RSS

Monthly Archives: June 2012

Η διαχείριση του τέλους του Εμφυλίου από το ΚΚΕ

Η εντολή Στάλιν για λήξη των επιχειρήσεων και η απόφαση για «το όπλο παρά πόδα»

Του Νικου Mαραντζιδη*Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 24/6/2012

Στις 27 Αυγούστου 1948, μετά δηλαδή τις μάχες στον Γράμμο και την υποχώρηση στο Βίτσι, η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση δημιούργησε με τον υπ’ αριθμ. 17 νόμο, το Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο του ΔΣΕ, που: «εξετάζει τη στρατιωτικο-πολιτική κατάσταση και τα ζητήματα της οργάνωσης και διοίκησης του Στρατού και αποφασίζει για τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων». Στην πραγματικότητα, η συγκρότηση του Ανώτατου Πολεμικού Συμβουλίου ήταν απόφαση του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, δύο ημέρες νωρίτερα με στόχο την περιθωριοποίηση του Μάρκου Βαφειάδη, την οργανωτική ανασυγκρότηση και τον στενότερο ακόμη έλεγχο της ηγεσίας του κόμματος πάνω στον ΔΣΕ.

Βασικό αποτέλεσμα αυτής της οργανωτικής ανασυγκρότησης ήταν η μετατροπή του ΔΣΕ σε τακτικό στρατό με Γενικό Αρχηγείο που ήταν οργανωμένο σε τρία επιτελικά Γραφεία και μια σειρά από Διευθύνσεις (Επιμελητεία, Υγειονομικό, Μεταφορές, Οχύρωση, Μηχανικό, Διαφώτιση, Διαβιβάσεις, Κρυπτογραφικό, Υπηρεσία Στρατιωτικής Ασφάλειας και Δικαστικό). Οι μεγάλες μονάδες του ΔΣΕ ήταν οι παρακάτω: 1η Μεραρχία (Θεσσαλία), 2η Μεραρχία (Ρούμελη), 3η Μεραρχία (Πελοπόννησος), 6η Μεραρχία (Κεντρική Μακεδονία), 7η Μεραρχία (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη), 8η Μεραρχία (Ηπειρος), 9η Μεραρχία (Καστοριά), 10η Μεραρχία (Καστοριά), 11η Μεραρχία (Φλώρινα), 24η Ταξιαρχία (Καϊμακτσαλάν). Παρά τις διάφορες δομές που συγκροτήθηκαν (Γενικό Αρχηγείο, Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο), προκειμένου να εμφανιστεί μία κεντρική δομή στο εσωτερικό της οποίας κατανέμονται ρόλοι και ευθύνες, είναι σαφές πως τα πολεμικά πεπραγμένα περνούσαν στο σύνολό τους από το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ. Read the rest of this entry »

Advertisements
 
 

Τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών…

Η ΑΥΓΗ: 17/06/2012

ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΛΥΜΠΕΡΑΤΟΥ

Δεν είναι προφανώς σωστό να παρακάμπτουμε την εκάστοτε ιστορική ιδιοτυπία προς όφελος μιας διδακτικού τύπου προσέγγισης της ιστορίας. Εντούτοις, υπό την προϋπόθεση να τηρηθεί το όριο της αναλογίας, νομιμοποιείται κανείς να προτείνει ενδείξεις, ιδίως έναντι μιας συγκυρίας που γίνεται αντιληπτή ως ιστορικής σημασίας και οι ανασυνθέσεις του παρελθόντος οφείλουν να διαλέγονται με τα διακυβεύματά της.

Με άξονα την κατεύθυνση αυτή, είναι ίσως χρήσιμες μερικές επισημάνσεις σε σχέση με το παρελθόν, ιδίως όταν αυτό είχε εξίσου καθοριστική σημασία, όπως η περίοδος της Κατοχής και του ΕΑΜ. Τότε, όπως και σήμερα, είχαμε μια ειδική, συγκρίσιμη, ιστορική συνθήκη: κορύφωση της ταξικής πάλης με τη μορφή που προσέλαβε με την Κατοχή και την Αντίσταση. Ο ταξικός αντίπαλος ως κατακτητής επιστράτευσε την πιο ωμή καταστολή, επέβαλε την πιο ληστρική μορφή απόσπασης της υπεραξίας, συγκρότησε τους πιο ειδεχθείς μηχανισμούς καθήλωσης της αξίας της εργατικής δύναμης. Έκανε όμως και πολιτική: επιχείρησε να συγκροτήσει τις πολιτικές του συμμαχίες, παρήγαγε ιδεολογία, δημιούργησε μηχανισμούς παραγωγής κοινωνικών ερεισμάτων. Από την άλλη, τα λαϊκά στρώματα της χώρας αντιστάθηκαν πρωτίστως επειδή απάντησαν πολιτικά: το ασυνείδητο προτσές του ταξικού ενστίχτου που αρχικά πήρε τη μορφή μιας ασυντόνιστης αντίδρασης κατευθύνθηκε σε συγκροτημένες στρατηγικές, δημιούργησε όρους κοινωνικών συγκλίσεων στη βάση πρόταξης πολιτικών, σχεδίου συμμαχιών αλλά και μιας συνθετικής ιδεολογίας. Μετά, και στα πλαίσια αυτών των τομών, ακολούθησε η νικηφόρα ένοπλη αντίσταση. Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on June 18, 2012 in ΑΡΙΣΤΕΡΑ

 

Tags:

Πώς κάλυψε η «Αυγή» τις εκλογές του 1958 και τη μεγάλη νίκη της ΕΔΑ

  • Η ΑΥΓΗ: 17/06/2012

Του ΣΤΡΑΤΗ ΜΠΟΥΡΝΑΖΟΥ

Την προεκλογική εβδομάδα, ο καμβάς της εφημερίδας στήνεται πάνω σε τέσσερις άξονες, που κυριαρχούν στα πρωτοσέλιδα. Ο πρώτος είναι η προβολή των θέσεων της ΕΔΑ. Ο δεύτερος η αρθρογραφία ευρύτερων προσωπικοτήτων υπέρ της ΕΔΑ. Ο τρίτος είναι οι καταγγελίες, από όλη την Ελλάδα, για τα κρούσματα βίας, απειλών, τρομοκράτησης εναντίον στελεχών και υποψηφίων. Και ο τέταρτος άξονας είναι, βέβαια, τα ρεπορτάζ από τις μεγάλες προεκλογικές συγκεντρώσεις που πραγματοποιούνται σε όλη τη χώρα.

Η 11η Μαΐου 1958 αποτελεί, βέβαια, μία από τις ημερομηνίες-ορόσημο για τη μεταπολεμική ελληνική Αριστερά. Ως γνωστόν, με ποσοστό 25%, η ΕΔΑ σημειώνει, λίγα χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, μια πρωτοφανή εκλογική επιτυχία και αναδεικνύεται αξιωματική αντιπολίτευση. Όσο και αν η κατάσταση (πολιτικά, κοινωνικά, διεθνώς) είναι πολύ διαφορετική, οι συνειρμοί και οι συσχετίσεις με την 6η Μαΐου 2012 είναι αναπόφευκτοι – το διαπιστώνουμε στις καθημερινές μας κουβέντες όλο το τελευταίο διάστημα. Παρά τις διαφορές, κοινά στοιχεία είναι σίγουρο ότι βρίσκουμε – από τη λυσσαλέα επίθεση εναντίον της Αριστεράς μέχρι το κλίμα ευφορίας και λύτρωσης που πυροδοτεί για ευρείες μάζες η (εν πολλοίς απροσδόκητη) νίκη της Αριστεράς, τότε και τώρα. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε πώς κάλυψε η «Αυγή» την προεκλογική εκστρατεία, τις εκλογές και τη μεγάλη νίκη της ΕΔΑ. Ένα απλό ξεφύλλισμα των σελίδων της αναδεικνύει έναν μεγάλο πλούτο αρθρογραφίας, σκίτσων, ειδήσεων, ομοιότητες, συγκλίσεις και διαφορές – αξίζει πραγματικά να το κάνει κανείς (το αρχείο των παλιών φύλλων της «Αυγής» απόκειται στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας και είναι προσιτό σε όλους). Στο σημείωμα που ακολουθεί, προσπαθούμε να δώσουμε μερικά βασικά στοιχεία, σαν οδηγό περισσότερο, για το πώς κάλυψε η εφημερίδα τη μεγάλη αυτή στιγμή. Read the rest of this entry »

 

Tags:

ΣΥΡΙΖΑ: Ικανοποίηση για την άνοδο – «ανακούφιση» για τη δεύτερη θέση

Θεωρεί ότι ο πολιτικός χρόνος κυλάει υπέρ των θέσεών του για υπέρβαση του Μνημονίου και επαναδιαπραγμάτευση με τους εταίρους

[Λάμπρος Σταυρόπουλος, ΤΟ ΒΗΜΑ, 18/6/2012]. Με αισθήματα βαθιάς ικανοποίησης για την περαιτέρω μεγάλη αύξηση του ποσοστού του ΣΥΡΙΖΑ (περί το 10%) αλλά και ανομολόγητης …ανακούφισης για την δεύτερη θέση που επεφύλαξαν οι ψηφοφόροι κατατάσσοντάς τον σε ρόλο αξιωματικής αντιπολίτευσης, οι επιτελείς της Κουμουνδούρου ατενίζουν την επόμενη ημέρα των εκλογών με αισιοδοξία, καθώς θεωρούν ότι πλέον ο πολιτικός χρόνος κυλάει υπέρ των θέσεων που εξέφρασαν για υπέρβαση του Μνημονίου και επαναδιαπραγμάτευση με τους εταίρους.

Παράγοντες του κόμματος ομολογούν στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους ότι μια οριακή πρωτοκαθεδρία του ΣΥΡΙΖΑ θα καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολα τα περιθώρια των κινήσεών του, σε αντίθεση με το εάν δινόταν μια ισχυρή εντολή, η οποία θα διαμόρφωνε ρεύμα αυτοδυναμίας, κάτι ωστόσο που δεν δόθηκε στον κ. Αλ. Τσίπρα.

Σε κάθε περίπτωση δηλώνεται ότι ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ καθίσταται από εδώ και μπρος καθοριστικός για την πορεία των πολιτικών εξελίξεων στο πλαίσιο της «υπεύθυνης προγραμματικής και αγωνιστικής αντιπολίτευσης» που θα ασκήσει το κόμμα δίχως να κάνει κανένα βήμα πίσω από τις θέσεις του κατά του υπάρχοντος μνημονιακού πλαισίου και των δεσμεύσεων που απορρέουν από αυτό και είναι μονομερώς εις βάρος των λαϊκών συμφερόντων. Read the rest of this entry »

 

22 και μία μετεμφυλιακές βουλευτικές εκλογές. Η αριστερά και οι συνεργασίες της

[Ελένη Νικολαϊδου, ΤΟ ΒΗΜΑ, 16/6/2012]. Οι εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 κατέγραψαν το μεγαλύτερο εκλογικό ποσοστό της αριστεράς στην Ελλάδα. Το σύνολο των κομμάτων που αναφέρονται στην αριστερά στις βουλευτικές εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 συγκέντρωσαν 32,81%. Το υψηλότερο ποσοστό σε βουλευτικές εκλογές από το 1950. Αναλυτικά πήραν ΣΥΡΙΖΑ 16,78%, ΚΚΕ 8,48%, ΔΗΜΑΡ 6,11%, ΑΝΤΑΡΣΥΑ 1,19% και ΚΚΕ (μ-λ) Μ-Λ ΚΚΕ 0,25%. Το μοναδικό ποσοστό πάνω από το 20%, συγκεκριμένα 24,42% σημείωσε η ΕΔΑ στις βουλευτικές εκλογές του 1958. Έκτοτε τα εκλογικά ποσοστά της αριστεράς είτε κατέβαινε στις βουλευτικές εκλογές η ΕΔΑ ή η Ενωμένη Αριστερά ή το ΚΚΕ ή το ΚΚΕ εσ. ή ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ξεπερνούσαν το 15%. Για την αριστερά το χαμηλότερο ποσοστό σημειώθηκε στις βουλευτικές εκλογές του 1993 όταν το ΚΚΕ και ο Συνασπισμός συγκέντρωσαν 7,48%. Η εκλογική συνεργασία ή έστω και η μετεκλογική συνεργασία δεν είναι άγνωστη έννοια στην αριστερά. Δεν είναι συνηθισμένη πολιτική επιλογή αλλά δεν είναι και άγνωστη τακτική. Η πρώτη εκλογική συνεργασία, το 1956, ίσως ήταν και η πιο χαρακτηριστική, αν αναλογιστεί κανείς ότι η ΕΔΑ (το ΚΚΕ στην ουσία) συνεργάστηκε εκλογικά με τα αστικά κόμματα και τους εκπροσώπους τους, βλέπε Γ. Παπανδρέου και Σοφ. Βενιζέλο, μόλις 6,5 χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου. Τη στιγμή που οι μνήμες ήταν ακόμη νωπές, καθώς μεγάλο τμήμα αριστερών βρίσκονταν ως πολιτικοί κρατούμενοι στις φυλακές και ως εξόριστοι στα ξερονήσια.

Στις βουλευτικές εκλογές του 1964 η ΕΔΑ δεν κατέβηκε σε 24 εκλογικές περιφέρειες για να ενισχυθεί η Ένωση Κέντρου του Γ. Παπανδρέου.

Το 1974 μετά την πτώση της χούντας στις βουλευτικές εκλογές κατεβαίνει το εκλογικό σχήμα Ενωμένη Αριστερά με επικεφαλής τον Ηλία Ηλιού και παίρνει 9,47%.

Το 1989 η αριστερά (Συνασπισμός – ΚΚΕ και ΕΑΡ) συμμετέχει στην οικουμενική κυβέρνηση με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ.

Ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου με επικεφαλής τον Χ. Φλωράκη κατεβαίνει στις βουλευτικές εκλογές του 1990, στις 8 Απριλίου, και καταγράφει ποσοστό 10,98% ενώ στις μονοεδρικές συνεργάζεται με το ΠΑΣΟΚ και παίρνει το 1,02%.

Οι εκλογές από 1950 έως σήμερα

 
Leave a comment

Posted by on June 18, 2012 in ΑΡΙΣΤΕΡΑ, ΕΚΛΟΓΕΣ

 

Η σοβιετική πρόταση για τον Εμφύλιο

Η Μόσχα επιχείρησε να εμπλακεί στα ελληνικά πράγματα με συνδρομή της στη λήξη των μαχών και τη διεξαγωγή εκλογών

63 χρόνια πριν

Του Θαναση Δ. Σφηκα*Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 3/6/2012

Διεργασίες στον ΟΗΕ για το «ελληνικό ζήτημα» της περιόδου του Εμφυλίου Πολέμου καταγράφονται από τις αρχές του 1946 με διαφορετικούς υποκινητές. Η Μόσχα, ειδικά, κυρίως από το 1948 επιθυμούσε να διατηρήσει τις προσβάσεις της στην Ελλάδα μέσω μιας διπλωματικής διευθέτησης. Οι σοβιετικές προσπάθειες έλαβαν τη μορφή ανεπίσημων βολιδοσκοπήσεων προς τους Αμερικανούς και τους Βρετανούς· αυτοί όμως δεν έδωσαν συνέχεια, ενώ από τις αρχές του 1949 η ραγδαία αποδυνάμωση του ΔΣΕ ενίσχυσε την αδιαλλαξία των κυβερνήσεων της Αθήνας, του Λονδίνου και της Ουάσιγκτον.

Στις 20 Απριλίου 1949 το ΚΚΕ απηύθυνε έκκληση στον ΟΗΕ για τον τερματισμό του Εμφυλίου, διαβεβαιώνοντας ότι ήταν έτοιμο για «τις πιο μεγάλες υποχωρήσεις». Η ελληνική κυβέρνηση αδιαφόρησε, δηλώνοντας ότι οι αντάρτες του ΔΣΕ έπρεπε πρώτα να καταθέσουν τα όπλα, ενώ το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών επισήμανε ότι αυτή ήταν η εικοστή πρώτη ειρηνευτική πρόταση του ΚΚΕ από το 1946.

Η έκκληση είχε ίχνη απόγνωσης, για την οποία υπήρχαν βάσιμοι λόγοι. Ο Στάλιν ανησυχούσε ότι η επ’ άπειρον παράταση της σύγκρουσης στην Ελλάδα και η δυνατότητα του ΔΣΕ να διασχίζει την ελληνοαλβανική μεθόριο ίσως προκαλούσαν εισβολή των δυτικών δυνάμεων στην Αλβανία, η οποία, μετά την αποβολή της Γιουγκοσλαβίας από την Κομινφόρμ τον Ιούνιο του 1948, αποτελούσε τη μοναδική πρόσβαση των Σοβιετικών στη Μεσόγειο. Στις αρχές Απριλίου 1949, λίγες ημέρες αφότου η ελληνική κυβέρνηση είχε ζητήσει από τους Δυτικούς στρατιωτική επέμβαση κατά της Αλβανίας, η Μόσχα πληροφόρησε τον Ζαχαριάδη ότι όλες οι επιχειρήσεις του ΔΣΕ έπρεπε να τερματιστούν ώς τις αρχές Μαΐου. Ο ΔΣΕ άρχισε τις προετοιμασίες για αποχώρηση, αλλά τότε ακριβώς (αρχές Μαΐου) ο Ζαχαριάδης ενημέρωσε το επιτελείο του ότι η κατάσταση είχε μεταβληθεί προσωρινά και ότι ο ΔΣΕ θα συνέχιζε τις επιχειρήσεις. Η μεταστροφή επήλθε επειδή ξαφνικά διαφάνηκε το ενδεχόμενο νέων διεθνών επαφών, και όσο αυτές θα διαρκούσαν, έπρεπε να αποτραπεί η εντύπωση ότι ο ΔΣΕ, ανεπανόρθωτα εξαντλημένος, εκλιπαρούσε για ειρήνη. Read the rest of this entry »

 
 

Οι συμμαχικές κυβερνήσεις του Εμφυλίου

Οι ΗΠΑ απαίτησαν ευρύτερη πολιτική συναίνεση με την απειλή διακοπής της βοήθειας στην Ελλάδα

Της Κωνσταντινας Ε. Μποτσιου*Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 10/6/2012

Οταν εξαγγέλθηκε το Δόγμα Τρούμαν, στις 12 Μαρτίου 1947, ήταν εμφανές ότι η Ελλάδα θα κατέρρεε χωρίς ξένη βοήθεια. Κρίσιμο παράγοντα για την αμερικανική στήριξη αποτελούσε η βούληση των ίδιων των Ελλήνων να αντισταθούν στην κομμουνιστική πίεση. Αν, αντιθέτως, ο κομμουνισμός αποτελούσε πλειοψηφικό κοινωνικό ρεύμα, θα απέβαιναν μάταιες οι οικονομικές θυσίες που απαιτούσε από τους Αμερικανούς πολίτες το πρόγραμμα αρωγής και, άρα, το Κογκρέσο δεν νομιμοποιούνταν να τις εγκρίνει.

Καθρέφτης της λαϊκής βούλησης ήταν η ελληνική Βουλή. Είχε προέλθει με απλή αναλογική από τις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946 σε συνθήκες αποχής της κομμουνιστικής Αριστεράς και ορισμένων άλλων μικρών κομμάτων. Κηρύσσοντας «πανστρατιά» κατά του κομμουνιστικού κινδύνου, το Λαϊκό Κόμμα είχε εξασφαλίσει μονοπαραταξιακή κυβερνητική αυτοδυναμία (διέθετε 206 στις 354 έδρες) με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Τσαλδάρη (18 Απριλίου 1946). Η «πανστρατιά» εξυπηρέτησε την επιστροφή του βασιλιά Γεωργίου Β΄ με το δημοψήφισμα του Σεπτεμβρίου 1946 ως εγγυητή της εθνικής ενότητας κατά του κομμουνισμού, αλλά αποδείχθηκε κενό γράμμα στην ουσία της διακυβέρνησης. Αντιθέτως, κυριάρχησαν η ευνοιοκρατία, η διαφθορά, η διασπάθιση δημοσίων πόρων και η παντελής έλλειψη κεντρικού συντονισμού με σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και τη Δικαιοσύνη. Τόσο φιλοσοβιετικές όσο και φιλοδυτικές δυνάμεις κατήγγειλαν βάσιμα ότι τα αντιδημοκρατικά μέτρα διευκόλυναν τη στρατολόγηση ανταρτών. Read the rest of this entry »

 
 

Tags: