RSS

Οι δεσμεύσεις του Βενιζέλου στη Μ. Ασία

17 May
  • Του Αντωνη Καρκαγιαννη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 17/5/2009
  • Να αποσαφηνίσουμε μερικά πράγματα. Οταν γράψαμε για λάθη και ευθύνες του Ελευθερίου Βενιζέλου, εννοούσαμε τα λάθη και τις ευθύνες του σχετικά με τη Μικρασιατική Εκστρατεία και την Καταστροφή. Οχι γιατί αποκλείονται άλλα λάθη και άλλες ευθύνες, αλλά δεν ήταν αυτό το θέμα μας. Το γράφουμε γιατί οι αντιρρήσεις που διατυπώθηκαν αναφέρονταν στη γενική πολιτική παρουσία του Ελ. Βενιζέλου και στο έργο που άφησε. Μας ενδιαφέρει μόνο η Μικρασιατική Εκστρατεία και καταστροφή.

Μιλήσαμε για «μοιραία λάθη» στα οποία περιέπεσε από ένα μείγμα ιδεών, πολιτικών αναγκών, δεσμεύσεων έναντι των δυτικών «συμμάχων» και προσωπικών φιλοδοξιών, ίσως και οίησης. Η κυρίαρχη ιδέα και μοναδική πηγή πατριωτισμού και κίνητρο εθνικής δράσης ήταν η εδραίωση μεγάλου και ισχυρού ελληνικού κράτους που να περιλαμβάνει τις δύο όχθες του Αιγαίου, περίπου στα όρια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με αναφορές ακόμη και στα όρια του Αρχαίου Κόσμου. Εκφραζόταν με το σύνθημα για μια «Ελλάδα των πέντε θαλασσών και των δύο ηπείρων», που σήμερα το ακούμε με μελαγχολία, αλλά και σαρκασμό. Μπροστά σ’ αυτήν την ιδέα υποχωρούσαν όλες οι άλλες: η οργάνωση του ελληνικού εθνικού κράτους, η ευνομία του, η καλή διοίκηση, η ευημερία του λαού, ο πνευματικός του προσανατολισμός και η ανάπτυξή του.

Η ιδέα αυτή ήταν τόσο κυρίαρχη ώστε οποιαδήποτε απομάκρυνση από αυτήν να θεωρείται προδοσία με μεγάλο πολιτικό κόστος έναντι των πολιτικών αντιπάλων. Ηταν ακριβώς αυτή η ανάγκη που οδήγησε τους αντιπάλους του Ελ. Βενιζέλου να εγκαταλείψουν την κριτική τους και να συνεχίσουν την Εκστρατεία που εκείνος άρχισε, με τους ίδιους όρους, μέχρι την τελική Καταστροφή. Με αυτές τις ιδέες και με αυτούς τους όρους πολιτικής αντιπαράθεσης διαμορφώθηκαν και οι προσωπικές φιλοδοξίες του Ελ. Βενιζέλου αλλά και η οίηση που άφησε να καλλιεργηθεί μέσα του μετά τις επιτυχίες των δύο βαλκανικών πολέμων και τη συμπαράταξη με τους «νικητές» του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οταν αναφερόμαστε σε πιθανές δεσμεύσεις έναντι των τριών «Συμμάχων» δεν εννοούμε κάποια συνωμοσία. Εννοούμε απλώς την ποικίλη δέσμευση, ηθική και υλική, που διαμορφώνεται από τον «συνεταιρισμό» ενός πολύ μικρού και αδύναμου εταίρου με τρεις πολύ μεγάλους και πολύ ισχυρούς, τους ισχυρότερους του τότε κόσμου, και επιπλέον «νικητές» μιας παγκόσμιας σύγκρουσης που ζητούσαν να αποζημιωθούν για το αίμα εκατομμυρίων θυμάτων τους. Είναι πολύ χαρακτηριστική η ευκολία με την οποία ο Ελ. Βενιζέλος δέχθηκε την «εντολή» των Τριών να αποβιβάσει στρατεύματα στη Σμύρνη, χωρίς να αποσαφηνίσει τους σκοπούς και τα όρια, αν επρόκειτο για στήριξη των ελληνικών πληθυσμών που υφίσταντο διωγμούς από το τουρκικό κράτος ή αν για επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας. Προπαντός δεν φρόντισε να εξασφαλίσει συνεχή ροή υλικών μέσων και διπλωματικών εγγυήσεων για την Εκστρατεία.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, μετά την Καταστροφή πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους, διακήρυξε: Αυτό που έχουμε είναι το εθνικό μας κράτος, αυτά είναι τα όριά του, αυτή είναι η πηγή και το αντικείμενο του πατριωτισμού μας. Να το υπερασπιζόμαστε με όλα τα μέσα, να το φροντίζουμε και να το νοικοκυρεύουμε ώστε τα εθνικά μας όνειρα να ταυτίζονται με την ευημερία και την πρόοδο του λαού. Αυτό είναι το πεπρωμένο μας… Αυτές οι σκέψεις τον οδήγησαν στην προσέγγιση με τον Μουσταφά Κεμάλ και την Τουρκία που τότε έμπαινε σ’ έναν παράλληλο δρόμο. Αν οι σκέψεις αυτές κυριαρχούσαν το 1919 ποτέ δεν θα αποτολμούσε μια τέτοια εκστρατεία.

Διατυπώνεται η άποψη ότι αν ο Ελ. Βενιζέλος παρέμενε στην εξουσία και μετά τον Νοέμβριο του 1920 διαφορετικά θα διαχειριζόταν την Εκστρατεία και διαφορετικό θα ήταν το αποτέλεσμα. Είναι πολύ πιθανό. Οι διάδοχοί του υπό την καθοδήγηση του βασιλιά Κωνσταντίνου υπήρξαν πραγματικά τραγικοί σε ανικανότητα. Ομως, και σήμερα ακόμα αν ρίξουμε μια ματιά στον χάρτη, αβίαστα θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι καμιά δύναμη δεν θα μπορούσε να στερήσει το τουρκικό έθνος από τα παράλιά του και να το απωθήσει στην ασιατική ενδοχώρα. Η επέκταση της εθνικής κυριαρχίας, που ονομάσθηκε και «αλυτρωτισμός», έχει φυσικά όρια, τον εθνικισμό των άλλων…

Advertisements
 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: