RSS

Monthly Archives: October 2013

28η Oκτωβρίου 1940, ο πόλεμος, η Kατοχή και η δημοσιογραφική βιβλιοθήκη στην επέτειο

26-10-13_537996_141 δημοσιογράφοι πήγαν πολεμικοί απεσταλμένοι των αθηναϊκών και μακεδονικών εφημερίδων στο αλβανικό μέτωπο. Στη φωτογραφία, ο Σπύρος Mελάς (δεξιά) και ο Aλέκος Λιδωρίκης (από το αφιέρωμα «Hταν κάποτε ένας Πόλεμος, 20-10-1940», έκδοση EΔOEAΠ).

Tης Eλενης Mπιστικα, Η Καθημερινή, 26/10/2013

Kάθε επέτειος, όπως το δακτυλικό αποτύπωμα, είναι διαφορετική από τις όμοιές της. Mόνον η 28η Oκτωβρίου 1939 θα είχε πολλά ενδιαφέροντα να μας πει για την 28η Oκτωβρίου της επόμενης χρονιάς που μπήκε στην Iστορία, αλλά κανείς δεν ανατρέχει σε αυτήν. Στη δημοσιογραφική διαδρομή κείμενα γράφονται, εξάρσεις πατριωτισμού αναθεωρούνται, χαρτιά σκίζονται, ενστάσεις επαναλαμβάνονται, «ποιος είπε το OXI: O Iωάννης Mεταξάς ή ο λαός;» τα γράμματα αναγνωστών έχουν πάντα επώνυμες και κατηγορηματικές θέσεις, που όσο και αν διαφέρουν, από επιστολογράφο σε επιστολογράφο, όλοι δηλώνουν πως την απάντηση δίνει η Iστορία. Aκόμη και αυτά που η μνήμη του καθενός κρατάει, γεγονότα που έζησε ή διάβασε ή θαύμασε, όσο και αν μετρούν σαν ψηφίδες της όλης εικόνας του έπους του ’40, όταν έρχεται πάλι η επέτειος του εορτασμού, ή της αποτίμησης, ο χρόνος που πέρασε είναι ο κριτής, αυτός δίνει την απάντηση. Kαμία επέτειος, τελικά, δεν είναι ίδια, και ας είναι τα σύμβολα ίδια. Oι σημαίες, οι φωτογραφίες των νέων με τα πολιτικά που μπαίνουν στο τρένο τραγουδώντας, για να ντυθούν στο χακί και να πολεμήσουν στο μέτωπο. Kαι που γύρισαν με τα πόδια, ή και χωρίς αυτά, υποβασταζόμενοι, εξαιτίας του μόνου εχθρού που κατέβαλε τον γενναίο Eλληνα στρατιώτη – τα κρυοπαγήματα… Tο χιόνι που έγινε τάφος, τα συρματοπλέγματα, η ξιφολόγχη, το Γράμμα από το σπίτι, οι ανταποκρίσεις των δημοσιογράφων, οι φωτογραφίες που έστειλαν οι Mεγαλοκονόμου, Πουλίδης, Φλώρος. Oι αφίσες της «Φανέλας του Στρατιώτη», οι γελοιογραφίες με τον Nτούτσε, οι νίκες στην Kλεισούρα και στην Kορυτσά, η επιστροφή των νικητών με το κεφάλι ψηλά, αγνώριστων από τις κακουχίες, σε μιαν Aθήνα όπου τα βρετανικά καταδιωκτικά πετούσαν χαμηλά, σύρριζα στην Aκρόπολη «για να τονώσουν το ηθικό των Aθηναίων», όπως γράφει, και ζωγραφίζει τη μαρτυρία του ο 17χρονος τότε Φρέντυ Kάραμποτ που τα είδε από την ταράτσα του σπιτιού του, στις 6 Aπριλίου 1941, όταν οι Γερμανοί έμπαιναν πια στην Eλλάδα… Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on October 26, 2013 in 28 Οκτωβρίου 1940

 

Tags: , ,

Ο Πόλεμος του 1940 στα μετόπισθεν. Η καθολική συμμετοχή του άμαχου πληθυσμού στον αγώνα συνέβαλε καθοριστικά στην εποποιία του Μετώπου

1cf83Της Μαρινας Πετρακη*Η Καθημερινή, 26/10/2013

Οταν οι σειρήνες του πολέμου ξυπνούσαν τον κόσμο, το αξέχαστο εκείνο πρωινό της 28ης Οκτωβρίου, ένας άνεμος καινούργιος άρχισε να φυσάει πάνω από την ελληνική επικράτεια. Ενας άνεμος που φούσκωνε και γέμιζε τις αγουροξυπνημένες καρδιές των Ελλήνων με ενθουσιασμό, περηφάνια και λεβεντιά. Γινόταν θύελλα αγανάκτησης και αποφασιστικότητας, βουερή φωνή περιφρόνησης που μετατρεπόταν σε ένα κέφι αλλιώτικο, αλλόκοτο, γιατί οι ξέφρενες εκδηλώσεις και πανηγυρισμοί δεν αφορούσαν ένα χαρμόσυνο γεγονός αλλά την κήρυξη του πολέμου.

Ενα ολόκληρο έθνος, σαν μια γροθιά, γιόρταζε και χαιρετούσε τα στρατευμένα παιδιά ωσάν να πήγαιναν σε πανηγύρι και όχι στο μέτωπο. Πού βρέθηκε στα αλήθεια όλη αυτή η λεβεντιά; Ξεχάστηκαν διά μαγείας οι προσωπικές φιλοδοξίες, οι ταξικές διαφορές, τα πολιτικά πάθη και οι αντιπαραθέσεις, οι πικρίες κατά του καθεστώτος, οι εξορίες, οι διώξεις, έμεινε μόνο το προσκλητήριο «νυν υπέρ πάντων αγών».

«Και δεν ήμασταν όλοι μέχρι την παραμονή της ημέρας αυτής ούτε ήρωες ούτε φανατικοί πατριώτες. Μέτριοι άνθρωποι, φρόνιμοι, της φαμίλιας και της δουλειάς, όχι το σπίτι, τα παιδιά και τους εαυτούς μας, αλλά ούτε το περιεχόμενο της τσέπης μας δεν ήμασταν πρόθυμοι να δώσουμε στον έρανο της πατρίδας. Και παρουσιάστηκε ο έρανος του αίματος το αξέχαστο εκείνο πρωί. Και η Ελλάς αμέσως άνοιξε όλες τις φλέβες της. Ηταν Αγών υπέρ της Πατρίδος», θα γράψει ο Γεώργιος Βλάχος στην «Καθημερινή» τις μέρες του πολέμου. Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on October 26, 2013 in 28 Οκτωβρίου 1940

 

Tags:

Ενδοξες μνήμες στα Οχυρά Μεταξά. Επίσκεψη σε ένα «διαχρονικό σημείο προσκυνήματος της ελληνικής λεβεντιάς»

GR_17Της Γιωτας Μυρτσιωτη, Η Καθημερινή, 26/10/2013

Εβδομήντα τρία χρόνια πριν, η ανάφλεξη του ελληνοϊταλικού πολέμου νότια της Αλβανίας σήμανε συναγερμό ετοιμότητας και στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Μολονότι το μεγαλύτερο ποσοστό του Ελληνικού Στρατού ήταν απασχολημένο στη Βόρεια Ηπειρο, στρατιώτες, τραυματίες από τις φλόγες του πολέμου που είχαν αναρρώσει και επίστρατοι μεγάλης ηλικίας επάνδρωναν διαρκώς τις μονάδες στην «οχυρωματική γραμμή» Μεταξά.

Στα Οχυρά του Ρούπελ, τα νέα από το ανοιχτό αλβανικό μέτωπο έφταναν γρήγορα. Οι στρατιώτες, οχυρωμένοι στις στοές, όσο οι υπέργειες και οι υπόγειες επικοινωνίες λειτουργούσαν, μάθαιναν τις εξελίξεις της πεντάμηνης χειμερινής εκστρατείας που είχε καταπονήσει τους Ελληνες μαχητές. Ακουγαν για τις απειλητικές κινήσεις των γερμανικών δυνάμεων προς την ελληνική ενδοχώρα και δεν τους χωρούσε ο τόπος. Είχαν κουραστεί να περιμένουν. Ηθελαν διακαώς να επιστρέψουν στο αλβανικό μέτωπο. Ηταν αποφασισμένοι για όλα, «να χύσουμε και την τελευταία σταγόνα του αίματός μας διά την τιμήν και την ελευθερία της πατρίδας μας», όπως έγραφε από τα οχυρά της «γραμμής Μεταξά» ο λοχίας Παύλος Μαράκης στην τελευταία του επιστολή προς τη χήρα μητέρα του, τον Μάρτη του ’41. Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on October 26, 2013 in 28 Οκτωβρίου 1940

 

Tags:

Μήνυμα κατά του φασισμού από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια

Μήνυμα κατά του φασισμού και του ναζισμού έστειλε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κάρολος Παπούλιας, και αναφέρθηκε στο πρόβλημα της Χρυσής Αυγής, χωρίς να την κατονομάσει, κατά την αντιφώνηση του στο γεύμα που παρέθεσε ο διοικητής του Γ΄Σώματος Στρατού, αντιστράτηγος Νικόλαος Δεβετζής, στη Λέσχη Αξιωματικών Θεσσαλονίκης.

Δεν έκρυψε την ανησυχία του για το γεγονός ότι εμφανίστηκαν σβάστικες και νοσταλγοί του ναζισμού σε μια χώρα που πλήρωσε βαρύτατο τίμημα από τη θηριωδία του και είπε χαρακτηριστικά: «Δεν γίνεται να παριστάνεις τον πατριώτη και να θαυμάζεις τα σύμβολα του ναζισμού».«Μάθαμε με δραματικό τρόπο τι θα πει λήθη και άγνοια. Σε μια χώρα που πλήρωσε βαρύτατο τίμημα από τη θηριωδία του ναζισμού, εμφανίστηκαν σβάστικες και νοσταλγοί αυτής της ιδεολογίας», είπε ο κ. Παπούλιας και πρόσθεσε: «Δεν γίνεται να παριστάνεις τον πατριώτη και να θαυμάζεις τα σύμβολα του ναζισμού. Είναι μια προσβολή του ανθρώπινου πολιτισμού, του ευρωπαϊκού πολιτισμού, αλλά στην πατρίδα μας είναι κάτι περισσότερο: είναι προσβολή της ιστορίας μας. Εδώ έχουμε τόσους μαρτυρικούς τόπους, έγιναν ολοκαυτώματα, δεν έχουμε δικαίωμα να μην θυμόμαστε, να ξεχνάμε και να μην ξέρουμε. Χάνοντας την ιστορική μας μνήμη, χάνουμε την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά μας». Read the rest of this entry »

 

Eνας μύθος καταρρέει: Ο Μεταξάς δεν είπε την λέξη ΟΧΙ στον Μουσολίνι – Η γαλλική φράση που χρησιμοποίησε βουρκωμένος

  • Προφασιστικό δημιούργημα του Μεταξά οι Επίστρατοι

Το ΟΧΙ του Μεταξά έχει πάρει μυθικές διαστάσεις. Και αν και προφανώς αυτή η λέξη με τα μόλις τρία γράμματα εκφράζει όλο το νόημα και τη διάθεση του Ιωάννη Μεταξά, άλλες ήταν οι λέξεις που βγήκαν από το στόμα του εκείνη την ώρα. Και μάλιστα στα γαλλικά!

«Alors, c’est la guerre» είπε ο Ιωάννης Μεταξάς, δηλαδή «αυτό σημαίνει πόλεμος!». Τις πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου και περίπου την 3η ώρα πρωινή, ο Ιταλός πρέσβης της Ιταλίας Εμμανουέλε Γκράτσι κατευθύνθηκε με υπηρεσιακό αυτοκίνητο της Πρεσβείας της Ιταλίας, στην οικία του Έλληνα πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά, λίγες ώρες μετά το πέρας της μεγάλης δεξίωσης που είχε παρατεθεί στη πρεσβεία. Όταν εισήλθε στην οικία του πρωθυπουργού, ο Ιταλός πρέσβης, απέδωσε στον Έλληνα πρωθυπουργό το ιταλικό τελεσίγραφο με το οποίο ζητούσε από την ελληνική πλευρά να επιτρέψει την διέλευση των ιταλικών στρατευμάτων στην ελληνική επικράτεια. Στο τελεσίγραφο αυτό, η φασιστική κυβέρνηση της Ιταλίας κατηγορούσε την ελληνική κυβέρνηση, αφενός για την επιδειχθείσα ανοχή έναντι των τότε βρετανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στα ελληνικά χωρικά ύδατα, και αφετέρου για προκλητική δράση έναντι του αλβανικού Βασιλείου, το στέμμα του οποίου είχε περάσει στον Βασιλέα της Ιταλίας, ενώ ταυτόχρονα ζητούσε την ανεμπόδιστη προέλαση των ιταλικών στρατευμάτων εντός της χώρας και την κατάληψη συγκοινωνιακών κόμβων. Read the rest of this entry »

 

Το τραγούδι στον πόλεμο του ’40. Αυστηροί ρεμπέτες και μούσες του ελαφρού ρεπερτορίου τραγούδησαν στον πόλεμο εναντίον του κατακτητή.

Της Γιώτας Συκκά, Η Καθημερινή, 25/10/2013

Ηταν οι αγαπημένες ερμηνεύτριες των Ελλήνων στα δύσκολα χρόνια του πολέμου. Η Σοφία Βέμπο έγινε εθνικό σύμβολο. Αλλά δραστήρια με μαχητικό πνεύμα ήταν και η Δανάη Στρατηγοπούλου. Η πρώτη από λαϊκή οικογένεια, αυτοδίδακτη, ξεχώρισε νωρίς για τη φωνή και την εκφραστικότητά της στη θεατρική σκηνή. Η δεύτερη, αντίθετα, από λόγιο περιβάλλον, με καλές μουσικές σπουδές, μεγαλωμένη σε ένα σπίτι όπου κυριαρχούσαν οι τέχνες, ξεχώρισε στην πίστα και το βαριετέ.

Το «βαρύ πυροβολικό της Μάντρας του Αττίκ», όπως χαρακτήριζαν τη Δανάη, τραγουδούσε σε νοσοκομεία και συμμετείχε στην Εθνική Αλληλεγγύη και την Αντίσταση. Ενώ η Βέμπο ζούσε τον δικό της μοναδικό θρίαμβο όπου τη χρειάζονταν. Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on October 26, 2013 in 28 Οκτωβρίου 1940

 

Tags:

Η αντιπαράθεση Μεταξά και Μουσολίνι: Δύο ομιλίες ενός δημόσιου πολεμικού «διαλόγου» τον Νοέμβριο του 1940.

Του Μιχάλη Κατσίγερα, Η Καθημερινή, 26/10/2013

Η «Καθημερινή» της 23ης Νοεμβρίου 1940 αναγγέλει την κατάληψη της Κορυτσάς απο τον Ελληνικό στρατό.

Στις 18 Νοεμβρίου 1940, την 22η ημέρα του ελληνοϊταλικού πολέμου, ο Μπενίτο Μουσολίνι εκφώνησε στη Ρώμη λόγο του οποίου ένα τμήμα αναφερόταν στην επίθεση κατά της Ελλάδας. Ο Ιωάννης Μεταξάς του απάντησε από ραδιοφώνου τέσσερις ημέρες μετά, στις 22 του μηνός.

Ο Μουσολίνι μίλησε ενώπιον των περιφερειακών ιεραρχών – στελεχών του Εθνικού Φασιστικού Κόμματος στη μεγάλη αίθουσα του Παλάτσο Βενέτσια, ενώ το πλήθος των αλαλαζόντων οπαδών ήταν συγκεντρωμένο έξω στην πλατεία. Η υποδοχή του έγινε με όλες τις φανφάρες του φασιστικού τελετουργικού. Επρόκειτο για επίδειξη ισχύος του κόμματος έναντι του άλλου πόλου της τότε ιταλικής εξουσίας, δηλαδή της βασιλικής αυλής και του στρατιωτικού και οικονομικού κατεστημένου που κατά το μάλλον ή ήττον προτιμούσαν η χώρα τους να βρισκόταν, και σε αυτόν τον δεύτερο -ακόμα ευρωπαϊκό- πόλεμο, στο πλευρό της Μεγάλης Βρετανίας και όχι της Γερμανίας. Η 18η Νοεμβρίου ήταν η επέτειος της επιβολής από την Κοινωνία των Εθνών των κατά της Ιταλίας οικονομικών κυρώσεων το 1935, εξαιτίας του πολέμου της κατά της Αιθιοπίας, οι οποίες όμως είχαν αρθεί την επόμενη χρονιά. Read the rest of this entry »