RSS

Category Archives: Γερμανία

Η επίσκεψη Αντενάουερ στην Ελλάδα

  • Στο τραπέζι η εξωτερική πολιτική και η οικονομική συνεργασία υπό τη βαριά σκιά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
  • 59 χρόνια πριν
  • Του Δημητρη Κ. Αποστολοπουλου*

Με δεδομένη την «ιστορική υποθήκη» της ναζιστικής κατοχής ξεκινούσε η επανασύναψη των σχέσεων Ελλάδας και Γερμανίας στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Παρά τις μεγάλες απώλειες του πληθυσμού, που ήλθαν ως αποτέλεσμα των βίαιων αντιποίνων και του λιμού, αλλά και τις τεράστιες υλικές καταστροφές σε υποδομές, πόλεις και χωριά, οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις της χώρας θα έδειχναν καλή πίστη, πιστεύοντας ότι η νέα Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας διέφερε ριζικά από το Τρίτο Ράιχ. Ηδη τον Οκτώβριο του 1950 ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης, Γεώργιος Παπανδρέου, πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Δυτική Γερμανία με στόχο -πέρα από τις γενικότερες οικονομικές επαφές- να ξανακερδίσουν τα ελληνικά καπνά την παραδοσιακή τους θέση στη γερμανική αγορά, στόχος που επιτεύχθηκε με την υπογραφή σχετικής συμφωνίας. Read the rest of this entry »

Advertisements
 
Leave a comment

Posted by on September 12, 2013 in Γερμανία

 

Tags:

Αδόλφος Χίτλερ λίγο πριν τον πόλεμο-σπάνιες φωτογραφίες του περιοδικού LIFE που ήταν χαμένες για 50 χρόνια

Αδόλφος Χίτλερ λίγο πριν τον πόλεμο-σπάνιες φωτογραφίες του περιοδικού LIFE που ήταν χαμένες για 50 χρόνια

Το onalert παρουσιάζει σήμερα φωτογραφίες του περιοδικού LIFE, από την ναζιστική Γερμανία στα τέλη της δεκαετίας του 30, με τον Χίτλερ, και τους συνεργάτες του…

ΔΕΙΤΕ ΦΩΤΟ
Οι φωτογραφίες είναι τραβηγμένες με έγχρωμο φιλμ σε διαστάσεις 6Χ9. Η ιστορία τους αγγίζει τα όρια του παραμυθιού. Ο απεσταλμένος του LIFE στη Γερμανία το 1939, ακολουθούσε τον Χίτλερ σε κάθε του βήμα και τον απαθανάτιζε. Με την έναρξη του πολέμου ο φωτογράφος μαζί με τα φιλμ και την Roleilflex κάμερα του χάθηκαν. Λίγο πριν μπουν οι Σοβιετικοί στο Βερολίνο, μια νοσοκόμα βρήκε τα φιλμ και τα κράτησε. Τα κράτησε όμως πολύ τουλάχιστον για 30 χρόνια. Μόλις πέθανε η κόρη της καθώς έψαχνε τα πράγματα της σε ένα σκονισμένο σεντούκι τα ανακάλυψε. Αφού τα εμφάνισε έστειλε τα φιλμ στο περιοδικό εξηγώντας την ιστορία τους. Το LIFE τα είχε στα χέρια του όλη τη δεκαετία του 70 και του 80 μέχρι να αποφασίσει να εκδώσει τις φωτογραφίες.

Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί το 1914, ότι 19 χρόνια μετά, ο υποδεκανέας του 16ου Συντάγματος Βαυαρών Εφέδρων Πεζικού, με το όνομα Αδόλφος Χίντλερ (το Χίτλερ προέκυψε λίγο αργότερα από κάποιο ορθογραφικό λάθος ενός υπαλλήλου της Αυστριακής πρεσβείας όταν ο Χίτλερ θα έπαιρνε σαν Αυστριακός πολίτης, την Γερμανική υπηκοότητα) θα γινόταν ο αιματοβαμμένος κυρίαρχος της Ευρώπης, ο υπεύθυνος για τον θάνατο 30 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Όση ομίχλη υπάρχει για τα παιδικά χρόνια και τις ρίζες του Χίτλερ στα τέλη του 19ου αιώνα, άλλο τόσο μυστήριο φαίνεται να καλύπτει τον θάνατο του στα υπόγεια της καγκελαρίας το 1945 και ενώ οι στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού ήταν κάποια μέτρα κοντά στην είσοδο των υπογείων. Το μυστήριο για τον θάνατο του ήρθε να γίνει μεγαλύτερο με την είδηση που βγήκε χθες στη δημοσιότητα ότι οι ΗΠΑ δεν ήταν καθόλου πεπεισμένες πως ο Χίτλερ αυτοκτόνησε και πέθανε και ότι για 10 χρόνια το FBI έψαχνε κάθε γωνιά του πλανήτη να τον βρει. Από το Θιβέτ μέχρι την Αργεντινή (τόπο όπου πολλοί ναζί ανώτατοι αξιωματικοί βρήκαν καταφύγιο) οι πράκτορες του FBI έστελναν κρυπτογραφημένα μηνύματα ότι τον εντόπισαν.
Η επίσημη ιστορία πάντως θέλει τον Αδόλφο Χίτλερ να αυτοκτονεί στο θωρακισμένο υπόγειο καταφύγιο του, δίπλα στην σύντροφο του Εύα Μπράουν. Ο οδηγός του Έριχ Κέμπκα, ο υπηρέτης του Χάιντς Λίγκε και ο επιλοχίας των SS Ότο Γκίνσε περιέλουσαν με πετρέλαιο τα πτώματα, τα έκαψαν και τα απομεινάρια τους τα έθαψαν δίπλα στην είσοδο του καταφυγίου σε μια τρύπα που είχαν ανοίξει στο έδαφος οι Σοβιετικές βόμβες. Άνδρες του Κόκκινου στρατού που κατέλαβαν λίγα λεπτά αργότερα το καταφύγιο εντόπισαν τα απανθρακωμένα πτώματα και ενημέρωσαν τους ανωτέρους τους.
Κάτω από πλήρη μυστικότητα τα πτώματα μεταφέρθηκαν στη Σοβιετική Ένωση σε σημείο που γνώριζαν ελάχιστοι άνθρωποι. Το 1970 ο τότε αρχηγός της KGB και μετέπειτα ηγέτης της ΕΣΣΔ για κάποια χρόνια, ο Γιούρι Αντρόποφ δίνει την εντολή να καταστραφούν τα πτώματα και ότι απομείνει να πεταχτεί στον ποταμό Έλβα. Ο προσωπικός οδοντίατρος του Χίτλερ λίγο πριν είχε κληθεί στην ΕΣΣΔ και είχε εξετάσει την οδοντοστοιχία του αρσενικού πτώματος και καταφατικά είχα αποφανθεί πως επρόκειτο για τον Αδόλφο Χίτλερ, αφού το σύγκρινε με μια ακτινογραφία του πελάτου του του 1938.
Φωτογραφία από το Μόναχο της δεκαετίας του 30.
Ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι, όταν κατέστρωναν σχέδια για το μέλλον του κόσμου
Χαιρετισμός σε παρέλαση

Ο Χίτλερ με μέλη του NSDAP και συνεργάτες του .

Μπροστά στο αυτοκίνητο του
Λίγο πριν εκφωνήσει το λόγο του
Το πλήθος χαιρετά
Τα αγαπημένα αυτοκίνητα του “ένα φθηνό για κάθε Γερμανική οικογένεια” έλεγε

Ξενάγηση σε εργοστάσιο αυτοκινήτων
Φωταγωγημένο Βερολίνο

Με τους επιτελείς του

Καθέλκυση πλοίου

Με τη σύντροφο του
 

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Πανηγύρια για την καπιταλιστική βαρβαρότητα

  • Με φιέστες και δρώμενα κορυφώθηκαν οι προπαγανδιστικές εκδηλώσεις για την «πτώση του τείχους του Βερολίνου»
Ολοι οι …ελευθερωτές του κεφαλαίου γιόρτασαν μαζί

ΒΕΡΟΛΙΝΟ.–

Οι πανηγυρικές εκδηλώσεις όσων γιορτάζουν την καπιταλιστική παλινόρθωση στις σοσιαλιστικές χώρες της Ευρώπης κορυφώθηκαν χθες στο Βερολίνο με μοναδικό στόχο την αμαύρωση των επιτευγμάτων του σοσιαλισμού, τη διαστρέβλωση και το ξαναγράψιμο της Ιστορίας. Για το λόγο αυτό οι επιλογές των προσώπων που «πρωταγωνίστησαν» δεν είναι τυχαίες. Με πρώτη αυτή του Λεχ Βαλέσα, που ως ηγέτης του Συνδικάτου «Αλληλεγγύη» στην Πολωνία επί χρόνια και με την αμέριστη αρωγή των υπηρεσιών της Δύσης, αλλά και του πάπα Ιωάννη Παύλου – Κάρολ Γιόζεφ Βοϊτίλα – αποτελούσε την αιχμή του δόρατος του ιμπεριαλισμού εναντίον των σοσιαλιστικών χωρών. Αυτός «έσπρωξε» το πρώτο κομμάτι του τεράστιου «ντόμινο» από στήλες 2,5 ύψους μέτρων και είχε στηθεί στο κέντρο του Βερολίνου μεταξύ της πλατείας Πότσνταμερ και της Ράιχσταγκ και σε μήκος 1,5 χιλιομέτρου, που συμβόλιζε υποτίθεται την «κατάρρευση του σιδηρού παραπετάσματος». Στο Βερολίνο βρέθηκαν οι ηγέτες όλων των ιμπεριαλιστικών χωρών και οργανισμών. «Τιμητική θέση» είχαν οι ηγέτες των χωρών των τεσσάρων «συμμάχων» δηλαδή ο Βρετανός πρωθυπουργός Γκόρντον Μπράουν, ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, ο Ρώσος Πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ και η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον.

Η Γερμανίδα καγκελάριος Ανκελα Μέρκελ, ο Λεχ Βαλέσα, ο πρωτεργάτης της αντεπανάστασης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και ο πρώην ηγέτης της Ουγγαρίας Μίκλος Νέμετς διέσχισαν συμβολικά τη γέφυρα Μπορνχόλμερ, στο πρώτο σημείο ελέγχου που άνοιξε μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου. Απευθυνόμενη σε χιλιάδες συγκεντρωμένους, η Γερμανίδα καγκελάριος δήλωσε ότι τα ιστορικά γεγονότα του 1989 ήταν «αποτέλεσμα μιας μακράς ιστορίας καταπίεσης» … ενώ δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τον Γκορμπατσόφ, «που έκανε δυνατή την αλλαγή στην Ανατολική Γερμανία», δηλαδή στην καπιταλιστική παλινόρθωση. Και επειδή δεν μπορεί να κρύψει τη σημερινή βαρβαρότητα, είπε δήθεν με κατανόηση ότι «η γερμανική ενοποίηση δεν έχει ολοκληρωθεί», διότι παραμένουν οι θεσμικές διαφορές ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή, υπενθυμίζοντας ότι το ποσοστό της ανεργίας στις περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας είναι διπλάσιο από το αντίστοιχο στη Δύση, αλλά επανέλαβε ότι ο «φόρος αλληλεγγύης» που καταβάλλουν οι Γερμανοί της Ανατολής και της Δύσης για τη χρηματοδότηση της ενοποίησης παραμένει αναγκαίος. Φυσικά και αυτός ο φόρος γυρίζει στις τσέπες των κεφαλαιοκρατών.

Η Χ. Κλίντον, εκπρόσωπος του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, φόρεσε το προσωπείο του …απελευθερωτή και εντελώς κυνικά είπε: «Πρέπει να διαμορφώσουμε μια ακόμα πιο δυνατή συνεργασία για να “ρίξουμε” τους τοίχους του 21ου αιώνα και για να αντιμετωπίσουμε αυτούς που κρύβονται πίσω τους: βομβιστές καμικάζι, εκείνους που δολοφονούν και τραυματίζουν κορίτσια που η μόνη τους επιθυμία είναι να πάνε στο σχολείο, ηγέτες που επιλέγουν τη δική τους μοίρα από τη μοίρα των άλλων». Δηλαδή, οι δολοφονικές επεμβάσεις που ματοκυλούν λαούς για τα συμφέροντα των μονοπωλίων γίνονται για το καλό τους.

«Νοσταλγός» της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας με τους πράους ανθρώπους, εμφανίστηκε ο Ρώσος πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν, μιλώντας σε ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο για τη ζωή ως αξιωματικός της Κα Γκε Μπε στη Δρέσδη την περίοδο 1985-1990. Μην ξεχνώντας, όμως, τον πραγματικό του ρόλο ως υπερασπιστή των συμφερόντων του κεφαλαίου, κατέληξε: «Βλέπουμε πως η Γερμανία έχει επιτύχει μια θετική ανάπτυξη μετά την επανένωσή της και είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που έχουμε καλές σχέσεις που στηρίζονται σε μια νέα βάση».

Και οι φιέστες έκλεισαν με μουσικές εκδηλώσεις και πυροτεχνήματα, σε μια «γιορτή» που στοίχισε κάμποσα εκατομμύρια δήθεν ως …«ύμνος στην ελευθερία».

  • ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Τρίτη 10 Νοέμβρη 2009
 

ΓΕΡΜΑΝΙΑ – 20 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ

  • Τα ταξικά τείχη δεν κρύβονται με τις φιέστες

  • Το Βερολίνο επίκεντρο της προπαγάνδας της χειραγώγησης

Ο σοσιαλισμός πιο επίκαιρος από ποτέ (από φετινή διαδήλωση στο Βερολίνο με τη συμμετοχή της ΚΟ Γερμανίας του ΚΚΕ)

ΒΕΡΟΛΙΝΟ.–

Ολες αυτές τις μέρες στη χώρα μας και σε όλο τον κόσμο εκδηλώνεται ένας «καταιγισμός» προπαγάνδας με την αξιοποίηση της χρήσης του συμβόλου που λέγεται «Τείχος του Βερολίνου». Επίκεντρο το Βερολίνο, όπου και κορυφώνονται αύριο οι «εορταστικές εκδηλώσεις». Αφιερώματα επί αφιερωμάτων σε έντυπα, τηλεοπτικές εκπομπές και συνεντεύξεις – η δημόσια τηλεόραση και στη χώρα μας πρωτοστατεί – για να στηρίξουν το εφεύρημα της «επανένωσης της Ευρώπης» με αφορμή τα «20 χρόνια από την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος (9 του Νοέμβρη 1989) που έφερε τη δημοκρατία και την ελευθερία στις κομμουνιστικές δικτατορίες». Ετσι αποκαλούν τις χώρες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στον 20ό αιώνα, διαδικασία που εγκαινιάστηκε με την Επανάσταση του Οχτώβρη στη Ρωσία και την ίδρυση της ΕΣΣΔ.

Ποιοι κάνουν αυτή τη λυσσαλέα προσπάθεια; Οι σημερινοί δολοφόνοι του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, που ματοκύλισαν τη Γιουγκοσλαβία, ματοκυλίζουν το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, τη Μέση Ανατολή κ.ά. Και μόνο αυτό το γεγονός πρέπει να αποτελεί κριτήριο για να βγαίνουν συμπεράσματα από τη σκοπιά των ταξικών συμφερόντων που εκφράζει κάθε πλευρά. Και βέβαια η κριτική προσέγγιση απέναντι στο σοσιαλισμό που γνωρίσαμε με την εκτίμηση των λαθών, των παρεκκλίσεων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να «πετάξει μαζί με τα νερά και το παιδί». Η προσφορά του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ανατολική Γερμανία, που τώρα είναι στο επίκεντρο της επίθεσης των αστών, και των άλλων σοσιαλιστικών χωρών και της ΕΣΣΔ είναι ιστορικά αποδεδειγμένη και κανείς δεν μπορεί να την παραγνωρίσει. Τόσο στα πρωτόγνωρα επιτεύγματα που πέτυχαν αυτοί οι λαοί όσο και στην εικόνα του κόσμου – για να μη μιλήσουμε για την πρωταγωνιστική συμβολή της ΕΣΣΔ στη συντριβή του φασισμού – τα χρόνια ύπαρξης του σοσιαλισμού. Αυτή την παρακαταθήκη είναι που φοβούνται οι αστοί, το κεφάλαιο γι’ αυτό και τόσο λυσσασμένα θέλουν να τη σβήσουν από τις μνήμες και τις σκέψεις των λαϊκών στρωμάτων, που μόνο να κερδίζουν έχουν από την ανατροπή του καπιταλισμού. Αλλωστε, οι καπιταλιστές το ξέρουν καλύτερα γιατί αυτό που αποκαλούν μαζί με τους οπορτουνιστές «ανελεύθερα καθεστώτα», ο σοσιαλισμός με τις όποιες αδυναμίες του, είναι αυτό που τους στέρησε προνόμια, εξουσία για να τα δώσει στους πολλούς, στους πραγματικούς παραγωγούς του κοινωνικού πλούτου, τα εργαζόμενα λαϊκά στρώματα.

Για να ανακόψουν αυτή την προοπτική είναι που παρελαύνουν αυτές τις μέρες στις φιέστες χειραγώγησης οι πρωτεργάτες της αντεπανάστασης, Γκορμπατσόφ, Βαλέσα, Χάβελ, οι ηγέτες των ιμπεριαλιστικών κρατών και συνασπισμών.

Οι εργαζόμενοι στην πρώην Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία και τις άλλες χώρες όσο και αν τώρα τους θαμπώνουν με τα «καθρεφτάκια» των συναυλιών των U2, Μπον Τζόβι, τα «δρώμενα» με τα «ντόμινο της ανατροπής», τις φωταψίες και τις «αναπαραστάσεις» με ολίγον «Στάζι» και Στάλιν, αντιμετωπίζουν στο «πετσί» τους τα αποτελέσματα της καπιταλιστικής παλινόρθωσης.

Συνολικά, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 16% του πληθυσμού της ΕΕ ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Στην ίδια τη Γερμανία η ανεργία φτάνει το 9% στη Δυτική και 17% στην πρώην ΓΛΔ. Παντού χτυπιούνται εργασιακά και συλλογικά δικαιώματα, ιδιωτικοποιούνται η Παιδεία, η Υγεία, η Πρόνοια και διευρύνονται οι κοινωνικές ανισότητες. Οι λεωφόροι της …δημοκρατίας και της ελευθερίας σήμαναν για εκατομμύρια ανθρώπους αποκλεισμό, απόγνωση, περιθωριοποίηση, την ίδια στιγμή που αυγαταίνουν τα πλούτη των λίγων κεφαλαιοκρατών. Γι’ αυτό ο σοσιαλισμός είναι πιο αναγκαίος από ποτέ.

  • Δημ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 8 Νοέμβρη 2009

 

Η επίμονη σκιά ενός «συμφώνου (μη;) επιθέσεως»

Σκηνή από την ταινία «Κατίν» του Αντρέι Βάιντα

  • Χάγκεν Φλάισερ | Το Βήμα | Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2009

Οταν στις 21.8.1939 ο υπουργός Εξωτερικών της ναζιστικής Γερμανίας Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ έφτασε στη Μόσχα για μπίζνες με τον ιδεολογικό αντίποδα, ο Στάλιν πρόσκαιρα μόνο φρέναρε τη διαχυτικότητα του ναζί επισκέπτη: «Μήπως πρέπει να υπολογίσουμε περισσότερο την κοινή γνώμη; Χρόνια τώρα έχουμε περιλούσει οι μεν τους δε με κουβάδες σκατά…». Γρήγορα όμως οι δύο πλευρές ξεπέρασαν τις όποιες αναστολές και προχώρησαν στο δούναι-λαβείν του συμφώνου της 23ης Αυγούστου.

Αλλωστε, η εκατέρωθεν λογοκρισία δεν επέτρεπε να εκδηλωθεί η έκπληξη για την απρόσμενη προσέγγιση στους άμεσα εμπλεκόμενους λαούς, προβάλλοντας μάλιστα την «αντιπλουτοκρατική» συνιστώσα των δύο καθεστώτων, όταν ύστερα από μια εβδομάδα ο Χίτλερ εξαπέλυσε τον Πόλεμο- κατά της Πολωνίας και εμμέσως κατά της Δύσης. Αλλά και μετά τη γερμανική εισβολή στην ΕΣΣΔ, η επίσημη κομμουνιστική ιστοριογραφία επέμενε για δεκαετίες στο επιχείρημα της ρεαλπολιτίκ, ότι δηλαδή ο Στάλιν έπρεπε να κερδίσει χρόνο (και χώρο) για την αναπόφευκτη σύγκρουση. Μόλις το 1989, επί Γκορμπατσόφ, το σοβιετικό κοινοβούλιο παραδέχθηκε και κατήγγειλε την ύπαρξη μυστικού πρωτοκόλλου που κανόνισε τα της «μοιρασιάς» του ενδιάμεσου χώρου μεταξύ Γερμανίας και ΕΣΣΔ.

Πικρή θύμηση

Στις χώρες που το 1939/40 είχαν πέσει θύματα σοβιετικής εισβολής (με γερμανική «εξουσιοδότηση»), σε πείσμα της καθεστωτικής τάξης και ιστοριογραφίας η μνήμη λειτουργούσε καλύτερα. Ανεδύθη μάλιστα- επωφελούμενη από την περεστρόικααπό το underground στην επιφάνεια, καταλύοντας την πειθαρχημένη συνοχή του ανατολικού μπλοκ και της ίδιας της ΕΣΣΔ. Οι Πολωνοί δεν έκρυβαν πια την πικρή θύμηση (συχνά κληρονομημένη) ότι εκτός από την επίσημη αποφράδα μέρα της ναζιστικής εισβολής, την 1η Σεπτεμβρίου, υπήρχε και δεύτερη: η 17η Σεπτεμβρίου, επέτειος της «πισώπλατης» σοβιετικής εισβολής και της κατάληψης της μισής χώρας. Δημοσίως πλέον κατήγγειλαν ότι ο επακόλουθος αποδεκατισμός της πολωνικής «αστικής ελίτ» στο Κατίν (και αλλού), η σφαγή 22.000 αξιωματικών και διανοουμένων είχε διαπραχθεί με προσωπική εντολή του Στάλιν και δεν αποτελούσε ένα ακόμα έγκλημα των γερμανών κατακτητών, όπως η κομμουνιστική προπαγάνδα διατυμπάνιζε επί μισόν αιώνα. (Σε πρόσφατη δημοσκόπηση, η πλειοψηφία των Πολωνών εμφανίζεται να θεωρεί τους δύο μεγάλους γείτονές της εξίσου ενόχους για το ξέσπασμα του Πολέμου. Στις βαλτικές δημοκρατίες, όπου ο αγώνας για την ανάκτηση της ανεξαρτησίας εισήλθε σε αποφασιστική καμπή ήδη από το 1987/89, με τις μαζικές εκδηλώσεις κατά του συμφώνου Μολότοφ- Ρίμπεντροπ, η μεγάλη πλειοψηφία θεωρεί τους ναζί ως «μη χείρον»…)

Οπως ο Γκορμπατσόφ το 1990, έτσι και οι διάδοχοί του παραδέχτηκαν το (τρόπον τινά «προσωποπαγές»!) έγκλημα του Στάλιν στο Κατίν επιμένοντας όμως πως «η δημοκρατική Ρω σία ουδεμία ευθύνη» φέρει για τα «παλαιά». Ετσι η Μόσχα δεν συνέβαλε στην πλήρη διαλεύκανση και δεν προέβη σε επίσημη απολογία (όπως ζητούν και σήμερα 87% των Πολωνών) φοβούμενη μήπως ενισχύσει τις αξιώσεις για αποζημιώσεις. Ακόμη πιο επίμονη ήταν η άρνηση της Μόσχας να παραδεχθεί μακιαβελικές προθέσεις πίσω από τη σύναψη του συμφώνου Μολότοφ- Ρίμπεντροπ, ή να του αποδοθεί καταλυτικός ρόλος (δίνοντας δηλαδή «πράσινο φως» στον Χίτλερ να εξαπολύσει τον Πόλεμο). Επανειλημμένα, ο Πούτιν χαρακτήριζε το σύμφωνο αναγκαία και θεμιτή κίνηση της ΕΣΣΔ για να σιγουρέψει «τα συμφέροντα και την ασφάλειά της στα δυτικά σύνορα». Του απέδιδε δηλαδή «σταθεροποιητική» σημασία, όπως έκανε και σχετικά με τη διασυμμαχική μοιρασιά της Ευρώπης στη Γιάλτα, που επίσης αποτελεί ανάθεμα για τους «μικρούς» της Ανατολικής Ευρώπης.

Αμοιβαίες εντάσεις

Οι αμοιβαίες εντάσεις εκδηλώνονται κυρίως με αφορμή επετειακές εορτές άμεσα συνδεδεμένες με τον Πόλεμο. Ορισμένοι αρχηγοί των γειτονικών κρατών αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στις σοβιετικού τύπου μεγαλειώδεις εορταστικές εκδηλώσεις της 9ης Μαΐου 1995 και 2005 για την 50ή και 60ή επέτειο αντίστοιχα της αντιφασιστικής νίκης- για να μη νομιμοποιήσουν την «απελευθέρωσή» τους από τον Κόκκινο Στρατό που την έβλεπαν απλώς ως αλλαγή δυνάστη. Στις βαλτικές χώρες οι 32 τόποι μνήμης που τιμούσαν τους υπερασπιστές του Στάλινγκραντ ξηλώθηκαν ή άλλαξαν χαρακτήρα, ενώ η σχεδιαζόμενη απομάκρυνση (και τελικά μεταφορά) του «μπρούντζινου στρατιώτη» στο Τάλιν τον Μάιο του 2007 σηματοδοτούσε πολεμικό κλίμα μεταξύ Εσθονίας και Ρωσίας. Σε τέτοιες συγκυρίες οι εταίροι της πρώτης στην ΕΕ εμπλέκονται αναπόφευκτα, αν και με ποικίλλουσα ένταση, αφού ολοφάνερα τα νέα κράτη, με ισχυρά εθνικιστικά-λαϊκιστικά κινήματα, εκμεταλλεύονται το ασφαλές λιμάνι της Δύσης (ΕΕ/ΝΑΤΟ) για να προκαλέσουν τη ρωσική αρκούδα στο ευαίσθητο μέτωπο της Ιστορίας. Η απαιτούμενη κοινοτική αλληλεγγύη παρέχεται δύσκολα, όταν τα βαλτικά κράτη απαγορεύουν στους εγχώριους βετεράνους του Κόκκινου Στρατού να φορούν τα διακριτικά τους σύμβολα και παράσημα ενώ τιμούν έμπρακτα τους ένοπλους συνεργάτες των Γερμανών ως μάρτυρες του αγώνα για την ανεξαρτησία! Το τελευταίο φαινόμενο ανθεί άλλωστε και σε άλλα πρώην «σοσιαλιστικά» κράτη.

Ημέρα μνήμης

Το 2008 η μεγάλη πλειοψηφία των κρατών-μελών της ΕΕ απέρριψε τη βαλτική- πολωνική πρόταση να ποινικοποιηθεί μαζί με την άρνηση του Ολοκαυτώματος και η άρνηση των κομμουνιστικών εγκλημάτων. Τον περασμένο Ιούλιο όμως η Κοινοβουλευτική Σύνοδος του ΟΑΣΕ δέχθηκε την εξομοίωση ναζισμού και σταλινισμού υιοθετώντας λιθουανική πρόταση περί ανακήρυξης της «αμαρτωλής» 23ης Αυγούστου ως ημέρα μνήμης των θυμάτων των δύο καθεστώτων.

Ηδη από τον περασμένο Μάιο ο ρώσος πρόεδρος Μεντβέντεφ προετοίμασε αντεπίθεση, ιδρύοντας επιτροπή με τον οργουελιανό τίτλο «κατά της παραχάραξης της Ιστορίας εις βάρος των ρωσικών συμφερόντων». Μέλος της Επιτροπής επισήμανε ότι τα εδάφη για τα οποία έγινε λόγος στις 23.8.1939 «ανήκαν ανέκαθεν ως επαρχίες στη ρωσική αυτοκρατορία», ενώ οι Πολωνοί δεν έπρεπε να παριστάνουν τα αθώα θύματα, αφού από το 1934 συνωμοτούσαν με τους ναζί σε επιθετικά σχέδια κατά της ΕΣΣΔκαταγγελία που μερικώς επιβεβαιώνεται από γερμανικές πηγές. ΜΜΕ και αξιωματούχοι της Ρωσίας ανέλυαν (και πάλι) ότι ο Στάλιν δεν είχε άλλη επιλογή εξαιτίας της φιλοναζιστικής στάσης των δυτικών Δυνάμεων με αποκορύφωμα το αισχρό σύμφωνο του Μονάχου (1938). Υπενθύμισαν μάλιστα ότι τότε και η ίδια η Πολωνία «άρπαξε» ένα κομμάτι από το έδαφος της Τσεχοσλοβακίας.

Οσα δεν βόλευαν

Μέσα σε αυτό το δυσοίωνο κλίμα έγινε η πρώτη επίσκεψη του Πούτιν ύστερα από επτά χρόνια στη γειτονική Πολωνία- με αφορμή την 70ή επέτειο της γερμανικής εισβολής. Ο λόγος της καγκελαρίου Μέρκελ δεν παρουσίασε εκπλήξεις: απολογήθηκε για τη γερμανική επίθεση που προκάλεσε «αμέτρητα δεινά για όλο τον κόσμο». Σε ένα υστερόγραφο κατονόμασε, βέβαια, και τον ξεριζωμό 12 εκατ. Γερμανών από τα πρώην γερμανικά εδάφη ως μια «αδικία», υποσχόμενη όμως ότι η Γερμανία ποτέ δεν θα απομόνωνε το γεγονός αυτό από το αιτιολογικό πλαίσιο. Ο Πούτιν, απρόσμενα συμφιλιωτικός, ζήτησε να μελετηθούν κι άλλο οι αιτίες του πολέμου, κάνοντας λόγο για «τεράστια σφάλματα από όλες τις πλευρές». Καταδίκασε «ανεπιφύλακτα» το σύμφωνο Ρίμπεντροπ- Μολότοφ ως «ηθικά απαράδεκτο», όπως άλλωστε όλες τις συμφωνίες με τους ναζί… Στο τέλος εξέφρασε την ελπίδα- όπως και η Μέρκελ και ο πολωνός πρόεδροςνα μην καταντήσει η Ιστορία παλίμψηστο όπου όλοι ξαναγράφουν όσες σελίδες δεν τους βόλευαν. Και οι τρεις ρήτορες, μάλλον, είχαν κάτι διαφορετικό στον νου…

Το παρελθόν έχει μέλλον.

Πρβλ. σχετικά: Χάγκεν Φλάισερ, Οι Πόλεμοι της μνήμης. Ο Β ΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στη δημόσια ιστορία, Αθήνα, Εκδόσεις Νεφέλη, 2008

  • Ο κ. Χάγκεν Φλάισερ είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
 

Οι πολλαπλές αφηγήσεις

23 Αυγούστου 1939, μετά την υπογραφή του γερμανοσοβιετικού συμφώνου μη επιθέσεως. Από δεξιά, ο σοβιετικός κομισάριος για τις εξωτερικές υποθέσεις Βιατσεσλάβ Μιχαήλοβιτς Μολότοφ, ο Στάλιν, ο υπουργός Εξωτερικών του Ράιχ Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ και ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ράιχ Φρίντριχ Γκάους

  • Norman Davies | Το Βήμα | Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2009

Θα πίστευε κανείς ότι 70 χρόνια είναι αρκετά ώστε να κατανοήσουμε τι ακριβώς συνέβη το 1939. Αλλά δεν είναι έτσι. Οι παρερμηνείες και η παραπληροφόρηση πληθαίνουν. Την περασμένη εβδομάδα οι Πολωνοί γιόρτασαν την 70ή επέτειο από την κήρυξη του πολέμου την 1η Σεπτεμβρίου στο οχυρό του Βέστερπλατε στο λιμάνι του Γκντανσκ (πρώην Ντάντσιχ). Οικοδεσπότης ήταν ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, γέννημα θρέμμα του Γκντανσκ και πολύ καλός ιστορικός. Στη λίστα των προσκεκλημένων συμπεριελήφθησαν η Ανγκελα Μέρκελ, ο Μπερνάρ Κουσνέρ, ο Ντέιβιντ Μίλιμπαντ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Γκόρντον Μπράουν και ο Μπαράκ Ομπάμα αρνήθηκαν την πρόσκληση. Οι προσκεκλημένοι άκουσαν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο πώς ο Αδόλφος Χίτλερ στις 31 Ιουλίου 1939 διέταξε επίθεση κατά της Πολωνίας από ξηράς, θαλάσσης και αέρος και πώς το αγκυροβολημένο στο λιμάνι καταδρομικό Schleswig Ηolstein άνοιξε ξαφνικά πυρ κατά του Βέστερπλατε ακριβώς στις 4.45 τα ξημερώματα.


Τεράστιες απώλειες


Η πολωνική κυβέρνηση χρησιμοποίησε την επέτειο για να εξιστορήσει τη δική της εκδοχή των γεγονότων, τονίζοντας τις τεράστιες απώλειες που υπέστη η χώρα από την απόφασή της να αντισταθεί και να πολεμήσει. Ως το 1945 είχαν σκοτωθεί πάνω από έξι εκατομμύρια πολωνοί πολίτες (περίπου το 18% του πληθυσμού), ενώ οι μισοί από αυτούς ήταν εβραίοι. Περίπου η μισή επικράτεια της Πολωνίας κατελήφθη διά της βίας από τη Σοβιετική Ενωση. Η πρωτεύουσα της χώρας, η Βαρσοβία, υπέστη τις μεγαλύτερες καταστροφές από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή πόλη. Και η πολύτιμη ανεξαρτησία της Πολωνίας, που οι Βρετανοί βιάστηκαν να εγγυηθούν, βυθίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη, για να ξαναβγεί στην επιφάνεια μόλις το 1989. Οι Ρώσοι προειδοποίησαν ότι, αν κανείς τολμούσε να αμφισβητήσει τον ρόλο της Σοβιετικής Ενωσης κατά το ξέσπασμα του Β Δ Παγκοσμίου Πολέμου, ο κ. Πούτιν δεν θα παρευρίσκετο στις εορταστικές εκδηλώσεις.

Οι νικητές των πολέμων καταλαμβάνουν εξέχουσα θέση στις μεταπολεμικές αφηγήσεις των γεγονότων. Και η Πολωνία, η μοναδική Συμμαχική χώρα που αντιμετωπίστηκε ως ηττημένη, εξακολουθεί να βγαίνει ζημιωμένη. Υιοθετώντας το Ολοκαύτωμα ως το υπέρτατο σύμβολο του κακού κατά του οποίου πολέμησαν, ακουσίως επισκίασαν άλλες τεράστιες τραγωδίες που συντελέστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι Ρώσοι, οι οποίοι ήταν οι κύριοι νικητές του πολέμου στην ηπειρωτική Ευρώπη, κατάφεραν να «πουλήσουν» μιαν ενδιαφέρουσα μεταπολεμική αφήγηση των γεγονότων. Διαφημίζοντας το σλόγκαν «Είκοσι εκατομμύρια Ρώσοι νεκροί» κέρδισαν τεράστια διεθνή συμπάθεια, ενώ διέγραψαν από το «αρ χείο» τα σοβιετικά εγκλήματα και απέκρυψαν τη μοίρα των εκατομμυρίων ανθρώπων που σκότωσε ο Στάλιν. Μετά το 1989 οι πληροφορίες άρχισαν να κυκλοφορούν πιο ελεύθερα. Αλλά ως και σήμερα λίγοι άνθρωποι έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι απώλειες της Λευκορωσίας, των βαλτικών κρατών και της Ουκρανίας ήταν μεγαλύτερες από εκείνες της Ρωσίας.

Ιδιόμορφη ιεραρχία


Στην Πολωνία ισχύει μια ιδιόμορφη ιεραρχία των αμφισβητούμενων αφηγήσεων του πολέμου. Την 1η Σεπτεμβρίου 1939 η Luftwaffe στην πρώτη αεροπορική επίθεση στόχευσε τη μικρή πολωνική πόλη Βιελούν. Οι βόμβες άρχισαν να πέφτουν μεταξύ 4.30

και 4.40 το πρωί, δηλαδή πριν από την επίθεση στο Βέστερπλατε. Περίπου 1.290 κάτοικοι της πόλης σκοτώθηκαν ενώ κοιμούνταν. Τα τρία τέταρτα της πόλης καταστράφηκαν ολοσχερώς. Αλλά σχεδόν κανείς, εκτός από τους κατοίκους της Βιελούν, δεν το θυμάται. Για κάποιον λόγο ο βομβαρδισμός της Βιελούν πέρασε στη λήθη της Ιστορίας. Σε αυτόν τον πόλεμο των ιστορικών αφηγήσεων τίποτε δεν συγκρίνεται σε μέγεθος και αποφασιστικότητα με την προπαγάνδα που εξαπέλυσε η Μόσχα πριν από το ταξίδι του κ. Πούτιν. Ο πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντεκ Σικόρσκι προέβη σε μια σημαντική διπλωματική χειρονομία εξυμνώντας το θάρρος του κ. Πούτιν- εξάλλου συμφώνησε να παρευρεθεί σε μια εκδήλωση που όλοι οι άλλοι ρώσοι ηγέτες περιφρονούσαν.

Σήμερα δεν είναι πλέον δυνατόν το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο της 23ης Αυγούστου 1939 να παρουσιάζεται ως αποκύημα της φαντασίας των ιμπεριαλιστών εχθρών. Ολοι έχουν παρακολουθήσει τη σκηνή όπου ο Ρίμπεντροπ προσγειωνόταν στη Μόσχα ή όπου ο Στάλιν χαμογελούσε διάπλατα καθώς ο Ρίμπεντροπ και ο Μολότοφ υπέγραφαν το σύμφωνο μη επιθέσεως. Ωστόσο δεν είναι διόλου δύσκολο να επανέλθουν στο προσκήνιο τα επιχειρήματα των σοβιετικών προπαγανδιστών τα οποία παρουσιάζουν το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο ως μια ειρηνική κίνηση ενός ηγέτη που προσπαθούσε να κερδίσει χρόνο. Επιπλέον, κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει το Κρεμλίνο ή τους υποστηρικτές του να κατηγορούν για τον πόλεμο κάποιους απροσδιόριστους «κακούς»εννοώντας συνήθως τους Πολωνούς – που θα υπάκουαν με ευχαρίστηση στις προσταγές του Χίτλερ.

Μυστικά πρωτόκολλα
Προσφάτως δύο κρατικοί ρωσικοί τηλεοπτικοί σταθμοί πρόβαλαν μια ταινία με τίτλο «Τα μυστικά των μυστικών πρωτοκόλλων». Το φιλμ δεν πραγματευόταν, αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς, τα μυστικά πρωτόκολλα του γερμανοσοβιετικού συμφώνου, αλλά την πολωνογερμανική συμφωνία μη επιθέσεως του 1934. «Υποθέτουμε» είπε ο Αλεξάντρ Ντιουκόφ, ο οποίος συμμετείχε στη δημιουργία της ταινίας, «ότι το σύμφωνο του 1934 περιείχε μυστικά πρωτόκολλα κατά της Σοβιετικής Ενωσης». Μία από τις πιο ξεκάθαρες δηλώσεις της επίσημης γραμμής της ρωσικής κυβέρνησης εμφανίστηκε στην ιστοσελίδα του υπουργείου Αμυνας. Ο Σεργκέι Κοβάλεφ, του Ινστιτούτου Στρατιωτικής Ιστορίας στη Μόσχα, έγραψε ότι οι διεκδικήσεις του Χίτλερ στην Πολωνία το 1939 ήταν «μετριοπαθείς» και «δικαιολογημένες» και ότι η ευθύνη για το ξέσπασμα του πολέμου βαρύνει την Πολωνία. Το στυλ του, το παράπονο για «τις διαστρεβλώσεις και τα επινοήματα των άλλων» θυμίζει έντονα τη σοβιετική εποχή. Αλλά η λογική του, όχι. Κανείς στη σοβιετική Μόσχα δεν θα τολμούσε να περιγράψει τις πολιτικές του Αδόλφου Χίτλερ ως «μετριοπαθείς». Η εφημερίδα «Πράβντα» (η λέξη αυτή σημαίνει «αλήθεια» στα ρωσικά) πήγε ένα βήμα πιο πέρα. Ενα άρθρο που έφερε την υπογραφή της Λίζας Κάρποβα ανέφερε ότι η Πολωνία από το 1926 ήταν ένα φασιστικό κράτος όπως η Ιταλία του Μουσολίνι και ότι οι εβραίοι της χώρας κατάφεραν να επιβιώσουν χάριν των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Πολωνοί πράκτορες σχεδίασαν μια επίθεση σε γερμανική φάλαγγα οχημάτων που μετέφερε μία μηχανή Εnigma. Ετσι, κατέληγε η Κάρποβα, το αίτιο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είναι «μια πολωνική μηχανορραφία που υποστήριξαν οι Βρετανοί».

Τι ακριβώς πυροδότησε το φρενήρες ενδιαφέρον της Μόσχας για την ιστορία δεν είναι ξεκάθαρο. Ισως έχει να κάνει με την απόφαση του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη να καταδικάσει το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο και να επιρρίψει την ευθύνη για τον πόλεμο τόσο στον Χίτλερ όσο και στον Στάλιν. Ισως πάλι να οφείλεται στην ανοιχτή επιστολή μιας μεγάλης ομάδας διακεκριμένων γερμανών ιστορικών και διανοουμένων, η οποία ισοδυναμούσε με μιαν απολογία προς την Πολωνία. Εδώ και 50 χρόνια η Ρωσία εκμεταλλευόταν την προθυμία των Γερμανών να αναλάβουν εξ ολοκλήρου την ευθύνη για τον πόλεμο. Τα πράγματα όμως αλλάζουν. Η Ανγκελα Μέρκελ συμφώνησε στην ανέγερση ενός μουσείου προς τιμήν των εκατομμυρίων Γερμανών που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από τον Κόκκινο Στρατό, τα σοβιετικά καθεστώτα και τη Συμμαχική συνδιάσκεψη του Πότσδαμ. Η κοινή γνώμη στη Γερμανία έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι κάποιοι άνθρωποι σε ένα έθνος μπορεί να είναι εγκληματίες ενώ άλλοι να είναι θύματα. Στη Ρωσία δεν συμβαίνει το ίδιο.

  • Ο κ. Νόρμαν Ντέιβις είναι ιστορικός, μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και επισκέπτης καθηγητής στο Clare Ηall του Κέιμπριτζ. Είναι ειδικευμένος στην ιστορία της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης του 20ού αιώνα.

 

Ο πόλεμος για τον Πόλεμο

  • Η Ρωσία υπερασπίζεται το παρελθόν της

  • Marie Jego | Το Βήμα | Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2009

«Πόσο θα κρατήσει ο μήνας του μέλιτος;». Σκίτσο του Κλίφορντ Μπέριμαν για το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο του 1939

Τι ήταν τελικά το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο; Ηταν η ειρηνική κίνηση ενός ηγέτη, του Στάλιν, που προσπαθούσενα κερδίσει χρόνο; Ηταν μια ανίερη συμμαχία μεταξύ Χίτλερ και Στάλιν για το μοίρασμα της Πολωνίας και των κρατών της Βαλτικής; Ηταν κάτι άλλο; Εβδομήντα χρόνια μετά την υπογραφή του συμφώνου Μολότοφ- φον Ρίμπεντροπ, ένας νέος πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη. Είναι ο πόλεμος των ιστορικών αφηγήσεων
για το σύμφωνο. Στον πόλεμο αυτόν πρωταγωνιστούν όχι μόνο οι ιστορικοί και οι ειδικοί του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και οι πολιτικοί. Οι Ρώσοι, που το 1989 είχαν καταδικάσει το σύμφωνο ως «μη συνεπές προς τις αρχές του λενινισμού», επιχειρούν τώρα να το υπερασπιστούν. Σύμφωνα με τη ρωσική αφήγηση, η ευθύνη για το ξέσπασμα του πολέμου βαρύνει την Πολωνία. Το αίτιο ήταν μια πολωνική μηχανορραφία που υποστηρίχθηκε
από τους Βρετανούς, ενώ οι διεκδικήσεις του Χίτλερ επί της Πολωνίας ήταν μετριοπαθείς και κάπως δικαιολογημένες. Σύμφωνα με την πολωνική αφήγηση, η Πολωνία αντιστάθηκε και πολέμησε τους Γερμανούς όσο καμία άλλη χώρα και η Βαρσοβία υπέστη τις μεγαλύτερες καταστροφές από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Οσο για τη Γερμανία, η ευθύνη για τον πόλεμο ίσως να μη βαρύνει αποκλειστικά τους Γερμανούς.

H Μόσχα επιχειρεί να αποκαταστήσει τη μνήμη του Ιωσήφ Στάλιν και του κόκκινου στρατού που νίκησε τους ναζιστές, με αφορμή την 70ή επέτειο από την υπογραφή του συμφώνου μη επίθεσης των υπουργών Εξωτερικών της τότε Σοβιετικής Ενωσης Βιατσεσλάβ Μιχαήλοβιτς Μολότοφ και του γερμανού ομολόγου του Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ.

Ωστόσο αυτή η εκστρατεία υπέρ του σοβιετικού παρελθόντος υποθηκεύει τις προσπάθειες αναθέρμανσης των σχέσεων της Ρωσίας με τη Δύση αλλά και τους γείτονές της, δηλαδή τις βαλτικές χώρες και την Πολωνία.

Το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο πουυπεγράφη στις 23 Αυγούστου 1939 στη Μόσχα μετετράπη σύντομα σε μια συμφωνία που χώριζε την Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής. Η Πολωνία θα χωριζόταν έτσι στη μέση ενώ η Λετονία, η Εσθονία και η Φινλανδία περνούσαν στη σοβιετική σφαίρα επιρροής σύμφωνα με το μυστικό συμπληρωματικό πρωτόκολλο. Το ίδιο κείμενο θεωρήθηκε αργότερα ότι δεν ταίριαζε σε μια αντιιμπεριαλιστική δύναμη όπως η Σοβιετική Ενωση η οποία έπειτα από πενήντα χρόνια ύπαρξης ηρνείτο ουσιαστικά τον εαυτό της. Στις 24 Δεκεμβρίου 1989 το σοβιετικό κοινοβούλιο καταδίκασε το σύμφωνο ως «μη συνεπές με τις αρχές του λενινισμού». Ομως ήταν το ίδιο ψήφισμα που οδήγησε αμέσως μετά στη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης.

Ο Πούτιν έχει καταστήσει σαφές ότι η σημερινή Ρωσία είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη του Γκορμπατσόφ και την Περεστρόικα. Η «πατριωτική ιντελιγκέντσια» υπερασπίζεται ανοικτά το σύμφωνο καθώς αυτό καθυστέρησε την είσοδο της χώρας στον πόλεμο κατά δύο χρόνια. «Ηταν μια ιδιοφυής πρωτοβουλία του Στάλιν διότι ας μην ξεχνάμε ότι μετά τη συνωμοσία του Μονάχου το 1938 η Σοβιετική Ενωση βρέθηκε απομονωμένη από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές δυνάμεις» επισημαίνει ο ρώσος βουλευτής Γιούρι Κβιτσίνσκι. Στο ίδιο πνεύμα και οι εκτιμήσεις ενός πολιτικού αναλυτή που τυγχάνει και εγγονός του τότε υπουργού Εξωτερικών. «Παρά τα λάθη που είχε διαπράξει η σοβιετική ηγεσία (ο Μολότοφ) ποτέ δεν έθεσε υπό αμφισβήτηση το Σύμφωνο» δηλώνει σήμερα ο Βιασετσλάβ Νικόνοφ επικαλούμενος όσα του είχε εξομολογηθεί ο παππούς του.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η υπεράσπιση του συμφώνου έχει μετατραπεί σε λεκτική επίθεση εναντίον της Πολωνίας και της στάσης που ακολούθησε τότε. «Η Πολωνία θα μπορούσε να είχε αποφύγει τη χιτλερική επίθεση αν δεχόταν να παραχωρήσει την περιοχή του Γκντανσκ συνάπτοντας συμφωνία με τη Γαλλία, τη Βρετανία και τη Σοβιετική Ενωση» εκτιμά ο ιστορικός Πάβελ Ντανίλιν. «Η είσοδος των σοβιετικών στρατευμάτων στις 17 Σεπτεμβρίου δεν ήταν επίθεση αλλά μια επιχείρηση υπεράσπισης του πληθυσμού ενός κράτους το οποίο είχε πάψει να υπάρχει» προσθέτει.

Η προσάρτηση μέρους της Πολωνίας δικαιολογείται απόλυτα από τους σύγχρονους ιστορικούς. «Τα εδάφη που βρίσκονταν στη σοβιετική σφαίρα επιρροής αποτελούσαν μέρος της παλαιάς ρωσικής αυτοκρατορίας » δηλώνει στο κρατικό τηλεοπτικό κανάλι RΤR η ιστορικός Ναταλία Ναροτσίτσκαγια, δηλωμένη θαυμάστρια του Στάλιν.

Διαφορετική είναι η στάση ενός άλλου ιστορικού που επισημαίνει τον κίνδυνο από την υιοθέτηση αυτής της άποψης. «Κάτι τέτοιο δικαιολογεί την προσάρτηση εδαφών γειτονικών χωρών. Με τα σημερινά δεδομένα η λογική των προσκείμενων στο Κρεμλίνο επιστημόνων θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την εδαφική ακεραιότητα των κρατών που προήλθαν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης» εξηγεί ο Νικίτα Πετρόφ που εργάζεται για λογαριασμό της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Μemorial.

«Ο κόσμος εξακολουθεί να πιστεύει ότι ο σοβιετικός στρατός εισέβαλε στην Πολωνία το 1939 προς όφελος του πολωνικού λαού. Το ίδιο πιστεύεται και σε ό,τι αφορά την Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία» υποστηρίζει ο ρώσος ιστορικός.

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση το 61% των Ρώσων αγνοεί εντελώς το γεγονός της εισβολής του Κόκκινου Στρατού στην Πολωνία λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή του Συμφώνου.

Μέσα σε αυτό το κλίμα πραγματοποιείται η επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στη Βαρσοβία για την τελετή μνήμης από την έναρξη του Β Δ Παγκοσμίου Πολέμου 70 χρόνια πριν. Αυτό που περιμένει η ηγεσία της Πολωνίας είναι η αποκατάσταση της μνήμης των 26.000 στρατιωτικών που θανατώθηκαν στο Κατίν της Λευκορωσίας από τη ρωσική μυστική υπηρεσία ΝΚDV, δηλαδή την τότε ΚGΒ. Η Ρωσία η οποία κατά τη σοβιετική περίοδο ισχυριζόταν ότι είχαν εκτελεστεί από τους ναζιστές έχει πλέον παραδεχθεί την ιστορική αλήθεια χωρίς όμως να αποκαταστήσει ηθικά τους δολοφονηθέντες Πολωνούς.

Η σημερινή Ρωσία ζει όμως στον πυρετό του πατριωτισμού, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο του Καυκάσου το καλοκαίρι του 2008. «Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται από τα μέσα ενημέρωσης θυμίζει ποδόσφαιρο καθώς η Ρωσία περιγράφεται ως σημαντικός παίκτης στην περιοχή. Ομως το σκορ αυτού του παιχνιδιού μετριέται σε ανθρώπινες ζωές και αυτό δεν το λαμβάνει κανείς υπόψη. Αυτό είναι ενδεικτικό της σημερινής Ρωσίας» συμπεραίνει ο κ. Πετρόφ.