RSS

Ελαβον έμπνευσιν από την γλυκείαν κυανόλευκον…

01 Jul
  • Ο θρυλικός Ολυμπιονίκης, που μετά τη νίκη του αναδείχθηκε σε «εθνικό ίνδαλμα», περιγράφει τι ακριβώς συνέβη στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1912 στη Σουηδία
Ο Τσικλητήρας σε προσπάθειά του στο άλμα σε μήκος άνευ φοράς. «Μέσα στην πλήξη της ζωής και μες στην αηδία / τρις χαιρετώ τους αθλητάς / όπου μας ήλθαν κατ’ αυτάς από τη Σουηδία. Τι χαρά που την επήρα

Ο Τσικλητήρας σε προσπάθειά του στο άλμα σε μήκος άνευ φοράς. «Μέσα στην πλήξη της ζωής και μες στην αηδία / τρις χαιρετώ τους αθλητάς / όπου μας ήλθαν κατ’ αυτάς από τη Σουηδία. Τι χαρά που την επήρα για τον Τσικλητήρα», έγραφε ο Σουρής μετά τη νίκη του…

Επετούσα από την χαράν μου, οι συνάδελφοί μου της Ελληνικής ομάδος αναπετάννυον την Ελληνική σημαίαν… Ταυτοχρόνως ο σηματογράφος του Σταδίου ανήγγειλεν την νίκην μου… και εις μίαν στιγμήν σείεται η Ελληνική σημαία υπερηφάνως κυματίζουσα εν τω μέσω των δυο Αμερικανικών… Είχον έλθει πρώτος»! Μ’ αυτά τα λόγια περιγράφει ο ίδιος ο Κωστής Τσικλητήρας τον άθλο του ακριβώς πριν από ένα αιώνα στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Στοκχόλμης. Για την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου στο άλμα σε μήκος άνευ φοράς από τον Ελληνα πολυνίκη και πολυαθλητή στις 25 Ιουνίου 1912 έχουν γραφεί χιλιάδες σελίδες. Εύστοχα, όπως σημειώνεται σ’ ένα από τα επετειακά δημοσιεύματα, αν ζούσε ένας Πίνδαρος, σίγουρα θα έγραφε «ολυμπιόνικο» για τον 24χρονο από την Πύλο.

Ηταν ο σημαιοφόρος στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1908 του Λον­­δίνου και του 1912 στη Στοκχόλμη

Ηταν ο σημαιοφόρος στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1908 του Λον­­δίνου και του 1912 στη Στοκχόλμη

Δεν έλειψαν, όμως, και κείνες τις μέρες πινδαρικοί χαρακτηρισμοί που τον συνέδεαν με τους Ολυμπιακούς του 1896 στην Αθήνα και τον Σπύρο Λούη. Προσωποποιούσε τη συνέχεια από την αρχαιότητα, όπως έλεγαν τότε πολλοί. Επιπλέον ήταν «το δυναμόμετρον της Νέας Εθνικής Ψυχής… Ενα άλμα της Ελλάδος μας εις ύψος υπέρ όλα τα άλματα…», όπως έγραφε επιγραμματικά ο Βλ. Γαβριηλίδης.

  • Eθνική νίκη

Η αθλητική νίκη του ισοδυναμούσε μ’ εθνική νίκη. Σε μια εποχή που η χώρα ζούσε «τον οργασμό» των προετοιμασιών για τους Βαλκανικούς Πολέμους, που θα ξεσπούσαν σε λίγες βδομάδες.

Ο λυγερόκορμος Τσικλητήρας (ύψος 1,92 μέτρα) ετοιμάζεται για άλμα άνευ φοράς στο ύψος

Ο λυγερόκορμος Τσικλητήρας (ύψος 1,92 μέτρα) ετοιμάζεται για άλμα άνευ φοράς στο ύψος

Πρόκειται για μια «εξίσωση» που θα επαναλαμβάνεται συνεχώς στις μεγάλες διακρίσεις του ελληνικού αθλητισμού όλο τον 20ό αιώνα και ως τις μέρες μας. Ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους, όταν αναζητούνται, μάλιστα, ήρωες. Το φαινόμενο που παραπέμπει στη συγκρότηση και διατήρηση της εθνικής ταυτότητας, όπως η ανάλυση και η αξιολόγησή του, δεν είναι αντικείμενο του παρόντος. Εκείνο που ενδιαφέρει εδώ είναι ότι η ιστορική νίκη Τσικλητήρα εντάσσεται σε παρόμοιες διαδικασίες.

Κείμενο - μαρτυρία του Τσικλητήρα στην εφημερίδα «Αθήναι» την επόμενη μέρα της επιστροφής του στην Αθήνα με τίτλο «Πώς ενίκησα»

Κείμενο – μαρτυρία του Τσικλητήρα στην εφημερίδα «Αθήναι» την επόμενη μέρα της επιστροφής του στην Αθήνα με τίτλο «Πώς ενίκησα»

Το σημαντικό στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ότι η χρήση της για «εθνικούς σκοπούς» δεν γίνεται από τρίτους, όπως συμβαίνει συνήθως -με κωμικοτραγικό τρόπο κάποτε- αλλά από τον ίδιο. Το αρχικό απόσπασμα με την περιγραφή της κατάκτησης του μεταλλίου στη Στοκχόλμη είναι τα λόγια που χρησιμοποιεί στην πρώτη συνέντευξή του, όταν επιστρέφει στην Αθήνα (εφημερίδα «Εμπρός» 24 Ιουλίου 1912) και γίνεται δεκτός ως εθνικός ήρωας. Το ίδιο πνεύμα διατρέχει και τη συνέχειά της: «Φρενίτις αληθής μάς κατέλαβε τότε η οποία δεν ήργησεν ως δι’ ηλεκτρικού σπινθήρος να μεταδοθή εις τας χιλιάδας των θεατών του Σταδίου, το οποίον εσείετο επί αρκετόν χρόνον από τα χειροκροτήματα και τας ζητωκραυγάς. Η Ελλάς ευρίσκετο εις τα στόματα όλων, το δε γλυκύ χρώμα της κυανολεύκου μας ενεποίησεν λαμπράν εντύπωσιν και ηύξησε τον ενθουσιασμόν»…

Μαρτυρία
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη μαρτυρία του που συνδέει ακόμη πιο στενά την αθλητική με την εθνική νίκη. Πρόκειται για κείμενό του δημοσιευμένο την επόμενη μέρα της επιστροφής του στην Αθήνα (25 Ιουλίου 1912). Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Αθήναι» με τον τίτλο «Πώς ενίκησα».

Γράφει εκεί για τα κορυφαία δευτερόλεπτα «Την στιγμήν εκείνη (όταν έκανε το τρίτο νικηφόρο άλμα ) έλαβον μίαν πανίσχυρον έμπνευσιν από την γλυκείαν κυανόλευκον, η οποία εκυμάτιζεν υπεράνω των βασιλικών θώκων, εις την τιμηκωτάτην θέσιν, δεξιά της σουηδικής.

Καθώς ηνεμίζετο ελαφρώς υπό το λίκνισμα απαλής πνοής πρωινής αύρας, μου εφαίνετο ότι με παρώτρυνε στοργικώς προς την νίκην. Ουδέποτε θα λησμονήσω την συγκίνησιν, μίαν ιδιαιτέραν εγκαρδιωτικήν συνείδησιν, του αντικρύσματος εκείνου της σημαίας μας…».

Ντοκομούντο
«Πώς ενίκησα» στη Στοκχόλμη

«…Μετέβην εις την Στοκχόλμην πεπεισμένος, ωσεί δι’ εμπνεύσεως υπερτέρας, ότι αν δεν εκέρδιζα εις το αγώνισμα του άλματος εις ύψος άνευ φοράς, πάντως θα έκαμνα να υψωθή η ελληνική σημαία εις τον υψηλότερον κοντόν της νίκης εν τω Σταδίω, εις το αγώνισμα του άλματος εις μήκος άνευ φοράς…

Οταν ευρέθην εν τω σταδίω, εις την ταραχήν της πάλης, ησθάνθην λιποψυχούσαν την πεποίθησίν μου. Οι αντωνισταί μου ήσαν αληθώς τρομεροί την θέαν και παμπληθείς. Συνηγωνίσθην προς πεντήκοντα άλτας εκ παντός Εθνους.

Ενόμιζον, πριν μεταβώ εις Στοκχόλμην ότι θα ήμην ο υψηλότερος όλων. Εντούτοις τρεις Αμερικανοί ήσαν υψηλότεροι από εμέ, εγώ δε από κανέναν άλλον υψηλότερος…

Εις το πρώτον μου άλμα, η συγκίνησις, η αληθώς ισχυρά η οποία με κατείχε, και η οποία ηύξανεν από τας παταγώδεις ιαχάς των Αμερικανών αθλητών υπέρ των συμπατριωτών των, μου παρέλυσε τόσον την ακμήν, ώστε δεν ηδυνήθην να πηδήσω ειμή μόνον 3 και 17…

Αλλά το δεύτερον άλμα εμετρίασεν τον ενθουσιασμόν των (των Αμερικανών που πανηγύρισαν για το πρώτο μικρό). Διότι υπερέβην το πρώτον μου πήδημα κατά δέκα εκατοστόμετρα…

Το τρίτον μου πήδημα υπήρξε το πήδημα του θριάμβου δι’ εμέ. Επήδησα δέκα εκατοστό­μετρα περισσότερον από το δεύτερον και είκοσιν από το πρώτον, 3 και 37. Δύο λεπτά βραδύτερον η ελληνική σημαία υψώθη εις τον υψηλότερον κοντόν της πρώτης νίκης και οι ήχοι του Υμνου της Ελευθερίας ανακρουο­μέ­νου από την μουσικήν, ανεμιγνύοντο προς την απερίγραπτον κραυγήν του ενθουσιασμού των ολίγων Ελλήνων και την θερμήν ρυθμικήν ζητω­κραυγήν των Σουηδών «ρα! ρα! Γκρήνγκ­λανδ»» (από το κείμενο του Τσικλητήρα «Πως ενίκησα»)…

Με τη ζωή και τον θάνατό του…

Ο σύντομος βίος του Κωστή Τσικλητήρα (1888-1913) είναι πολύ γνωστός. Οπως άλλωστε και ο πρόωρος θάνατός του από μηνιγγίτιδα στον «Ευαγγελισμό», όπου είχε μεταφερθεί από το μέτωπο, ενώ συνεχίζονταν νικηφόρα οι Βαλκανικοί Πόλεμοι. Είχε σπεύσει από τους πρώτους να καταταγεί (Σεπτέμβριος 1912). Αν και θα μπορούσε ως Ολυμπιονίκης, όπως του είχε προταθεί, να υπηρετήσει στην Αθήνα, όπως άλλοι «ήρωες» της εποχής.

Πολυνίκης και πολυαθλητής

Εκτός από το χρυσό στους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης, κατέκτησε και χάλκινο μετάλλιο στο άλμα σε ύψος άνευ φοράς (1,55 μ.). Συνολικά είχε 23 διακρίσεις. Αλλα δύο ασημένια μετάλλια στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου το 1908 (άλματα σε μήκος και ύψος άνευ φοράς) και 19 φορές πανελληνιονίκης. Εκτός από τον στίβο ασχολήθηκε με το ποδόσφαιρο (στον «πρόγονο» του Παναθηναϊκού) και την υδατοσφαίριση. Παντού τα κατάφερνε περίφημα.

Τ. Κατσιμάρδος

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: