RSS

Πενήντα χρόνια από την Αλγερινή Επανάσταση

08 Apr
Eξ αφορμης
  • Του Κωστα Θ. Καλφοπουλου, H Καθημερινή, 8/4/2012

«Ο πόλεμος της Αλγερίας», ταυτόχρονα η «αλγερινή επανάσταση», ήταν μια ανηλεής σύγκρουση στο πλαίσιο του αντιαποικιακού, απελευθερωτικού αγώνα, καθώς η γαλλική κοινωνία, στη μητρόπολη και τις αποικίες, διχάστηκε βαθιά, ενώ μαίνονταν οι μάχες του στρατού, κυρίως επίλεκτων δυνάμεών, όπως οι αλεξιπτωτιστές, με εμπειρία στο Βιετνάμ, με το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (N). Αυτός ο ανορθόδοξος (και αρκετά βρώμικος) πόλεμος έχει τρεις σημαντικές πτυχές: πρώτον, τα βασανιστήρια, στα οποία καταφεύγει ο στρατός, για να κάμψει το ηθικό των αλγερινών μαχητών και δεύτερον, το πραξικόπημα τμήματος των ενόπλων δυνάμεων κατά της εκλεγμένης κυβέρνησης του Ντε Γκωλ, ο οποίος κατανοεί έγκαιρα τη συγκυρία και την αναγκαιότητα της αλγερινής ανεξαρτησίας, κυρίως με δύο σημαντικές αποστροφές: το ιστορικό «Σας κατάλαβα!» και το «Γαλλίδες, Γάλλοι, βοηθείστε με!». Τέλος, την επιστροφή των pieds-noirs στη Γαλλία: εξαθλιωμένοι πρόσφυγες και δύο φορές «ξένοι».

Τα βασανιστήρια, ως «εμβάθυνση των αστυνομικών πρακτικών», σύμφωνα με τη διαταγή του στρατηγού Μασσύ, θα γίνουν θέμα δημόσιων αντιπαραθέσεων και αρκετών βιβλίων, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει η περίφημη «Ανάκριση» (La question, 1958), του δημοσιογράφου και διευθυντή της εφημερίδας «Δημοκρατική Αλγερία» -στην οποία θα αρθρογραφήσει ο Αλμπέρ Καμύ- Ανρί Αλλέζ, αλλά και στην ταινία «Η Μάχη του Αλγερίου» (1966), του Ιταλού Τζίλο Ποντεκόρβο και, βεβαίως, στον πολυσυζητημένο «Μικρό στρατιώτη» (1960), του Γκοντάρ.

Το 1961, το «τρένο της Ιστορίας» εκτροχιάζεται, όταν εκδηλώνεται το «πραξικόπημα των στρατηγών» (Zeller, Jouhaud, Salan, Challe), ενώ έχει ήδη ιδρυθεί στη Μαδρίτη η OAS (Organisation Arme SecrŽte), ως αντίπαλο δέος των αλγερινών μαχητών, αλλά και της γκωλικής πολιτικής, που εκλαμβάνεται ως «προδοσία». Η OAS θα απαντήσει, με στρατιωτική ακρίβεια, σε ένα πρωτόγνωρο αντάρτικο πόλης, στο Αλγέρι κυρίως και το Παρίσι, κλιμακώνοντας τη δράση της, συχνά με ένοπλες επιθέσεις και τυφλά χτυπήματα, με αμέτρητα θύματα σε caf-tabac και δημόσιους χώρους. Οι αλλεπάλληλες εκρήξεις πλαστικού φέρουν ευρηματικές-εφιαλτικές ονομασίες, όπως «Operation Rock n’ Roll» ή «Blue Night».

Η περίπτωση του Ραούλ Σαλάν (ο «Ελέφαντας» ή «Κινέζος», όπως ήταν το παρατσούκλι του) θα απασχολήσει σε ιδιαίτερο κεφάλαιο μέχρι και τον Καρλ Σμιτ, στην κλασική πραγματεία του για τον «αντάρτη» («Η θεωρία του Αντάρτη», 1963), την υπεράσπισή του θα αναλάβει ο αντιαποικιοκράτης και μαχητικός δικηγόρος Ζακ Βερζές, που θα τον «συναντήσουμε» αργότερα ως συνήγορο στις δίκες του Κλάους Μπάρμπι και του Ιλιτς Ραμίρεζ Σάντσεζ («Το Τσακάλι»). Η OAS και η απόπειρα δολοφονίας κατά του Ντε Γκωλ θα απασχολήσει τον Φρέντερικ Φόρσαϊτ στο «Τσακάλι» (The day of the Jackal, 1971, δύο χρόνια αργότερα και σε σκηνοθεσία του Φρεντ Ζίνεμαν). Το αξιοπερίεργο, αλλά όχι ανεξήγητο, παραμένει πάντως το γεγονός, ότι σημαντικό τμήμα της γαλλικής στρατιωτικής ηγεσίας, από τον Μασσύ μέχρι τον Σαλάν, ήταν οργανικό κομμάτι της γαλλικής Αντίστασης και ρεπουμπλικανικών πεποιθήσεων.

Η «αλγερινή επανάσταση και αντεπανάσταση», με την οποία θα συνδεθεί ο Μιχάλης Ράπτης (Πάμπλο), αλλά κι ο Ελληνας Αθανάσιος Γεωργόπουλος, για την OAS, διαβάζεται σαν το πιο «νουάρ» αφήγημα της μεταπολεμικής γαλλικής Ιστορίας, που θα εμπνεύσει αργότερα τον Ρασίντ Μπουτζεντρά, τον Μωρίς Ατιά και τον Ντιντιέ Ντενένξ.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: