RSS

Αντίσταση και χαφιέδες

21 Apr

ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΟΙ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ, ΕΓΧΩΡΙΟΙ ΧΑΦΙΕΔΕΣ, ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕ ΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΤΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΙΚΑ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΥΝΤΑ, ΑΠΟ ΤΟ 1970 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Αν η Μάρω Δούκα έγινε, μέσω της Αρχαίας Σκουριάς, η φωνή της γενιάς της, ο Αλέξανδρος Κοτζιάς , συγγραφέας μιας γενιάς πιο πίσω, υπήρξε πιο μοναχική φωνή που προσπάθησε μάλλον να αποστασιοποιηθεί από τις συγκεκριμένες πολιτικές συνθήκες, έστω και αν τις περιγράφει, για να διεισδύσει πιο αφαιρετικά στους μηχανισμούς της εξουσίας και τους ανθρώπινους τύπους που αυτοί παράγουν. Παρότι το έργο του αμφισβητήθηκε αρκετά στην εποχή του, η Αντιποίησις Αρχής (Κέδρος), μυθιστόρημα που κατά σύμπτωση (;) βγήκε τον ίδιο χρόνο με την Αρχαία Σκουριά (1979) και εκκινά από τις ημέρες του Πολυτεχνείου, θεωρείται σήμερα από τα κορυφαία της ελληνικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Πρωταγωνιστής, ένας χαφιές της χούντας και ο τρόπος που φαντασιώνεται ότι αποκτά εξουσία μέσω της σχέσης του με τους (παρα)κρατικούς μηχανισμούς. Στο έργο του Βασίλη Βασιλικού, του οποίου το Ζ σημαδεύει την προχουντική περίοδο, υπάρχουν πολλά διάσπαρτα στοιχεία και για τη χούντα.

Το Παρίσι Κορυδαλλός (Λιβάνης), λ.χ., περιγράφει τον κόσμο των αυτοεξόριστων αντιστασιακών της χούντας σε επτά ευρωπαϊκές χώρες και τις εσωτερικές τους έριδες.

Αν θέλουμε να μιλήσουμε για λογοτεχνία της φυλακής, τότε πρέπει να μνημονεύσουμε οπωσδήποτε τη συλλογή διηγημάτων Συρματόπλεγμα (Κέδρος) του Σπύρου Πλασκοβίτη, δημοσιευμένη το 1974 αλλά γραμμένη μέσα στη φυλακή και βασισμένη στις εμπειρίες του από τις φυλακές Αβέρωφ, Αίγινας και Κορυδαλλού. Κείμενο πολύ πιο εσωτερικό από τον συχνά πολιτικό και κάποτε διδακτικό λόγο του Πλασκοβίτη, κείμενο εντέλει σπαρακτικό μέσα στην απλότητά του, επίσης γραμμένο- πάνω σε χαρτοπετσέτες, το 1973- στη φυλακή (στα κρατητήρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ), είναι η μονοφωνική Μαύρη Γαλήνη (Το Ροδακιό) του Δ. Ν. Μαρωνίτη.

Με τη χούντα καταπιάστηκε και ο συγγραφέας των Κεκαρμένων Νίκος Κάσδαγλης, στο μυθιστόρημα Η Νευρή (Κέδρος) και στο χρονικό Το έλος (Διαγώνιος). Ενώ ο Συνήγορος του Στέφανου Σταμάτη (Κάλβος), δημοσιευμένος τα χρόνια της δικτατορίας (1972), περιγράφει το κλίμα της χωρίς να την ονομάζει, σε ένα μικρό μυθιστόρημα- καφκικό θρίλερ.

Μια ιδιότυπη αντιστροφή των συνθηκών προσφέρει η ενδιαφέρουσα νουβέλα του γεννημένου το 1970 Ηλία Μαγκλίνη Η ανάκριση (Κέδρος), που πραγματεύεται τη δύσκολη σχέση μιας εξεγερμένης τριανταπεντάρας με τον βασανισμένο (και βιασμένο) πατέρα της στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Η κόρη ανακρίνει με τη σειρά της τον πατέρα και προσφέρει μια νέα οπτική γωνία στο θέμα, αυτή τη φορά ως προς το πώς μεταδίδονται τέτοιες εμπειρίες στους επόμενους.

Τον τίτλο, πάλι, του εμβληματικού ποιητή στον τομέα που εξετάζουμε, τον δικαιούται ο πολυγραφότατος Γιάννης Ρίτσος που έγραψε πολλά ποιήματα για την περίοδο της δικτατορίας, με πιο χαρακτηριστικές τις συλλογές Γκραγκάντα και Η Πύλη. [Γράφει ο Μανώλης Πιμπλής, ΤΑ ΝΕΑ, Παρασκευή, 17 Απριλίου 2009]

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on April 21, 2009 in 21 Απριλίου 1967

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: