπευσε να επενδύσει στην Goldman Sachs με τρόπο που ουσιαστικά αποτέλεσε το πρότυπο για το βρετανικό σχέδιο Μπράουν (δηλαδή όχι διάσωση άνευ όρων).

Αντίθετα, ο Μπέρναντ Μάντοφ ήταν ο άνθρωπος που κατάφερε να κάνει φτωχότερους πολλούς πλούσιους ανθρώπους οργανώνοντας τη μεγαλύτερη σε αξία (50 δισ. δολάρια) και διάρκεια (δεκαετίες) «πυραμίδα». Συγκέντρωσε σταδιακά αμύθητα κεφάλαια πληρώνοντας στους παλαιούς επενδυτές υψηλές αποδόσεις από τα χρήματα που έφερναν οι νέοι. Χάρη στις υψηλές διασυνδέσεις του και τη θρησκευτικού τύπου πίστη των πελατών του στις ικανότητές του, δεν ελήφθησαν υπόψη οι έγκαιρες προειδοποιήσεις που είχαν γίνει τόσο προς την αμερικανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) εμπιστευτικά από έμπειρα στελέχη της αγοράς όσο και δημοσίως από άρθρα στον οικονομικό Τύπο. Συνήθως οι «πυραμίδες» καταρρέουν σύντομα λόγω της απληστίας των εμπνευστών τους. Ο Μάντοφ φαίνεται ότι κατάφερε να ελέγξει τόσο τη δική του όσο και των άλλων αλλά το τέλος είναι πάντα αναπόφευκτο…

Των Γιάννη Αγγέλη, Νένας Μαλλιάρα, Κωστή Παπαδημητρίου, Ελεύθερος Τύπος, Κυριακή, 28.12.08

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on December 29, 2008 in Οικονομία, Πρόσωπα 2008

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: