RSS

Η επανάσταση είναι έργο ευτυχισμένων ανθρώπων

07 Sep
  • ΤΗΣ ΜΑΡΘΑΣ ΠΥΛΙΑ
  • Η ΑΥΓΗ: 06/09/2009
  • MIHRI BELLI, Καπετάν Κεμάλ, Αναμνήσεις από τον ελληνικό εμφύλιο, μετάφραση στα ελληνικά Φραγκώ Καράογλαν, εκδόσεις Telos (Κων/πολη), σελ. 270

Γραμμένο με το χέρι στην καρδιά για τους συναγωνιστές του στα βουνά της Ροδόπης, μαρτυρία βγαλμένη από τη συμμετοχή του στον ελληνικό εμφύλιο, το βιβλίο αυτό του Μιχρί Μπελλί ξαναβάζει μια σειρά από καίρια ζητήματα σχετικά με την έννοια της απελευθέρωσης, της εθνικής συνείδησης, της Αριστεράς και της κοινωνικής επανάστασης στη γειτονιά των Βαλκανίων.

Γεννημένος το 1916 στη Συληβρία της Ανατολικής Θράκης, εντάχθηκε στο φοιτητικό κίνημα του Οικονομικού Πανεπιστημίου του Μισισιπή των ΗΠΑ, από το οποίο αποφοίτησε το 1939, και ακολούθως στο κίνημα των λιμενεργατών και των μαύρων του Σαν Φρατζίσκο. Αμέσως μετά την έναρξη του Β’ παγκόσμιου πολέμου επέστρεψε στην Τουρκία, «με τη σκέψη ότι σε μια τέτοια στιγμή βαθιάς κρίσης, η θέση του επαναστάτη ήταν αναμφίβολα στη χώρα του». Διορίστηκε βοηθός στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και το 1944 ίδρυσε την Αντιφασιστική Ένωση Προοδευτικής Νεολαίας. Αμέσως μετά συνελήφθη και φυλακίστηκε για δύο χρόνια. Τον Απρίλιο του 1947 κατατάχθηκε εθελοντικά στο Δημοκρατικό Στρατό της Ελλάδας, «όταν Έλληνες σύντροφοι από την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη άρχισαν να ψάχνουν απεγνωσμένα για έναν Τούρκο, επαρκώς καταρτισμένο για πολιτική καθοδήγηση σ’ αυτές τις περιοχές». Στη θητεία του αυτή τραυματίστηκε σοβαρά δύο φορές και, τέλος επέστρεψε στην πατρίδα του το καλοκαίρι του ’49. Με το διακριτικό του γένι, προσπαθεί να κρύψει τη βαθιά ουλή από τη βολή που του διέλυσε το σαγόνι.

Υπήρξε ηγετικό στέλεχος του Τουρκικού Κομμουνιστικού Κόμματος, πρόεδρος και συνιδρυτής του Τουρκικού Εργατικού Κόμματος, και γι’ αυτό γνώρισε αλλεπάλληλες διώξεις, φυλακίσεις και εξορίες. Πέρασε συνολικά 11 χρόνια στη φυλακή και 18 στην εξορία. Αντιτάχθηκε σφοδρά, μαζί με άλλες αριστερές δυνάμεις, στην εισβολή στην Κύπρο, και το 1979 τραυματίστηκε και πάλι βαριά από ένοπλη επίθεση εθνικιστών. Ξαναπήρε το δρόμο της προσφυγιάς, με τις διώξεις της χούντας του 1980. Σήμερα, σε ηλικία 93 ετών, ζει στην Κωνσταντινούπολη, όπου εγκαταστάθηκε μετά την αμνηστία του ’92.

Βαθιά διεθνιστής και συνειδητός μαρξιστής, συμμετείχε ή πρωτοστάτησε στις τραγικές περιπέτειες της κοινωνικής επανάστασης στη πατρίδα του, αλλά και τη δική μας, ή και όπου αλλού βρέθηκε ως διανοούμενος, αγωνιστής και εξόριστος. Το εν λόγω βιβλίο προέκυψε, όπως αναφέρει ο ίδιος, από τον πόθο του να «μιλήσει για τους ανθρώπους που συμμετείχαν στην αντίσταση», τον αδικοχαμένο ανθό της ελληνικής πρωτοπορίας, εκείνους τους «ευτυχισμένους ανθρώπους» των τραγικών περιπετειών της Αριστεράς, τους οπλισμένους με τη χαρά και την αισιοδοξία του δίκαιου αγώνα.

Η εκδοτική διαδρομή του βιβλίου δεν είναι τυχαία. Γραμμένο το 1983 για το ελληνικό κοινό, συνάντησε μόλις πρόσφατα τον αποδέκτη του. Οι πολιτικές ισορροπίες, των κομμάτων της ελληνικής Αριστεράς, αρχικά παραμέρισαν τη μοναδική μαρτυρία ενός τούρκου συνοδοιπόρου και συναγωνιστή. Ο Μιχρί Μπελλί, στο βιβλίο του, κάνει λόγο για αυτές τις άκαρπες συναντήσεις με στελέχη της ευρύτερης Αριστεράς, μετά τη μεταπολίτευση.

Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε στα τουρκικά το 1985, με τίτλο Αυτά που έλεγε ο Ρήγας, για να συνδέσει και πάλι τη μοίρα των βαλκανικών λαών μ’ έναν μεταρρυθμιστή της οθωμανοκρατούμενης κοινωνίας των Βαλκανίων, τον Ρήγα Φεραίο, που η Αριστερά παραδοσιακά τον φαντάστηκε -κι ακόμα τον θέλει- πρόδρομο εκφραστή της. Επανεκδόθηκε με την προσθήκη υπότιτλου Αναμνήσεις από τον ελληνικό εμφύλιο. Στα τουρκικά έκανε τρεις συνολικά εκδόσεις, ενώ τυπώθηκε και στα αγγλικά. Στην πρόσφατη ελληνική μετάφραση προτάσσεται το επαναστατικό του ψευδώνυμο «Καπετάν Κεμάλ». Βασισμένος στο βιβλίο, ο Φώτος Λαμπρινός κυκλοφόρησε φέτος ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους με τίτλο «Καπετάν Κεμάλ, ο Σύντροφος» και πρωταγωνιστή τον ίδιο τον Μιχρί Μπελλί.

Μετά λοιπόν από περίπου δεκαπέντε χρόνια διακηρυγμένης διακρατικής ελληνοτουρκικής φιλίας, υπό το φως της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήρθε η ώρα ν’ αφουγκρασθούμε, στη γλώσσα μας, τη μαρτυρία ενός τούρκου αγωνιστή που μιλά για τη δική του εθνική και διεθνιστική συνείδηση -καθώς η μία δεν αποκλείει την άλλη-, για την ένταση της ελληνοτουρκικής φιλίας και για την κορύφωσή της που βίωσε στα βουνά της Ροδόπης.

Πριν από την πρώτη του επίσκεψη στην Ελλάδα, σε ηλικία 16 ετών, θεωρούσε και αυτός τους Έλληνες προαιώνιο εχθρό, πεισμένος από τα σχολείο αλλά κυρίως από τις αφηγήσεις του πατέρα του, δικαστικού, βουλευτή και πολεμιστή που διακρίθηκε στον ελληνοτουρκικό πόλεμο (1918-1922), εκείνον που οι τούρκοι εύλογα ονομάζουν και αισθάνονται «απελευθερωτικό». Μετά το πρώτο του ταξίδι στην Αθήνα μεταστράφηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε η μεταπτυχιακή του εργασία στο Πανεπιστήμιο του Μισισιπή είχε θέμα τις οικονομικές επιπτώσεις της ανταλλαγής των πληθυσμών ανάμεσα στις δύο χώρες. Στο εξής θα προσεγγίζει την ελληνική και την τουρκική ιστορία, αλλά και την τρέχουσα πολιτική, από τη σκοπιά του διεθνισμού και του ορθολογισμού. Μέσα από τη μακρά αυτή διαδρομή, ο Μιχρί Μπελλί εντάχθηκε το 1947 στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού.

Στο βιβλίο παίρνει θέση για τα μεγάλα ζητήματα της ελληνικής Αριστεράς: για τη διάσκεψη της Γιάλτας, τον Στάλιν και τον σταλινισμό, τη συμφωνία της Βάρκιζας, την απόφαση του ΚΚΕ να απόσχει από τις εκλογές του ’46, την απόφαση της 3ης ολομέλειας του ΚΚΕ για την ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού στον Γράμμο και το Βίτσι, για τη διαφωνία Βαφειάδη, για τις θέσεις και τη μοίρα των συναγωνιστών του. Μιλά για την καθημερινότητα στο Βουνό, τη μάχη με τη στέρηση, το θάνατο, τον πόνο, τη Φύση και τον τακτικό στρατό, για τον ηρωισμό και τη συναδέλφωση, αλλά και τη λιποταξία και γι’ αυτό το συνονθύλευμα της άγνοιας με τον εγωισμό, που ενδημεί και υπονομεύει κάθε πρόοδο. Και ακόμη, περιγράφει συμπεριφορές και συνήθειες, στέκεται με σεβασμό στα αδιέξοδα, τις αντοχές και τις συγκλίσεις των πολιτιστικών καταβολών και των εθνικών χαρακτήρων στα πολυεθνή μονοπάτια της Ροδόπης. Αναφέρεται στη διστακτικότητα των μουσουλμανικών πληθυσμών, των τούρκων και των πομάκων, ειδικά αυτών των τελευταίων που «οι Τούρκοι θεωρούσαν βουλγαρόσπορους» ενώ «Έλληνες και Βούλγαροι τούς καταφρονούσαν επειδή ήταν μουσουλμάνοι». Συναντιέται και συμπορεύεται στο Δημοκρατικό Στρατό με τους μικρασιάτες πρόσφυγες, τους σλαβόφωνους και τους τουρκόφωνους έλληνες. Ανιχνεύει τις οφειλές του τουρκικού εργατικού κινήματος, στους πρώιμους συνδικαλιστές καπνεργάτες της Μακεδονίας. Εν τέλει, διέρχεται από το εθνικό για να βιώσει και να προτείνει το διεθνισμό της αντικαπιταλιστικής πάλης. Τη σκέψη του διακατέχει η αισιοδοξία και η, χωρίς πάθη, ερμηνεία των ιστορικών ευθυνών και των διαδρομών της Αριστεράς. Είναι μια φωνή που διέτρεξε βιωματικά πολλές δεκαετίες πυκνής ιστορίας, ένας πολίτης της Δημοκρατίας, ένας κομμουνιστής, που αγωνίστηκε σε πολλές πατρίδες για την Αυγή του Ουμανισμού.

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on September 7, 2009 in Ελληνικός Εμφύλιος

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: