RSS

«Η Ελλάδα μάς συνδέει με τον εαυτό μας»

08 Apr
  • Το 1821 μέσα από ένα οπτικοακουστικό λεύκωμα της ελληνικής έκδοσης του «Νational Geographic», όπου μεταξύ άλλων τεκμηρίων αναπαράγεται ένα κείμενο της αμερικανικής έκδοσης του περιοδικού που είχε δημοσιευθεί το 1929 για τα 100 χρόνια ελεύθερου ελληνικού κράτους

  • του ιακωβου δ.μιχαηλιδη | το βήμα, Κυριακή 22 Μαρτίου 2009

«Ανάστησε, Θεέ μου, έναν Αλέξανδρο Μακεδόνα να ελευθερώσει την αθλία Ελλάδα μας». Η φράση αυτή του εμπόρου Ιωάννη Πρίγκου από το Πήλιο συμπυκνώνει τους καημούς και τους πόθους των Ελλήνων την εποχή της οθωμανικής κατάκτησης. Ηταν η εποχή που οι υπόδουλοι Ελληνες είχαν απογοητευθεί από τους θρύλους και τις δοξασίες για το «ξανθό γένος του Βορρά» που επρόκειτο να τους απελευθερώσει. Η διάψευση των προσδοκιών απέναντι σε κάθε ξένη Δύναμη εκφράζεται άλλωστε σε πολλά δημοσιεύματα στις αρχές του 19ου αιώνα. «Κατάλαβα τότε πως ό,τι κάνουμε θα το κάνουμε μόνοι μας και ότι δεν έχουμε καμία ελπίδα από τους ξένους» διαπιστώνει στα Απομνημονεύματά του ο Γέρος του Μοριά, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Η δυσπιστία και η απογοήτευση από τις υποσχέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων επιτάχυναν τις εξελίξεις. Η ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας στην Οδησσό της Ρωσίας, η συγκρότηση από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη του Ιερού Λόχου και η θυσία των νεαρών μαχητών του στο Δραγατσάνι αποτελούν παραμέτρους που διευκόλυναν την έκρηξη και την εδραίωση της Επανάστασης στη Νότια Ελλάδα.

Αλλά και τα συμβάντα στον Μοριά και στη Ρούμελη δεν στερούνται ηρωισμού και ψυχικού μεγαλείου. Η επιβλητική παρουσία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, η μαρτυρική θυσία του Αθανάσιου Διάκου, η ευγενική μορφή του Μάρκου Μπότσαρη, οι οδυνηρές καταστροφές στα Ψαρά και στη Χίο, η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου, το μεγαλείο του Καραϊσκάκη και η ανιδιοτέλεια του Ιωάννη Καποδίστρια έχουν τη θέση τους στο πάνθεον των ηρώων και των ηρωισμών, από κοινού με καταστάσεις και συμπεριφορές επιλήψιμες και καταστροφικές, όπως οι εμφύλιες διαμάχες, οι μικροκομματισμοί και οι δολιότητες. Αλλωστε όλα τα παραπάνω συνέθεσαν τελικά την πατρίδα, όπως την περιγράφει ο Μακρυγιάννης στα Απομνημονεύματά του: «Αφού τελείωσε ο ζωγράφος από τα κάδρα, έστρωσα ένα μέρος του περιβολιού μου με άσπρα και μαύρα πετραδάκια της θάλασσας. Ζωγράφισα πρώτα έναν κύκλο τριγυρισμένο από λόγχες. Αυτός ο κύκλος ήταν η πατρίδα, που ήταν τριγυρισμένη με τις λόγχες της τυραννίας τόσους αιώνες. Πιο κάτω ζωγράφισα ένα σκυλί. Είναι ο πιστός ο Ελληνας που προστάτευε την ελευθερία της πατρίδας του τόσους αιώνες νηστικός και γυμνός στα χάνια, όπως εκείνο το καλό σκυλί που φυλάει τα πρόβατα από το λύκο. Πιο κάτω είναι δύο τραγόπουλα και πολεμούν. Ετσι έμαθαν να πολεμούν και οι Ελληνες για να ελευθερώσουν την πατρίδα τους. Πιο κάτω είναι μία ελαφίνα και βυζαίνει το ελαφάκι της. Οταν έχουμε ομόνοια, έτσι μας βυζαίνει κι εμάς η πατρίδα μας…».

Το ειδικό αφιέρωμα του «Νational Geographic», που τιτλοφορείται «1821. Ο ξεσηκωμός του Γένους», αναπαριστά με πληρότητα τις εξελίξεις στη διάρκεια του μεγάλου ξεσηκωμού από την εποχή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας έως τη συγκρότηση του πρώτου ανεξάρτητου ελληνικού βασιλείου το 1830. Πρόκειται για μια σημαντική εκδοτική προσπάθεια που απευθύνεται στο ευρύ κοινό, στους μαθητές, στους εκπαιδευτικούς και στους φιλίστορες, όλους όσοι αναζητούν μια γλαφυρή και εύληπτη παρουσίαση των ιστορικών γεγονότων δίχως εκπτώσεις στην επιστημονικότητα των κειμένων. Η ζωηρή αφήγηση υποβοηθείται από την πλούσια και άρτια εικονογράφηση, από ένα εξαντλητικό χρονολόγιο των γεγονότων από την εμφάνιση των Οθωμανών Τούρκων στη Βαλκανική το 1354 ως την άφιξη του Οθωνα στο Ναύπλιο το 1833 και από τα βιογραφικά σημειώματα των πρωταγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης. Ενισχυτικό στοιχείο της καλαίσθητης έκδοσης αποτελεί και το συνοδευτικό DVD, με κινηματογραφικό υλικό για τα πρόσωπα και τα γεγονότα της περιόδου.

Δίχως καμία διάθεση προβολής ή υπερτονισμού της Επανάστασης του 1821, δεν μπορώ να μη σημειώσω τη συμβολή και την επιρροή που άσκησε η Ελληνική Επανάσταση ιδίως στους φιλελεύθερους διανοούμενους της Δυτικής Ευρώπης και της Αμερικής. «Είμαστε όλοι Ελληνες» συμπέραινε ο φιλέλληνας άγγλος ποιητής Πέρσι Σέλεϊ. Ισως να ήταν τελικά αυτό το συναίσθημα το οποίο ώθησε τον ανταποκριτή του «Νational Geographic» Μέιναρντ Οουεν Γουίλιαμς να επισκεφθεί την Ελλάδα έναν αιώνα μετά την έναρξη του ελεύθερου εθνικού βίου το 1930. Το άρθρο του με τον τίτλο «Ενας αιώνας ελεύθερη Ελλάδα, Δεκέμβριος 1930» περιλαμβάνεται αυτούσιο στην ειδική έκδοση του περιοδικού. Συνοδεύεται μάλιστα και από συλλεκτικές φωτογραφίες της μεσοπολεμικής Ελλάδας, που βίωνε τις συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής και της προσφυγικής αποκατάστασης. «Με πολλούς και μυστηριώδεις τρόπους η Ελλάδα μάς συνδέει με τον εαυτό μας. Οταν συνειδητοποιούμε πόσα έκανε για εμάς αυτή η μικρή βραχώδης χώρα, μένουμε έκπληκτοι» εξομολογείται στους αναγνώστες του ο Γουίλιαμς, εκφράζοντας και αυτός παρόμοια συναισθήματα με πολλούς συμπατριώτες του που είχαν βρεθεί στην επαναστατημένη Ελλάδα τον περασμένο αιώνα.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι και η νέα αυτή ειδική έκδοση του «Νational Geographic», η οποία εντάσσεται στη σειρά των ιστορικών του αφιερωμάτων, όπως η Αλωση της Κωνσταντινούπολης, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η Μικρασιατική Καταστροφή και ο Πόλεμος του 1940, διαθέτει όλες τις αρετές και τα πλεονεκτήματα των προηγούμενων εκδόσεων. Αποτελεί δε πολύτιμο εργαλείο, ιδιαίτερα στα χέρια της εκπαιδευτικής κοινότητας. Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια ιστορία εμπλουτίζεται και βελτιώνεται. Αλλωστε τόσο η εγκυρότητα όσο και η αισθητική ποιότητα του περιοδικού προδικάζουν μια ανάλογη συνέχεια.

  • Ο κ. Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης είναι επίκουρος καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Advertisements
 

Tags:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: