RSS

Category Archives: Δεκέμβρης 1944

Δεκέμβρης 1944 Εμφύλιο τραύμα

Ελευθεροτυπία, Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

Η μελέτη του καθηγητή Ιστορίας στα Πανεπιστήμια Χάρβαρντ και Γέιλ Ιωάννη Ο.Ιατρίδη (στη διεθνή βιβλιογραφία υπογράφει ως John Ο. Iatrides), αν και πρωτοεκδόθηκε ακριβώς πριν από σαράντα χρόνια (1973), δεν έχει χάσει σε τίποτα το ερευνητικό της λεπτό άρωμα, καθώς βασίζεται σε πρωτογενείς πηγές, που είναι τα ελληνικά και ξένα αρχεία. Ιδού πώς περιγράφει ο ίδιος ο πανεπιστημιακός το εγχείρημά του:

«Σαν μια κρίσιμη περίοδος της ελληνικής Ιστορίας, ο Δεύτερος Γύρος επιβάλλει μια ντοκουμενταρισμένη και πλήρη ανάλυση, εάν θέλουμε τα προβλήματα των πρώτων μεταπολεμικών ετών να ερμηνευθούν αντικειμενικά, αντί να χρησιμοποιούνται σαν πυρομαχικά στη διαιώνιση πολιτικών διενέξεων. Εν τούτοις, η σημασία των αιματηρών γεγονότων εκτείνεται πολύ πέραν των λίγων εβδομάδων του χειμώνα του 1944-45 που συνεκλόνισαν την Αθήνα».

Ο ερευνητής-ιστορικός, χωρίς να προσπαθεί να αποκρύψει ότι δεν ανήκει στην πλευρά της Αριστεράς, εν τούτοις καταβάλλει μία έντιμη προσπάθεια, η οποία συνίσταται στο να αντιμετωπίσει τα γεγονότα από απόσταση, ώστε να μην αποκτήσουν φορτισμένο ιδεολογικά ή πολιτικά πρόσημο. Ετσι το αποτέλεσμα δεν βαρύνεται στις κρίσεις του από συμπάθειες αναφορικά με τους δύο γεωπολιτικούς παίκτες, που καθόρισαν τα αιματηρά γεγονότα του Δεκεμβρίου, τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς, και οι οποίοι καθόρισαν μεταπολεμικά τη μετάβαση του ελληνικού κράτους-έθνους από την αγκάλη της Μεγάλης Βρετανίας στη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ. Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on October 26, 2013 in Δεκέμβρης 1944

 

ΟΠΛΑ, δεν είναι έτσι όπως νομίζετε…

Κρημνιώτη Π., Η ΑΥΓΗ: 27/05/2012

Οι αρχηγοί Γιώργος Κολλημένος και Αριστοτέλης Τσιφλάκος

“Οι δειλοί που προδίδουν πατριώτες στους Ούνους, επειδή φοβούνται τον θάνατο, να ξέρουν πως τους την έχουμε στημένη, πως είναι καταδικασμένοι, και με την πρώτη ευκαιρία θα εξοντωθούν σα ζώα”. Αυτό το χαρακτηριστικό απόσπασμα από την παράνομη, τον Απρίλιο του 1942, εφημερίδα του γαλλικού κομμουνιστικού κόμματος “L’ Humanite”, διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του Ιάσονα Χανδρινού “Το τιμωρό χέρι του λαού. Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα 1942-1944”, που κυκλοφόρησε πριν από δυο μήνες από τις εκδόσεις Θεμέλιο και παρουσιάζεται μεθαύριο Τρίτη (7.30 μ.μ.) στην ΕΣΗΕΑ από τον ιστορικό Πολυμέρη Βόγλη, τον πολιτικό επιστήμονα Ηλία Νικολακόπουλο και τον βετεράνο του ΕΛΑΣ Αθήνας Στέλιο Ζαμάνο.

Η έρευνα του νεαρού ιστορικού βάζει στο μικροσκόπιο τον άγνωστο μέχρι τώρα πόλεμο ανάμεσα στο ΕΑΜ και τις κατοχικές δυνάμεις στην Αθήνα και τον Πειραιά επιχειρώντας να φωτίσει τη λειτουργία και τη δράση του “σιδερένιου βραχίονα του κόμματος”, μιας από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις της σκληρής έτσι κι αλλιώς δεκαετίας του ’40. Παρακολουθώντας τη ραγδαία ανάπτυξη του μαζικού ΕΑΜικού κινήματος στην πρωτεύουσα, το βιβλίο καταγράφει τον ατελείωτο κύκλο συγκρούσεων των δυνάμεων της Αντίστασης με τις ελληνικές και γερμανικές αρχές ασφαλείας που επιδίωκαν την καταστολή και την εξόντωσή τους. “Την κατάσταση στην Αθήνα κατά την περίοδο 1943-44 συνθέτουν αφ’ ενός η όξυνση της ναζιστικής τρομοκρατίας και του ένοπλου δωσιλογισμού και αφετέρου η προσπάθεια του ΕΑΜ να οργανώσει τον ένοπλο αγώνα του ΕΛΑΣ στις συνοικίες της πρωτεύουσας, χρησιμοποιώντας παράλληλα την ΟΠΛΑ ως μηχανισμό περιφρούρησης, αρχικά, και ανταπόδοσης των πληγμάτων στη συνέχεια. Read the rest of this entry »

 
Leave a comment

Posted by on May 28, 2012 in Δεκέμβρης 1944

 

Tags:

Παλιοί και νέοι μύθοι για τα Δεκεμβριανά του 1944

  • Κομβικό σημείο όλων των ισχυρισμών είναι εάν ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΚΚΕ είχαν σχέδιο για βίαιη κατάληψη της εξουσίας και επιβολή «σοβιετικού καθεστώτος»

Αν η δεκαετία του 1940-50 σημάδεψε το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, η «ματωμένη Κυριακή» της 3ης Δεκεμβρίου 1944 και η 33ήμερη τραγωδία που ακολούθησε, αποτελούν κορυφαίο σταθμό της. Tα γεγονότα είναι λίγο-πολύ γνωστά και συμπυκνώνονται στο σύνθημα μπροστά στον Αγνωστο Στρατιώτη που κρατούσαν τρεις μαυροφορεμένες κοπέλες στην κηδεία των θυμάτων της πρώτης μέρας: «Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα».

Παλιοί και νέοι μύθοι για τα Δεκεμβριανά του 1944

Αν και από τότε έχουν γραφεί τόσο πολλά από διαφορετικές αφετηρίες, η ιστορική και ιστοριογραφική παραγωγή για τα Δεκεμβριανά δεν έχει σταματήσει. Μ’ επίκεντρο, όχι πια, ποιος τα προκάλεσε ή ποιος άρχισε τη «μάχη της Αθήνας». Οι απαντήσεις είναι σχεδόν αυτονόητες. Τα προκάλεσαν και τα ξεκίνησαν οι Αγγλοι, με την κυβέρνηση Παπανδρέου και τις αντιΕΑΜικές δυνάμεις. Οχι «εν βρασμώ» ή από λάθος υπολογισμούς, αλλά μεθοδευμένα από καιρό.

  • Εξολόθρευση

Οι Βρετανοί προχώρησαν απροκάλυπτα στη χρησιμοποίηση κάθε μέσου για να μη διακυβευτεί η επικυριαρχία τους στη χώρα. Αυτή θα μπορούσε να διασφαλιστεί με την απόλυτη επικράτηση των αντιεαμικών δυνάμεων. Ηταν αποφασισμένη -κατά την παροιμιώδη έκφραση του Μακμίλαν (ο κατοπινός Αγγλος πρωθυπουργός και το 1944 υπεύθυνος πολεμικού τομέα στη Μεσόγειο)- να εξολοθρεύσει τους κομμουνιστές μαχόμενη μέχρι τον τελευταίο Αγγλο στρατιώτη! Εχθρός, ενώ ακόμη διαρκούσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, ήταν το ΕΑΜ, που συσπείρωνε τη μεγάλη πλειονότητα του λαού.

Τα περί ΕΑΜοβουλγάρων, τυφλών οργάνων της Μόσχας, Σλάβων, εθνικών προδοτών και τα παρόμοια, που, δήθεν, τα προκάλεσαν, παραπέμπουν πλέον σε γελοιογραφίες της ιστορίας. Οπως και οι πολιτικές εξηγήσεις περί «κομμουνιστικής στάσεως» εναντίον της νομίμου κυβερνήσεως και σωτηρίας από τον «κομμουνιστικό ζυγό»?

Ουδείς έγκυρος μελετητής υιοθετεί σήμερα την άποψη του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, όπως την εξέθεσε τότε και αποτέλεσε την αρχική δικαιολογητική βάση της θεωρίας των νικητών. Σύμφωνα με αυτή, την ευθύνη είχε το ΕΑΜ. Το συλλαλητήριο, που είχε προγραμματιστεί για τη μέρα εκείνη, μετά την παραίτηση των υπουργών του ΕΑΜ από την κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητος», ήταν ένοπλο. Αρχισε με επίθεση κατά της κατοικίας του και σε συνέχεια εκδηλώθηκαν επιθέσεις κατά της Αστυνομίας. Κατόπιν τούτου η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αμυνθεί…

Η εξήγηση αυτή έχει τόση ιστορική αξία όση και η επίσημη αστυνομική έκθεση για την έναρξη των Δεκεμβριανών, που ξεκινούσε με το… συμπέρασμα: «Το ΚΚΕ από της απελευθερώσεως εσκόπει την εν ευθέτω χρόνω επικράτησίν του και κατάληψιν της εξουσίας…».

Δεν είναι ασφαλώς συμπτωματικό ότι την έκθεση υπογράφει ο ίδιος ο αστυνομικός διευθυντής Αγ. Εβερτ, που είχε δώσει τη διαταγή για πυρ κατά των διαδηλωτών της 3ης Δεκεμβρίου, υλοποιώντας τις εντολές του πρωθυπουργού για το μακελειό…

Ελάχιστοι είναι αυτοί που εξηγούν, πλέον, τη δεκεμβριανή τραγωδία με εργαλείο τους «τρεις γύρους». Δηλαδή, το ΚΚΕ επιχείρησε τρεις φορές να καταλάβει με τα όπλα την εξουσία κατά την απελευθέρωση, τον Δεκέμβριο του 1944 και κατά τον εμφύλιο πόλεμο του 1946-49.

Εξακολουθούν, όμως, από μερικούς τα Δεκεμβριανά να ανακηρύσσονται σε αποτυχημένο ένοπλο εγχείρημα για την επιβολή «δικτατορίας του προλεταριάτου». Πρωταγωνιστούν στη «νέα» τάση οι αυτοαποκαλούμενοι μετα-αναθεωρη­τικοί ιστορικοί.

Το εκπληκτικό είναι ότι αυτές οι μεταμοντέρνες αντιλήψεις είναι τόσο σύγχρονες στο κομβικό ζήτημα ποιος ήθελε και προκάλεσε τα Δεκεμβριανά, όσο οι ισχυρισμοί του Παπανδρέου και του Εβερτ, όταν αιματοκυλιόταν η Αθήνα…

  • Το συμπέρασμα Ιατρίδη

O καθηγητής σε αμερικανικά πανεπιστήμια Τζον Ιατρίδης, που ασχολείται με το ζήτημα από το 1970 και θεωρείται δάσκαλος του «νέου κύματος» των ιστορικών, έχει καταλήξει στο εξής συμπέρασμα: «Παρά τους μακροπρόθεσμους στόχους του ΚΚΕ, τα Δεκεμβριανά δεν προέκυψαν ως αποτέλεσμα μιας εσκεμμένης επιχείρησης κατάληψης της εξουσίας, αλλά από τις λανθασμένες εκτιμήσεις και υπολογισμούς και των δύο πλευρών…».

  • Η θέση του Περισσού

Στις πιο πρόσφατες τοποθετήσεις της ΚΕ του ΚΚΕ θεωρείται ως αδυναμία ότι το κόμμα «δεν μπόρεσε να διαμορφώσει τη στρατηγική που θα οδηγούσε προς την επαναστατική επίλυση του προβλήματος της πολιτικής εξουσίας και τότε ακόμη, ιδίως μετά το 1943, που οι συνθήκες επέβαλλαν να θέσει το ζήτημα της επαναστατικής κατάκτησης της εξουσίας». Το έμμεσο συμπέρασμα είναι ότι δεν υπήρχε τέτοιο στρατηγικό σχέδιο.

  • 1941 – 1944
    Η πιο πρόσφατη ιστορική εκτίμηση…

«Στα Δεκεμβριανά το ΚΚΕ βρέθηκε στη δίνη μιας εξέγερσης που δεν είχε σχεδιάσει, αλλά ούτε και μπόρεσε να αποτρέψει ή να αποφύγει. Ο Δεκέμβριος συνιστούσε πλέον μονόδρομο, αντίσταση στην ηθική και πολιτική αυθαιρεσία…».

Αυτό είναι το συμπέρασμα του πιο πρόσφατου ιστορικού βιβλίου για την περίοδο 1941-1944 («Εξι στιγμές του 20ου αιώνα», επιμέλεια Χ. Φλάισερ, εκδόσεις «Τα Νέα»).

Το υπογράφουν οι Ιωάννα Παπαθανασίου και Θ. Σφήκας, που μελετούν «το παιχνίδι για την εξουσία» εκείνη την περίοδο.

Παρά τις προσπάθειες αναθεώρησης της δεκαετίας του 1940, σημειώνουν οι δύο ιστορικοί, παραμένει γεγονός ότι «ούτε το ΕΑΜ-ΚΚΕ, αλλά ούτε και το ΚΚΕ, καθ΄ υπέρβαση των συμμάχων του στο ΕΑΜ, επεδίωξε την κατάληψη της εξουσίας…

Η ηγεσία του ΚΚΕ έδειχνε πιστή στην απόφασή της να διεκδικήσει εν καιρώ με πολιτικές μεθόδους την εξουσία… Αλλωστε και από τα βρετανικά αρχεία της περιόδου δεν προκύπτει ότι, πέραν των δικών τους προκαταλήψεων, οι Βρετανοί είχαν ενδείξεις ότι οι Ελληνες κομμουνιστές σχεδίαζαν βίαιη κατάληψη της εξουσίας…

Η λογική της σύγκρουσης και της ρήξης δεν απουσίαζε μόνο από τις προοπτικές των ΕΑΜικών εταίρων αλλά και από τους σχεδιασμούς της ηγεσίας του ΚΚΕ. Σε πείσμα των διαφορετικών φωνών, που διέτρεξαν τον κομματικό οργανισμό από την κορυφή της πυραμίδας έως την κομματική βάση, η απάντηση των πλειοψηφικά παρμένων αποφάσεων στον ηγετικό πυρήνα του ΚΚΕ οδηγούσε στην πολιτική της νομιμότητας…».

Τ. Κατσιμάρδος, ΕΘΝΟΣ, 12/12/2010

 
Leave a comment

Posted by on December 13, 2010 in Δεκέμβρης 1944

 

ΚΚΕ: Ζωντανό το πύρινο σύνθημα του Δεκέμβρη του ’44

Αγγλικά τανκς χτυπούν τα γραφεία του ΕΑΜ, στην οδό Κοραή

Μιλώντας για τον Δεκέμβρη του ’44 στη κατάμεστη αίθουσα εκδηλώσεων της ΚΕ του ΚΚΕ στον Περισσό ο Δ. Αρβανιτάκης είπε:«Ο Δεκέμβρης του ’44 αποτελεί μια από τις μεγάλες ηρωικές στιγμές του λαϊκού κινήματος. Τιμάμε τους κομμουνιστές, τους μαχητές του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, που έδωσαν τη ζωή τους στις μάχες της Αθήνας – Πειραιά, και τους επιζώντες, που πολέμησαν με τα όπλα την αστική τάξη και τον εγγλέζικο ιμπεριαλισμό. Η μνήμη, η πείρα που αποκτάμε είναι μια υπόσχεση για τη νίκη και σήμερα. Το έγραψε και ο κομμουνιστής ποιητής Γιάννης Ρίτσος σε ένα ποίημά του:

Θα την φτιάξουμε πάλι την Αθήνα μας, έλα λοιπόν μην κάνεις έτσι.

Θα την πάρουμε. Θα χτίσουμε τη σοσιαλιστική Αθήνα.

Σκούπισε τα μάτια σου και κείνα τα γράμματα θα τα γράψουμε.

Ναι τ’ ορκιζόμαστε, μπάρμπα Στάθη

Κόκκινα, κατακόκκινα, ναι, στη βρυσούλα σου και σ’ όλες τις μάντρες, σ’ όλους τους τοίχους, σ’ όλο τον ουρανό ΚΚΕ, ΚΚΕ.

Σκούπισε τα μάτια σου.

ΚΚΕ.

Τ’ ορκιζόμαστε“.

Ο λαός, το ΚΚΕ μετά το Δεκέμβρη δεν έσκυψε το κεφάλι. Εστησε ξανά ταμπούρι το ’46 με το ΔΣΕ. Κανένας αγώνας δε χάνεται. Ολοι συμβάλλουν μέχρι σήμερα για τη νίκη.

Το Δεκέμβρη του ’44, ο λαός της Αθήνας αντιμετώπισε σε άνισο αγώνα την ενωμένη δύναμη των εγγλέζικων στρατευμάτων και των ντόπιων στρατιωτικών και ένοπλων αστικών δυνάμεων, τάγματα ασφαλείας, ορεινή ταξιαρχία, χίτες, αστυνομία και άλλες ομάδες συνεργατών των Γερμανών που εξόπλισαν οι αστικές δυνάμεις και οι Εγγλέζοι. Και τότε ο λαός, ανάμεσα στις αλυσίδες και στα όπλα, διάλεξε τα όπλα. Γι’ αυτό όσα και αν γραφτούν εναντίον του Δεκέμβρη, θα μείνει ζωντανό το πύρινο σύνθημα του πανό που κρατούν οι μαυροφορεμένες κοπέλες της ιστορικής φωτογραφίας: “Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα”.

Η διαδήλωση, τη στιγμή που περνούσε μπροστά από τα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας

Μαζί με την ΚΝΕ, η Κομματική Οργάνωση Αθήνας, η οργάνωση που τότε έδωσε πάνω από 5.000 νεκρούς και τραυματίες, πρέπει να πρωτοστατήσει να μάθει η νέα βάρδια των επαναστατών το μεγαλείο του Δεκέμβρη. Ο Δεκέμβρης παραδειγματίζει, ατσαλώνει, δυναμώνει την αδιαλλαξία και σήμερα απέναντι στον αντίπαλο. Συμβάλλει να διαμορφώνεται μια αφοσιωμένη πρωτοπορία, πανέτοιμη στις συγκρούσεις με τα μονοπώλια και τον ιμπεριαλισμό για τον Σοσιαλισμό. Δεν αφορά μόνο τους κομμουνιστές. Αφορά όλο το λαό, γιατί οι Βρετανοί ιμπεριαλιστές και η αστική τάξη ήθελαν να γονατίσουν ολόκληρο το λαό, να τον αναγκάσουν να απαρνηθεί αξίες, ιδανικά και οράματα.

  • Τιμάμε και συζητάμε για το Δεκέμβρη του ’44

Είμαστε περήφανοι για τον ηρωικό Δεκέμβρη του ’44. Το γεγονός ότι τιμάμε και συζητάμε για τον ηρωικό Δεκέμβρη είναι πολύ σημαντικό.

Οχι μόνο γιατί οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης διαπαιδαγωγούν, απαντούν στα ψέματα, στη διαστρέβλωση της Ιστορίας, στον αντικομμουνισμό, αλλά και συμβάλλουν στον ιδεολογικό εξοπλισμό, στη μαχητικότητα για να διεξάγεται καλύτερα σήμερα η ταξική πάλη.

Εχουμε ένα και μοναδικό καθήκον: Να φέρουμε σε πέρας αυτό που ξεκίνησε με την ίδρυση, πριν 91 χρόνια, του ΚΚΕ. Να συμβάλουμε σταθερά και αταλάντευτα με πανστρατιά λαϊκής αντεπίθεσης, να κατακτήσει την εξουσία η εργατική τάξη, για το σοσιαλισμό.

Διαδηλωτές ανάμεσα σε βρετανικά τεθωρακισμένα (από το Λεύκωμα του Ντμίτρι Κέσσελ «Ελλάδα 1944»)

Γι’ αυτό, όσο επιτρέπει μια ομιλία, ας επικεντρώσουμε σε ορισμένα βασικά γεγονότα και συμπεράσματα, αποτιμώντας μια από τις πιο σπουδαίες φάσεις ανάτασης του εργατικού και λαϊκού μας κινήματος. Σε ποιες συνθήκες έγινε ο αγώνας των 33 ημερών, πώς ξεκίνησε; Πώς τελείωσε; Ποια η συνέχεια και η επίδραση στο επαναστατικό κίνημα σήμερα;Σήμερα που συζητάμε σε συνθήκες αντεπανάστασης και ανατροπής του σοσιαλισμού είναι απαραίτητο να δούμε τα πραγματικά γεγονότα. Στην παραχάραξη της Ιστορίας, στον αντικομμουνισμό, απαντάμε μαχητικά, γιατί δεν πρέπει να σκεπάσει την Ιστορία του επαναστατικού κινήματος, την προσφορά του σοσιαλισμού, η άγνοια και τα ψέματα των αστών και αντικομμουνιστών. Το ίδιο ισχύει και για το Δεκέμβρη. Είμαστε πεισμένοι, όσα και να κάνουν, δεν πρόκειται να κατορθώσουν να ξαναγράψουν την Ιστορία, με ψέματα και συκοφαντίες.

Στα τέλη του ’44, ο φασισμός – ναζισμός ψυχορραγούσε. Το φασισμό τον νίκησαν ο σοσιαλισμός, τα κομμουνιστικά κόμματα, το ΚΚΣΕ, ο Κόκκινος Στρατός, μαζί με εκατομμύρια αντιφασίστες στην Ευρώπη, παγκόσμια. Το ελληνικό ΕΑΜικό κίνημα ήταν από τα πιο δυνατά αντιφασιστικά κινήματα στην Ευρώπη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

  • Η στάση της αστικής τάξης

Στην Ελλάδα, όταν τα στρατεύματα της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Βουλγαρίας την κατέκτησαν και οι Γερμανοί μπήκαν στην Αθήνα στις 27 Απρίλη 1941, οι κομμουνιστές που δραπέτευσαν από τους τόπους εξορίας όπου τους κρατούσε η δικτατορία του Μεταξά και άλλοι από την παρανομία ρίχτηκαν στον αγώνα για την ανασυγκρότηση του ΚΚΕ και την οργάνωση της αντίστασης κατά των κατακτητών.

Τον γραμματέα του ΚΚΕ Ν. Ζαχαριάδη τον παρέδωσε η δικτατορία Μεταξά στους κατακτητές και έμεινε έγκλειστος στο Νταχάου μέχρι το ’45. Με πρωτοβουλία του παράνομου και διωκόμενου ΚΚΕ, στις 16 Αυγούστου ιδρύθηκε το εργατικό ΕΑΜ, αμέσως μετά το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ η ΕΠΟΝ, η ΟΠΛΑ (οργάνωση για την προστασία του λαϊκού αγώνα). Το ΕΑΜ έσωσε το λαό από την πείνα. Δημιούργησε φύτρα εξουσίας στις απελευθερωμένες περιοχές – Αυτοδιοίκηση – Λαϊκή Δικαιοσύνη. Την ΠΕΕΑ, το κεντρικό όργανο διοίκησης των απελευθερωμένων περιοχών. Την άνοιξη του 1944, ο ΕΛΑΣ είχε υπό τον έλεγχό του τα 2/3 της χώρας και τη στιγμή της απελευθέρωσης πάνω από το 90% του εδάφους.

Από τη διαμαρτυρία στην πλατεία Συντάγματος, 4 Δεκέμβρη 1944

Τι έκαναν οι αστικές δυνάμεις; Ενα μέρος τους, οι γνωστοί δοσίλογοι, συνεργάστηκε με τους κατακτητές και σχημάτισαν τις κατοχικές κυβερνήσεις. Τσολάκογλου – Λογοθετόπουλος – Ράλλης. Δημιούργησαν τα τάγματα ασφαλείας το ’43 για να πολεμούν το ΕΑΜ. Παράλληλα, δρούσε η οργάνωση “Χ” ενάντια στους αγωνιστές, καθώς και πολλές άλλες αστικές οργανώσεις.Ενα άλλο τμήμα της αστικής τάξης, μαζί και ο Γλύξμπουργκ, το ‘βαλαν στα πόδια, πήγαν στο εξωτερικό δίπλα στους Εγγλέζους, παίρνοντας μαζί τους τεράστιες ποσότητες κρατικών αποθεμάτων σε χρυσό. Επίσης ο Γ. Καφαντάρης των Προοδευτικών, ο Ι. Σοφιανόπουλος του Αγροτικού Κόμματος, ο Γ. Παπανδρέου του Δημοκρατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, ο Π. Κανελλόπουλος του Εθνικού Ενωτικού Κόμματος δεν συμμετείχαν στην αντίσταση του λαού. Πήγαν και αυτοί στην Αίγυπτο και το Λονδίνο και οργάνωναν ίντριγκες ενάντια στο ΕΑΜ μαζί με τους Εγγλέζους και για την ανάκτηση της εξουσίας μετά τον πόλεμο. Την υπονόμευση του ΕΑΜ διεκπεραίωνε και η εγγλέζικη αποστολή στα ελληνικά βουνά. Στήριζε τον ΕΔΕΣ που ηγετικά στελέχη του συνεργάζονταν και με τους Γερμανούς. Οι Αγγλοι αξιοποιούσαν και άλλες πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις, όπως η ΕΚΚΑ. Η Μ. Βρετανία είχε διπλό στόχο, τον ανταγωνισμό με τη Γερμανία και με ταξικό μίσος το χτύπημα στο κομμουνιστικό, στο λαϊκό κίνημα.

Η τιμητική στήλη – μνημείο για τους μαχητές του ΚΚΕ και του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, που στήθηκε στα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας

Η απελευθέρωση της Αθήνας και της Ελλάδας έγινε στις 12 Οκτώβρη του 1944. Στην Αθήνα με την απελευθέρωση, κυρίαρχος ήταν ο λαός, το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ. Τα όργανα των κατοχικών χίτες, ταγματασφαλίτες είχαν στην κυριολεξία λουφάξει. Η αστική κυβέρνηση με τον Γ. Παπανδρέου που είχε δημιουργηθεί βρισκόταν στην Αίγυπτο. Οι Εγγλέζοι δεν είχαν καταφτάσει ακόμη στην Ελλάδα. Ο αστικός κρατικός μηχανισμός ήταν σμπαραλιασμένος. Εχει σε πολλές περιπτώσεις εκτιμηθεί ότι το κόμμα μας, το λαϊκό κίνημα έπρεπε να έχουν ετοιμάσει το λαό να πάρει τότε την εξουσία.

  • Πώς ξεκίνησε ο ένοπλος αγώνας του λαού

Για τα χρόνια της ΕΑΜικής Αντίστασης το Κόμμα μας έχει υπογραμμίσει ανάμεσα σε άλλα: Τις μέρες της απελευθέρωσης από τους Γερμανούς (12 Οκτώβρη 1944) στην Ελλάδα είχε δημιουργηθεί επαναστατική κατάσταση. Το κόμμα μας, παρά την τεράστια συνεισφορά του και τον πρωταγωνιστικό του ρόλο, δεν μπόρεσε να διαμορφώσει στρατηγική που θα οδηγούσε στην επαναστατική επίλυση του προβλήματος της πολιτικής εξουσίας τότε και ιδιαίτερα ξεκινώντας από το 1943 που οι συνθήκες επέβαλαν να θέσει το ζήτημα της επαναστατικής κατάκτησης της εξουσίας. Ετσι οδηγήθηκε στην υπαγωγή του ΕΛΑΣ στο εγγλέζικο στρατηγείο της Μ. Ανατολής και αργότερα στη Συμφωνία του Λιβάνου και στη συμμετοχή στην κυβέρνηση μαζί με αστικές δυνάμεις και πρωθυπουργό τον Γ. Παπανδρέου και τη Συμφωνία της Καζέρτας για να διατηρήσει και να διευρύνει την “εθνική ενότητα” και την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη.

Πώς ξεκίνησε ο ένοπλος αγώνας ενάντια στους Αγγλους και την αστική τάξη το Δεκέμβρη.

Πολύ καιρό πριν την απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτώβρη ’44 από τότε που το ΕΑΜ μαζικοποιήθηκε και ο ΕΛΑΣ έγινε στρατός, τις αστικές δυνάμεις απασχολούσε το θέμα του ένοπλου λαού. Γνώριζαν ότι μόνο ο ένοπλος λαός μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την εξουσία τους, να μη γυρίσει πίσω στα αστικά πολιτικά κόμματα. Στόχος τους ήταν να αφοπλίσουν τον λαό. Αυτό προωθούσαν από το ’43 έως το ’44 με την υπαγωγή του ΕΛΑΣ στο στρατηγείο Μ. Ανατολής, το τσάκισμα του στρατιωτικού κινήματος στη Μ. Ανατολή, τη Συμφωνία του Λιβάνου και αργότερα τη Συμφωνία της Καζέρτας, με την οποία ο στρατηγός Σκόμπι οριζόταν διοικητής στην Ελλάδα όλων των στρατιωτικών δυνάμεων – και του ΕΛΑΣ.

Στην εκδήλωση για το Δεκέμβρη του ’44, η αίθουσα εκδηλώσεων στον Περισσό γέμισε με ανθρώπους όλων των ηλικιών

Οι ηγεσίες του ΚΚΕ και του ΕΑΜ ζητούσαν να αποστρατευτούν όλα τα στρατιωτικά σώματα και στη θέση τους να μπει ένας Εθνικός Στρατός, με κανονική στρατολογία, ξεκαθαρισμένος από τους δοσίλογους στρατιωτικούς.Ομως, οι Εγγλέζοι και η κυβέρνηση Παπανδρέου ζητούσαν να διαλυθούν ο ΕΛΑΣ και η Πολιτοφυλακή από την 1η Δεκέμβρη , όχι όμως η Ορεινή Ταξιαρχία και ο Ιερός Λόχος που ήταν ένοπλα τμήματα της αστικής τάξης. Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ αρνήθηκαν τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ, δηλαδή του ένοπλου λαού.

Στις 3 του Δεκέμβρη 1944, το ΕΑΜ πραγματοποίησε στην πλατεία Συντάγματος το απαγορευμένο από την κυβέρνηση συλλαλητήριο. Με αυτό τον τρόπο και με την κήρυξη γενικής απεργίας για τη Δευτέρα 4 Δεκέμβρη, απάντησε στο τελεσίγραφο του Εγγλέζου στρατηγού Σκόμπι να αρχίσει σε δέκα μέρες η αποστράτευση του ΕΛΑΣ. Δυο ημέρες πριν από το συλλαλητήριο, παραιτήθηκαν οι 5 υπουργοί και ο ένας υφυπουργός, οι οποίοι , μετά τη Συμφωνία του Λιβάνου, συμμετείχαν στην κυβέρνηση εκπροσωπώντας το ΚΚΕ, το ΕΑΜ και την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ).

Οι χωροφύλακες του Εβερτ χτύπησαν το συλλαλητήριο. Οι πρώτοι 21 νεκροί και 140 τραυματίες του Δεκέμβρη ήταν γεγονός. Ομως, οι συγκεντρωμένοι πραγματοποίησαν το συλλαλητήριο, περνώντας ανάμεσα στα πυρά και στα εγγλέζικα τανκ, συντεταγμένοι και αγέρωχοι.

Δευτέρα, 4 Δεκέμβρη 1944. Η κηδεία των θυμάτων της Κυριακής γίνεται αφορμή για νέα μεγάλη διαδήλωση. Θα ακολουθήσουν νέα επίθεση, νέοι νεκροί

Στις 4 Δεκέμβρη, μόλις ο λαός κήδεψε τους νεκρούς του, ακολούθησε νέα σφαγή με 40 νεκρούς και 70 τραυματίες. Στις 5 Δεκέμβρη ήρθε ο επόμενος απολογισμός, με 30 νεκρούς ΕΑΜίτες και περισσότερους από 100 τραυματίες. Στο μεταξύ, είχε δοθεί διαταγή να δράσει ο ΕΛΑΣ. Ο νέος ένοπλος αγώνας είχε αρχίσει.

  • Το κρίσιμο ζήτημα ήταν η πολιτική εξουσία

Φθάνοντας ο Δεκέμβρης, η αστική τάξη είχε εξασφαλίσει την παρουσία στην Ελλάδα του εγγλέζικου στρατού. Εχει ταυτόχρονα σημασία να τονιστεί ότι η αστική τάξη πάλευε ενιαία, για να στερεώσει την εξουσία της μετά την απελευθέρωση και για να φέρει στα μέτρα της το γενικό πολιτικό συσχετισμό δυνάμεων. Είχε ήδη υπερβεί τις εσωτερικές της αντιθέσεις της Κατοχής, παρότι ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είχε τελειώσει. Αυτό το γεγονός αποδεικνύει ότι το κύριο, το κοινό μέλημα τόσο ανάμεσα στο αγγλόφιλο όσο και στο γερμανόφιλο τμήμα της, ήταν η διαφύλαξη της εξουσίας της.

Εξάλλου, η κοινή στάση τους για τη διαφύλαξη της εξουσίας τους είχε εκφραστεί και στα χρόνια της κατοχής, όταν η κατοχική κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη συγκροτούσε τα Τάγματα Ασφαλείας, με τη σύμφωνη γνώμη και υλική ενίσχυση των Γερμανών, με τη σύμφωνη γνώμη και των Εγγλέζων και των Βενιζελικών και άλλων αστικών πτερύγων, πολιτικών και στρατιωτικών. Η ίδια ενιαία στάση επιβεβαιώθηκε και μετά την Κατοχή, στην περιβόητη δίκη – παρωδία των δοσίλογων, κατά την οποία κατέθεσε υπέρ των κατοχικών κυβερνήσεων και ο αρχηγός των Φιλελευθέρων Θεμ. Σοφούλης.

Για να είναι ενιαία η στάση της αστικής τάξης, είχε επί της ουσίας παραμερισθεί και η ενδοαστική αντίθεση, ανάμεσα στους βασιλικούς και στους αντιβασιλικούς. Λόγοι τακτικής δεν επέτρεπαν εκείνες τις ώρες την επάνοδο του βασιλιά από το Λονδίνο. Οι Εγγλέζοι και οι Ελληνες αστοί πολιτικοί άφησαν να λύσει την εκκρεμότητα ο “κυρίαρχος”, όπως υποκριτικά έλεγαν, λαός, όταν οι συνθήκες θα ήταν κατάλληλες. Για την ώρα, αρκέστηκαν στο ρόλο του “υπερπρωθυπουργού” αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, που μετά την πάροδο ημερών διορίστηκε αντιβασιλιάς.

Κυριακή, 3 Δεκέμβρη. Οι πρώτες ομάδες διαδηλωτών ξεκινούν για το συλλαλητήριο, με κατεύθυνση την πλατεία Συντάγματος

Τον ίδιο καιρό, τον Αύγουστο 1944, ο Τσόρτσιλ είχε έρθει σε συμφωνία με τον Χίτλερ. Η συμφωνία “ήταν να παραχωρήσουν οι Γερμανοί τη Θεσσαλονίκη στους Αγγλους αμαχητί και μ’ αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα να περιέλθει στο δυτικό στρατόπεδο. Και βέβαια ο Χίτλερ θα διατηρούσε ανέπαφες τις δικές του δυνάμεις που κατείχαν τον ελληνικό χώρο, καθώς θα αποχωρούσαν”.Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα που έθετε η πολιτική πραγματικότητα, ήταν το θέμα της πολιτικής εξουσίας.

Γι’ αυτό το σκοπό ο Τσόρτσιλ απέσυρε στρατιωτικές δυνάμεις από το μέτωπο της Ιταλίας και τις έφερε στην Αθήνα. Γιατί η αστική τάξη δεν μπορούσε μόνη της να επιβληθεί. Ο ίδιος ομολογεί: “Τα αγγλικά στρατεύματα πραγματοποίησαν εισβολή στην Ελλάδα, η οποία δεν υπαγορευόταν από πολεμική αναγκαιότητα”. Αποδείχτηκε ότι οι συμφωνίες μέχρι και την Καζέρτα και η λογική της “εθνικής ενότητας” και της “ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης” δυσκόλεψαν τη λαϊκή πάλη και την προετοιμασία της μάχης της Αθήνας, ούτε απέτρεψαν την εσωτερική σύγκρουση. Στην ουσία ήταν καταστροφικές για το λαϊκό κίνημα. Η απελευθέρωση δεν άμβλυνε τις κοινωνικές αντιθέσεις. Αντίθετα, τις όξυνε. Υπήρχαν δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ, η εργατική τάξη, η αγροτιά, η φτωχολογιά της Ελλάδας και η αστική τάξη με πρωθυπουργό τον Γ. Παπανδρέου και οι Αγγλοι. Η ένοπλη σύγκρουση τον Δεκέμβρη ήταν αναπόφευκτη.

  • Λαμπρές σελίδες έγραψε το λαϊκό κίνημα
Τρίτη, 5 Δεκέμβρη. Τα πρώτα οδοφράγματα στήνονται στις γειτονιές της Αθήνας

Στις 33 μέρες των μαχών της Αθήνας και του Πειραιά, το ΚΚΕ, το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ έγραψαν λαμπρές σελίδες. Ο ηρωισμός, η αυτοθυσία έφτασαν στο επίπεδο που χαρακτηρίζει κάθε μαχόμενο λαϊκό κίνημα που έχει το δίκιο με το μέρος του. Δόθηκαν δεκάδες μάχες, αρκετές νικηφόρες. “Ολοι στις επάλξεις του αγώνα. Ολοι στα οδοφράγματα”, ήταν το διάγγελμα της ΚΕ του ΕΛΑΣ.Σε απόφαση του ΠΓ του ΚΚΕ γράφεται για τις μάχες στην περιοχή των προσφυγικών αλλά και άλλων σημείων: “Καταλήφθηκαν ολοκληρωτικά οι φυλακές Αβέρωφ και πιάστηκαν 120 δοσίλογοι. Στην οδό Πειραιώς οι Αγγλοι επειδή ο λαός αχρήστευσε με ορύγματα ένα τανκ, έβαλλαν από την Ακρόπολη με το πυροβολικό και κατερείπωσαν τα γύρω σπίτια. Επίσης έβαλαν φωτιά και έκαψαν τη Λαχαναγορά. Σε όλες τις συνοικίες του Πειραιά και της Κοκκινιάς έχουν οργανωθεί ομάδες θανάτου με το σύνθημα: “Λευτεριά ή θάνατος”. Στις μάχες του Δεκέμβρη οι μαχητές του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ χρησιμοποίησαν μαζί με τον ένοπλο αγώνα και όλες τις μορφές πάλης, με διαδηλώσεις και συλλαλητήρια. Εστηναν οδοφράγματα, έκαναν σαμποτάζ. Ανοιγαν αντιαρματικές τάφρους, μετέφεραν τραυματίες και τρόφιμα. Συνολικά στις επιχειρήσεις του Δεκέμβρη πήραν μέρος 60.000 αγγλικού στρατού με 80 αεροπλάνα, 200 τανκ, πολλά πολυβόλα, ενώ μονάδες του αγγλικού στόλου κανονιοβολούσαν την πρωτεύουσα μαζί με 6.000 της ορεινής ταξιαρχίας, τις δυνάμεις της “Χ”, του ιερού λόχου της χωροφυλακής, καθώς και 12.000 ταγματασφαλίτες που εξοπλίστηκαν από την κυβέρνηση Παπανδρέου, αφού τους φόρεσαν άλλα ρούχα αντί τα γνωστά που φορούσαν οι ταγματασφαλίτες.

Τις εχθρικές αυτές δυνάμεις τις αντιμετώπισαν τις πρώτες κρίσιμες μέρες το Α΄Σώμα Στρατού του ΕΛΑΣ με 6.500 άνδρες με ελαφρύ οπλισμό και 3.500 άνδρες της ΙΙ Μεραρχίας και ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά που βρέθηκε επί ποδός πολέμου. Τους πολέμησε τετράγωνο το τετράγωνο, σπίτι το σπίτι. Κατά τα μέσα Δεκέμβρη, ο ΕΛΑΣ με ορμητικές επιθετικές ενέργειες περιόρισε τον αντίπαλο στο χώρο ανάμεσα στην Ομόνοια, στο Σύνταγμα και το Κολωνάκι, στη Σκομπία όπως την ονόμασε ο λαός. Δεν έγινε όμως δυνατόν να συγκεντρωθούν δυνάμεις του ΕΛΑΣ στο βασικό μέτωπο ενάντια στην κυβέρνηση, τα ένοπλα τμήματά της και τους Αγγλους στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις σε όλη την Ελλάδα. Δεν υπήρχε τέτοιο σχέδιο και προετοιμασία με πανστρατιά.

Η συγκέντρωση δυνάμεων θα συνέβαλε, και με δεδομένη τη δυσκολία να παρέμβουν και οι Αμερικάνοι, όπως έκαναν αργότερα την περίοδο του ΔΣΕ, το λαϊκό κίνημα σε συνάρτηση και με άλλες προϋποθέσεις, να κινηθεί σε νικηφόρα πορεία ή και να ανασυντάσσεται για νικηφόρα αντεπίθεση.

Στην ένοπλη πάλη είναι αναγκαία η μεγάλη υπεροχή με συγκέντρωση δυνάμεων στο αποφασιστικό σημείο, π.χ. Αθήνα, και σε μεγάλες πόλεις, και την κατάλληλη στιγμή και με πανστρατιά, όπως λέγεται. Ομως, το Δεκέμβρη βασικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ βρέθηκαν μακριά από την Αθήνα σε δευτερεύουσα αποστολή, πολεμώντας τον ΕΔΕΣ στην Ηπειρο.

Η ένοπλη πάλη από τη στιγμή που αρχίζει πρέπει να τραβήξει αποφασιστικά έως το τέλος. Να εξασφαλίζεται αιφνιδιασμός του εχθρού τη στιγμή που τα στρατεύματά του είναι σκόρπια, να διατηρείται η ηθική υπεροχή και με συνεχείς μικρές νίκες. Χρειάζεται αποφασιστικότητα, πέρασμα στην επίθεση και όχι μόνο άμυνα.

Το Κόμμα το Δεκέμβρη και το λαϊκό κίνημα δεν εξασφάλισαν τέτοιες προϋποθέσεις και σχέδιο. Η ένοπλη σύγκρουση δεν πήρε δηλαδή χαρακτηριστικά πάλης για την εξουσία. Ακόμα και στη διάρκειά της παρέμενε η θέση για κυβέρνηση εθνικής ενότητας και ομαλή δημοκρατική εξέλιξη.

Στις 5 Γενάρη 1945 άρχισε η υποχώρηση του ΕΛΑΣ και χιλιάδων αγωνιστών. Ακολούθησε η απαράδεκτη συμφωνία της Βάρκιζας που αφοπλίστηκε ο λαός.

  • Εξάγουμε χρήσιμα συμπεράσματα από την Ιστορία

Το ΚΚΕ μελετά με υπερηφάνεια την Ιστορία και την προσφορά της 91χρονης διαδρομής του, εξάγει χρήσιμα διδάγματα από την εμπειρία του. Επιχειρεί να απαντήσει στο γιατί δεν μπόρεσε να λύσει σωστά το θέμα της εξουσίας.

Θεωρούμε ότι τα χρόνια 1940 – ’45 έχουν ιδιαίτερη σημασία ως πηγή γνώσης και συμπερασμάτων όπως και η μελέτη των χρόνων ’46 – ’49, αν και οι συνθήκες ήταν διαφορετικές. Τελικά η δεκαετία 1940 – 1950 είναι μια δεκαετία οξύτατων ταξικών συγκρούσεων, πολύμορφων μορφών πάλης και ένοπλης πάλης, που εκ των πραγμάτων η νικηφόρα έκβασή της θα οδηγούσε στην εξουσία. Το Κόμμα μας τότε δεν κατόρθωσε να διαμορφώσει τις υποκειμενικές προϋποθέσεις μιας πορείας που μαζί με άλλους παράγοντες θα μπορούσε να οδηγήσει στη νίκη, στη λαϊκή εξουσία, στην επαναστατική κατάσταση που δημιουργήθηκε με την απελευθέρωση της Αθήνας.

Ενας παράγοντας που οδήγησε σε αυτό είναι ότι εκφράστηκε αδυναμία επεξεργασίας επαναστατικής στρατηγικής. Δεν μπόρεσε, δηλαδή, να διαμορφώσει στρατηγική μετατροπής του απελευθερωτικού αγώνα ενάντια στην ξένη κατοχή σε πάλη για την κατάκτηση της εξουσίας σε συνθήκες μεγάλης όξυνσης κοινωνικών, ταξικών αντιθέσεων.

Τελικά, το πρόγραμμα της επαναστατικής πρωτοπορίας, δηλαδή του Κόμματος, έπρεπε να στοχεύει το διώξιμο του κατακτητή να λυθεί προς τα εμπρός, με την εγκαθίδρυση της εργατικής εξουσίας, με ανατροπή δηλαδή του καπιταλισμού και οικοδόμηση της λαϊκής εξουσίας και οικονομίας. Με αυτή τη γραμμή έπρεπε να ετοιμάζεται το λαϊκό κίνημα και αυτό πρέπει να μείνει ως κύριο βασικό χρήσιμο συμπέρασμα.

Αυτά επιβεβαιώνονται και μέσα από την πείρα. Είναι εμφανές ότι στη διάρκεια της κατοχής συνυπήρχε το κοινωνικό και ταξικό περιεχόμενο της λαϊκής πάλης με το εθνικοαπελευθερωτικό. Αυτό επιβεβαιώνεται από τις συγκρούσεις με τις δυνάμεις του δοσιλογισμού, αλλά και από τις ένοπλες συγκρούσεις του ΕΛΑΣ με τις αγγλόφιλες δυνάμεις του ΕΔΕΣ καθώς και τις συνεχείς επιθέσεις των αστικών κυβερνήσεων της Μ. Ανατολής κατά του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ καθώς και η αιματηρή καταστολή από τους Εγγλέζους και την ελληνική κυβέρνηση στο Κάιρο της ηρωικής Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης (ΑΣΟ) τον Απρίλη του 1944.

Οσο πλησίαζε η απελευθέρωση, όσο πλησίαζε το τέλος της κατοχής, οι συνθήκες άλλαζαν και έμπαινε στην ημερήσια διάταξη το ποιος – ποιον, δηλαδή το ζήτημα της εξουσίας. Ο πόλεμος διαμόρφωσε συνθήκες όξυνσης των κοινωνικών – ταξικών αντιθέσεων στο εσωτερικό κάθε καπιταλιστικής χώρας στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Η αντίθεση εργασίας – κεφαλαίου περιέχονταν και στην αντιφασιστική πάλη.

Το γεγονός επίσης ότι σε συνθήκες εποχής περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό η εργατική τάξη είναι η μόνη δύναμη που θα απελευθερώσει όλα τα καταπιεσμένα λαϊκά στρώματα με την εξουσία της, υπογραμμίζει αυτήν την αναγκαιότητα.

Οι δυνάμεις που συμμετείχαν στο ΕΑΜ εξέφραζαν διαφορετικά συμφέροντα. Εκτός από το ΚΚΕ, συμμετείχαν και δυνάμεις σοσιαλδημοκρατικές, φιλελεύθερες. Επρεπε να θεωρηθεί βέβαιο ότι δεν ήταν δυνατόν η εργατική τάξη να βαδίσει μαζί τους σε όλες τις φάσεις της πάλης. Οι συμμαχίες, αναπόσπαστο στοιχείο της στρατηγικής μας, δεν πρέπει να θίγουν την προώθηση της στρατηγικής του Κομμουνιστικού Κόμματος για την εξουσία, το σοσιαλισμό. Ηταν επίσης αναγκαίο να μελετηθεί η ταχτική του αντιπάλου, των Εγγλέζων και των αστικών δυνάμεων. Εφόσον, δηλαδή, ο ταξικός αντίπαλος προετοιμαζόταν για την επόμενη μέρα μετά την κατοχή, με στόχο τη διατήρηση της εξουσίας του κεφαλαίου, έπρεπε το ίδιο να κάνει και ο λαϊκός παράγοντας.

  • Σήμερα το ΚΚΕ είναι πιο ώριμο να πολεμήσει μέχρι τη νίκη

Σήμερα είμαστε πιο ώριμοι και προετοιμασμένοι ως Κόμμα να πολεμήσουμε μέχρι τη νίκη. Τα διδάγματα 65 σχεδόν χρόνια μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έχουν μεγάλη σημασία. Συναντιόνται με τη θεωρητική τεκμηρίωση ότι ο σοσιαλισμός – κομμουνισμός αποτελεί τη μόνη εναλλακτική λύση. Ανάμεσα στον καπιταλισμό και το σοσιαλισμό δε μεσολαβεί κάποιο ενδιάμεσο κοινωνικό σύστημα και ενδιάμεση εξουσία μεταξύ της αστικής και επαναστατικής εξουσίας της εργατικής τάξης.

Η ιστορική εξέλιξη έχει αποδείξει επίσης πως αν ο αστικός κρατικός μηχανισμός δεν τσακιστεί από τις επαναστατικές δυνάμεις, η δυνατότητα οικοδόμησης της επαναστατικής εξουσίας τίθεται υπό αίρεση. Η ιστορική πείρα και οι αποφάσεις των Συνεδρίων του Κόμματός μας και του 18ου για το Σοσιαλισμό δίνουν δυναμική για τη λαϊκή αντεπίθεση απέναντι στην πλουτοκρατία, την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ.

Οι εργαζόμενοι, η νεολαία σήμερα πρέπει να απαλλαγούν από αυταπάτες, να γυρίσουν την πλάτη στα κόμματα της αστικής τάξης, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, και να παλέψουν να χάσει την εξουσία, για να έχει νίκες. Αυτοί που γονατίζουν μπροστά στην αστική τάξη, όπως ο ΣΥΝ / ΣΥΡΙΖΑ δίνουν ανάσα ζωής στο καπιταλιστικό σύστημα.

Στις μέρες μας συζητιέται, και πέρυσι πολλά γράφτηκαν, και με τη δολοφονία του μαθητή. Τότε συνέβη ένα φούντωμα της λαϊκής δράσης και δυσαρέσκειας που πήρε τη μορφή και μαζικών νεανικών κινητοποιήσεων. Το Κόμμα μπήκε μπροστά στις κινητοποιήσεις. Δεν ήταν όμως εξέγερση. Στις λαϊκές εξεγέρσεις υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως οργάνωση, πολιτικοί στόχοι, ηρωισμός, μαζικότητα, αφοβία μπροστά στη βία και αυτοθυσία. Οι λεγόμενοι αντιεξουσιαστές και οι κουκουλοφόροι δυσφημούν και προβοκάρουν το λαϊκό κίνημα. Σήμερα, η μαζική, οργανωμένη λαϊκή αντεπίθεση πρέπει να είναι η απάντησή μας στον πόλεμο που έχει κηρύξει η πλουτοκρατία, η κυβέρνηση, η ΕΕ σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων.

Το ΚΚΕ έδωσε στον αγώνα χιλιάδες από τα καλύτερα παιδιά του. Δημιούργησε πρότυπα στάσης ζωής μαζικό ηρωισμό. Μετά την υποχώρηση τον Δεκέμβρη και την Βάρκιζα βρόντηξε ξανά το αντάρτικο ντουφέκι με τον ΔΣΕ.

Είμαστε αισιόδοξοι. Γιατί ποτέ δεν ηττήθηκε ιδεολογικά και ηθικά το ΚΚΕ, το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ, ο Δεκέμβρης και αργότερα ο ΔΣΕ. Αντίθετα, η ένοπλη πάλη τη δεκαετία ’40 – ’50 ανήκει στην “αλυσίδα” των γεγονότων που προετοιμάζουν την επερχόμενη νικηφόρα επανάσταση. Την επανάσταση που θα ‘ναι σοσιαλιστική όπως καθορίζει το Πρόγραμμά μας.

  • Αθάνατο το σύνθημα και το μήνυμα του Δεκέμβρη

Αυτός ήταν ο Δεκέμβρης.

Η εποποιία ενός λαού που τέσσερα χρόνια πάλεψε ενάντια στα σκοτάδια της χιτλερικής κατοχής και όταν ξημέρωνε η αυγή η αστική τάξη και οι Αγγλοι ματοκύλισαν την Αθήνα.

Ηταν η πρώτη σύγκρουση με τον εγγλέζικο ιμπεριαλισμό παγκόσμια μετά το ’40. Μέχρι πτωματολογία οργάνωσαν οι Αγγλοι ξεθάβοντας νεκρούς, τους παραμορφώνανε εμφανίζοντάς τους ως αποτέλεσμα κακουργημάτων του ΚΚΕ. Κατά τους αστούς ο Δεκέμβρης ήταν μια “κομμουνιστική στάση” και επιλογή “εθνικού διχασμού”.

Κατά τους οπορτουνιστές ήταν λάθος η ένοπλη αντίσταση το Δεκέμβρη και τυχοδιωκτισμός του ΚΚΕ.

Αρκετοί λένε ότι φταίνε και οι δύο πλευρές. Βγάζουν λάδι έτσι την αστική τάξη και τους Αγγλους. Καλλιεργούν την ηττοπάθεια, την υποταγή και σήμερα. Ο Γ. Παπανδρέου από τον Ιούλη του ’44 ξεκαθάριζε στον υπαρχηγό του ΕΔΕΣ: “Τον ΕΛΑΣ θα τον διαλύσω με τους Αγγλους μετά την απελευθέρωση”.

Καλά έκανε και αντιστάθηκε το ΚΚΕ και ο λαός με τα όπλα τον Δεκέμβρη. Θα ήταν καλύτερα τα πράγματα αν κατορθώναμε να πετάξουμε στη θάλασσα τους Αγγλους και η αστική τάξη να χάσει την εξουσία.

Και σήμερα οι αστικές δυνάμεις λένε ότι το ΚΚΕ είναι στο όριο της αστικής νομιμότητας, γιατί στο Πρόγραμμά του έχει το σοσιαλισμό την κατάργηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας, τη δικτατορία του προλεταριάτου. Οσα και να λένε αυτά θα γίνουν. Το ΚΚΕ δήλωση μετάνοιας στην αστική τάξη ούτε έκανε, ούτε πρόκειται να κάνει.

Οσα και να κάνουν η Ιστορία δε γυρίζει πίσω.

Καμία επανάσταση και αλλαγή των κοινωνικών καθεστώτων ακόμη και η ανατροπή της φεουδαρχίας από την αστική τάξη δεν καθορίστηκε από τους νόμους των φεουδαρχών.

Το σύνθημα που φωνάζουν χιλιάδες εργάτες, όχι μόνο κομμουνιστές, “Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη” θα γίνει πράξη.

Το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα, η δικτατορία του κεφαλαίου θα ανατραπεί, θα αντικατασταθεί από το σοσιαλισμό και η εργατική τάξη θα νικήσει ετοιμασμένη για όλες τις μορφές πάλης και χωρίς να μοιράζεται την εξουσία της.

ΝΑΙ είναι αθάνατο το σύνθημα:

“Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στο κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα”.

Ζήτω ο ηρωικός Δεκέμβρης

Ζήτω το Κόμμα μας το ΚΚΕ».

 
1 Comment

Posted by on December 13, 2009 in Δεκέμβρης 1944

 

3 ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1944 (Η ένοπλη αγγλική επέμβαση)

4 ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1944: Η κηδεία των θυμάτων της ένοπλης επίθεσης (ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ)Χαρακτικό του Α. ΤΑΣΣΟΥ

Η στήλη παραχωρεί σήμερα τη θέση της στον ακριβό δάσκαλο και σύντροφο, τον Νίκο Καραντηνό.

Το κείμενό του «3 ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1944 – Η ένοπλη αγγλική επέμβαση» δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στον «Ρ» στις 3/12/2000.

***

«ΔΕΝ ξεχνιέται αυτή η μέρα. Εκείνη η ματωμένη Κυριακή (3 Δεκέμβρη 1944), που θα ζούσε η αδούλωτη Αθήνα. Ηταν μια κοσμογονική ώρα, που έχει καταγράψει η νεότερη ιστορία μας που ο λαός μας ξανάλεγε στους αποικιοκράτες επιδρομείς το δικό του ΟΧΙ. Βεβαίωνε για τρίτη φορά πως δε σκύβει το κεφάλι. Φανέρωνε την αδάμαστη θέλησή του να υπερασπίσει τη λευτεριά και την εθνική ανεξαρτησία του.

ΗΤΑΝ τον Οκτώβρη του 1940 που έλεγε το πρώτο ΟΧΙ στης Αλβανίας τα βουνά, όταν μπροστά στις φασιστικές λεγεώνες έκανε κάθε βράχο πολεμίστρα, τους έφραξε το δρόμο και τους ανέτρεπε τα σχέδια που λογάριαζαν πως μέσα σε λίγες μέρες μ’ ένα στρατιωτικό περίπατο θα τέλειωναν όλα.

Η ΜΙΚΡΗ χώρα ξάφνιαζε, κυνηγούσε τους εισβολείς. Κι έκανε τη χρονιά της πανευρωπαϊκής ήττας χρονιά ελπίδας και νίκης. Η σκλαβωμένη Ευρώπη έβλεπε στον ορίζοντα το ουράνιο τόξο να στέλνει το μήνυμα πως η χιτλεροφασιστική ορδή δεν ήταν αήττητη, πως οι λαοί μπορούσαν να τη νικήσουν.

ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΙ η Εθνική Αντίσταση. Το δεύτερο ΟΧΙ. Η πατρίδα μας σε στιγμές μεγάλης οδύνης συνεχίζει τον αγώνα, πολεμάει τους ξένους κατακτητές. Αδούλωτη νύχτα – μέρα συνεχίζει τον αγώνα στη μεγάλη αντιστασιακή μάχη, που τελικά θα οδηγήσει στη συντριβή των χιτλεροφασιστών και θα απαλλάξει την ανθρωπότητα από την πανούκλα και το φασιστικό μεσαίωνα.

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ της Αντίστασης, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, τα παλικάρια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, τα εκατομμύρια των πατριωτών του λαού μας που θυσιάστηκαν και με επιμονή και συνέπεια πάλεψαν ως την ύστατη ώρα που διώχτηκαν οι εισβολείς περίμεναν με λαχτάρα, γεμάτη ελπίδα τη μέρα της ολοκληρωμένης εθνικής λευτεριάς. Τη μέρα, που η λευτεριά αυτή θα στεφάνωνε τις θυσίες του. Θα αξιοποιούσε τα αίματα και τους αγώνες του. Θα δόξαζε το μεγάλο έπος που έγραψε ο λαός μας. Αυτό το νέο Εικοσιένα.

ΑΥΤΑ είναι εκείνα που περίμενε ο ελληνικός λαός, κι άλλα εκείνα που βρήκε όταν ήρθε η μεγάλη μέρα της λευτεριάς και στην Ακρόπολη κατέβηκε το χιτλερικό κουρέλι με τον αγκυλωτό και υψώθηκε ξανά η γαλανόλευκη ύστερα από τα μαύρα χρόνια της χιτλερικής κατοχής.

ΠΕΝΗΝΤΑ μέρες κράτησε η λευτεριά της Αθήνας – ως τις 3 του Δεκέμβρη – και η κυβέρνηση της εθνικής ενότητας. Κι έπρεπε μέσα σ’ αυτές τις μέρες να πραγματοποιηθούν όλα όσα είχε αποφασίσει η Συμφωνία του Λιβάνου, όσα είχε υποσχεθεί η Εθνική Κυβέρνηση, όσα απαιτούσε ο ελληνικός λαός.

ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ν’ αρχίσει ο ριζικός ηθικός καθαρμός με την παραπομπή σε δίκη των δοσιλόγων, να ξεκαθαριστεί η αστυνομία, η ασφάλεια, το δικαστικό σώμα. Να διαλυθεί η Χωροφυλακή που είχε περάσει στου καταχτητή τη δούλεψη. Θα ‘πρεπε να συλληφθούν όλοι οι ταγματασφαλίτες του Ράλλη. Θα ‘πρεπε να διαλυθούν οι ένοπλες φασιστικές συμμορίες της “Χ” κι οι άλλες που είχαν “φωλιάσει” σε κεντρικά ξενοδοχεία.

ΟΛΑ αυτά, αν γίνονταν, θα οδηγούσαν στην ομαλή και δημοκρατική λύση του εσωτερικού ελληνικού προβλήματος, πολιτειακού, πολιτικού, στρατιωτικού και κοινωνικού. Αυτή την ομαλή δημοκρατική λύση διακήρυσσε και γι’ αυτήν πορεύονταν το ΕΑΜ. Οι πενήντα μέρες ως τη ματωμένη Κυριακή απέδειξαν ότι οι Αγγλοι ιμπεριαλιστές και οι ντόπιοι συνεργάτες τους – οι αντιδραστικές δυνάμεις – φοβόντουσαν ακριβώς την ομαλή δημοκρατική λύση.

ΑΛΛΑ οι αντιδραστικές δυνάμεις που είχαν πριν προδώσει τον τόπο στους ξένους φασίστες προτιμούσαν εκατό φορές να τον αιματοκυλήσουν παρά να υποταχθούν στη λαϊκή θέληση. Κι είναι γεγονός ότι σ’ αυτό βρήκαν απόλυτα σύμφωνη στο πλευρό τους την πολιτική των Αγγλων συντηρητικών.

ΜΙΑ δήλωση του Τσόρτσιλ τα δείχνει και τα λέει όλα: “Είμαι εις θέσιν να βεβαιώσω την Βουλήν ότι εν μέσω της ανεμοζάλης προχωρούμε μετά κόπου. Αλλά δεν προχωρούμε χωρίς σχέδιον”. Και το σχέδιο αυτό ήταν ο Δεκέμβρης, μια ψυχρά υπολογισμένη σκευωρία και πλεκτάνη για να αφοπλιστεί ο λαός – ό,τι κι αν θα στοίχιζε αυτό σε αίμα λαϊκό – και να παραδοθεί άοπλος στην ένοπλη εξουσία της φασιστικής και δοσίλογης δεξιάς.

ΚΙ ΑΥΤΗ τη δύσκολη ώρα ήταν που ο λαός μας έλεγε το τρίτο ΟΧΙ. Ο Μάρκος Αυγέρης, γράφοντας στα “Ελεύθερα Γράμματα” παρατηρεί ότι τα τρία αυτά ΟΧΙ δεν τα είπαν βέβαια τα σκυλόψαρα της ελληνικής ολιγαρχίας, οι δουλόφρονες, οι ξένοι πράκτορες, η μαφία της μαύρης αντίδρασης. Αυτοί πάντα ήσαν κι είχαν κοινά συμφέροντα. Αυτοί συνεργάστηκαν με τους ξένους και τους δυνάστες. Και μαζί τους πολέμησαν κι έβαψαν στο αίμα τον ελληνικό λαό. Αθλιοι συνεργάτες.

Η ΚΑΤΑΜΑΤΩΜΕΝΗ εκείνη Κυριακή εδώ και πενήντα έξι χρόνια. Τα πυρά της Αστυνομίας πάνω στο πλήθος των διαδηλωτών που παρέλαυνε ειρηνικά στην πλατεία Συντάγματος. Ο Αγγελος Εβερτ (διευθυντής Αστυνομίας) διέταξε να χτυπήσουν στο ψαχνό με την εντολή του τότε πρωθυπουργού, Γ. Παπανδρέου, άνοιγε τις 33 εκείνες ηρωικές μέρες, που ο λαός μας, η αδούλωτη Αθήνα πολεμούσε πάνω στα οδοφράγματα. Θα μένει για πάντα ολοζώντανο το μήνυμα που έστελνε το συγκλονιστικό αξέχαστο πανό, που κρατούσαν οι κοπέλες του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ στην κηδεία των δολοφονημένων στο συλλαλητήριο της Κυριακής. “Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα”. Η Ελλάδα πολέμησε στα οδοφράγματα τους Εγγλέζους αποικιοκράτες. Πολέμησε τον κόσμο της προδοσίας και του δοσιλογισμού, της υποτέλειας.

Ο ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ του 1944 στάθηκε μια εξέγερση της ανθρώπινης και της εθνικής αξιοπρέπειας. “Ακούστηκε”, τότε, γράφει ο Μ. Αυγέρης, “η παλιά αγέρωχη κραυγή ενός αιωνόβιου λαού. “ΟΧΙ”, “Μολών λαβέ”. Ηταν μια ηφαιστειακή έκρηξη, που αποκάλυψε τις απέραντες παρθένες δυνάμεις της εθνικής ψυχής, του λαού μας». [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 03/12/2009]

 
Leave a comment

Posted by on December 3, 2009 in Δεκέμβρης 1944

 

ΣΤΑ 65 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΚΕΜΒΡΗ ΤΟΥ ’44. Από τις πιο λαμπρές στιγμές του λαϊκού κινήματος στην Ελλάδα

Οι χωροφύλακες του Εβερτ χτύπησαν το συλλαλητήριο. 21 νεκροί και 140 τραυματίες ήταν ο απολογισμός του μακελειού

Στις 3 του Δεκέμβρη 1944 το ΕΑΜ πραγματοποίησε στην πλατεία Συντάγματος το συλλαλητήριο που είχε απαγορευτεί από την κυβέρνηση Παπανδρέου. Με αυτόν τον τρόπο και με την κήρυξη γε­νικής απεργίας για τη Δευτέρα 4 του Δεκέμβρη, απάντησε στο τελεσίγραφο του Εγγλέζου στρατηγού Σκόμπι να αρχίσει σε δέκα μέρες η αποστράτευση του ΕΛΑΣ και στην απόφα­ση της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου να διαλύσει την Εθνική Πολιτοφυλακή.Οι χωροφύλακες του Εβερτ χτύπησαν το συλλαλητήριο. Οι πρώτοι 21 νεκροί και 140 τραυματίες του Δεκέμβρη ήταν γεγονός. Ομως, οι συγκεντρωμένοι πραγματοποίησαν το συλλαλητήριο περνώντας ανάμεσα στα πυρά και στα εγγλέζικα τανκς.

Στις 4 του Δεκέμβρη, μόλις ο λαός κήδεψε τους νεκρούς του, ακολούθησε νέα σφαγή με 40 νεκρούς και 70 τραυματίες. Και στις 5 του Δεκέμβρη ήρθε ο επόμενος απολογισμός, με 30 νεκρούς ΕΑΜίτες και περισσότερους από 100 τραυματίες.

Στο μεταξύ, είχαν δοθεί διαταγές να δράσει ο ΕΛΑΣ. Ο νέος ένοπλος αγώνας είχε αρχίσει.

Γιατί το ένοπλο χτύπημα του συλλαλητηρίου, οι νεκροί και το αίμα; Η αστική τάξη έχοντας εξασφαλίσει την παρουσία αγγλικού στρατού στην Ελλάδα πάλευε για να στερεώσει την εξουσία της και για να το καταφέρει έπρεπε να τσακίσει το λαϊκό κίνημα, δηλαδή το ΚΚΕ, το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ.

Τι προηγήθηκε

Ας δούμε όμως πιο συγκεκριμένα τα γεγονότα.

Στις 12 του Οκτώβρη 1944 απελευθερώθηκε η Αθήνα. Στις 13 του Οκτώβρη τμήμα του 6ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πειραιά, μαζί με τη βάρδια του εργοστασίου Ηλεκτρισμού, που ήταν ένοπλο τμήμα του ΕΛΑΣ, ύστερα από σκληρή μάχη με τμήμα καταστροφών του γερμανικού στρατού, κατόρθωσαν να αποτρέψουν την καταστροφή του εργοστασίου Ηλεκτρισμού, των Αλευρομύλων της ΣΕΛ, της «Στάνταρ» και άλλων βιομηχανικών επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις αυτές, καθώς και οι επιχειρήσεις για τη διάσωση τμήματος του λιμανιού του Πειραιά διεξήχθησαν παρά την εντολή του ντόπιου καθεστώτος και των Αγγλων να μην αναλάβει καμιά επιθετική ενέργεια ο ΕΛΑΣ κατά των Γερμανών, όταν θα αποχωρούσαν από την Αθήνα και τον Πειραιά.

Στις 3 του Δεκέμβρη 1944 το ΕΑΜ πραγματοποίησε στην πλατεία Συντάγματος το συλλαλητήριο που είχε απαγορευτεί από την κυβέρνηση Παπανδρέου

Είχε προηγηθεί συμφωνία Εγγλέζων – Γερμανών, με την ήττα και την υποχώρηση των Γερμανών, να μείνουν ανέπαφες οι δυνάμεις τους. Τις χρειάζονταν για την παγκόσμια μεταπολεμική εξέλιξη, θεωρώντας ότι είναι ακόμη χρήσιμες στο Ανατολικό μέτωπο, δηλαδή στη δημιουργία περαιτέρω δυσκολιών στο σοβιετικό Κόκκινο Στρατό, στην αντεπίθεσή του για την απελευθέρωση της Ευρώπης και κυρίως για να προλάβουν ώστε να μην εισέλθει πρώτος στο γερμανικό έδαφος.Στις 30 του Οκτώβρη στις 2 μ.μ. τα τμήματα της ΧΙης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ απελευθέρωσαν τη Θεσσαλονίκη.

Στις 3 του Νοέμβρη 1944 τα τελευταία χιτλερικά τμήματα εγκατέλειψαν την Ελλάδα.

Ομως, ο ελληνικός λαός, ελευθερώνοντας την πατρίδα του, έπειτα από σκληρούς και ηρωικούς αγώνες, που είχε διεξαγάγει με την καθοδήγηση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, δεν πρόλαβε να χαρεί τη λευτεριά του.

Τη συγκεκριμένη στιγμή αντικειμενικά τίθονταν το ζήτημα της πολιτικής εξουσίας και ποια τάξη θα την κατακτήσει. Γιατί στον πόλεμο ηγήθηκε η εργατική τάξη με τους συμμάχους της. Και στη μεταπελευθερωτική πορεία της Ελλάδας αυτό το γεγονός έβαζε τη σφραγίδα του. Το έπος του ΕΑΜ δεν ήταν μόνο η εθνική απελευθέρωση, αλλά και η δημιουργία των φύτρων της λαϊκής εξουσίας στην Ελλάδα. Που μπορεί βεβαίως να μην αγκάλιαζε τα τότε αστικά κέντρα, αλλά στην υπόλοιπη Ελλάδα είχε ήδη τη δική της δράση με τα όργανα λαϊκής αυτοδιοίκησης, τα λαϊκά δικαστήρια, αλλά και κυβέρνηση, την ΠΕΕΑ. Είχε ακόμη το δικό της λαϊκό στρατό, τον ΕΛΑΣ, και την πλειοψηφία του ελληνικού λαού συσπειρωμένη στο ΕΑΜ.

Στις 4 του Δεκέμβρη, μόλις ο λαός κήδεψε τους νεκρούς του, ακολούθησε νέα σφαγή με 40 νεκρούς και 70 τραυματίες. Και στις 5 του Δεκέμβρη ήρθε ο επόμενος απολογισμός, με 30 νεκρούς ΕΑΜίτες και περισσότερους από 100 τραυματίες

Αλλωστε, αυτό το ζήτημα ήταν αντικείμενο διαπάλης ανάμεσα στην αστική τάξη και την εργατική τάξη μαζί με τους συμμάχους της ακόμη και στην περίοδο της Κατοχής.

Οι αστοί

Η προετοιμασία του αστικού κόσμου για το ζήτημα της πολιτικής εξουσίας είχε ξεκινήσει από τις αρχές του 1943 και ολοκληρώθηκε ως τα μέσα του 1944, με το τσάκισμα του στρατιωτικού κινήματος, της ηρωικής ΑΣΟ, στη Μέση Ανατολή, την αντικατάσταση του Σοφ. Βενιζέλου από τον Γ. Παπανδρέου ως πρωθυπουργού στην κυβέρνηση του Καΐρου, με τη Συμφωνία του Λιβάνου. Για να ακολουθή­σει λίγο αργότερα η Συμφωνία της Καζέρτας, με την οποία ο στρατηγός Σκόμπι οριζόταν διοικητής στην Ελλάδα όλων των στρατιωτικών δυνάμεων (και του ΕΛΑΣ).

Η αστική τάξη είχε υπερβεί τις εσωτερικές της αντιθέσεις της Κατοχής, πα­ρότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είχε τελειώσει (έληξε οριστικά το Μάη του 1945), γεγονός που αποδεικνύει ότι το κύριο, η αστική εξουσία, ήταν το κοι­νό μέλημα τόσο ανάμεσα στο αγγλόφιλο τμήμα της που στην Κατοχή εγκατέλειψε την Ελλάδα και πήγε στη Μέση Ανατολή όσο και στο γερμανόφιλο τμήμα της που έμεινε στην Ελλάδα συνεργαζόμενο με τους κατακτητές.

Στις 10 του Μάρτη του 1944 ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του ΕΑΜ η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ). Ηταν η κυβέρνηση της τότε ελεύθερης Ελλάδας.

Στο διάστημα 17 έως 20 του Μάη 1944 συνήλθε στη Βηρυτό σύσκεψη των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων και εθνικοαπελευθερωτικών οργανώσεων, που έμεινε στην ιστορία ως «Συνέδριο του Λιβάνου». Στο Συνέδριο συμμετείχαν το ΕΑΜ και η ΠΕΕΑ, που είχε στα χέρια της πραγματική εξουσία κι, από την άλλη, ήταν η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου που δεν είχε κανένα έρεισμα στην Ελλάδα και το λαό της. Είχε συγκροτηθεί στη Μέση Ανατολή.

Με τη διοργάνωση του Συνεδρίου, οι Εγγλέζοι και η άρχουσα τάξη της Ελλάδας επιχειρούσαν να προλάβουν τις εξελίξεις στη χώρα, να φρενάρουν, δηλαδή, τη διαγραφόμενη πορεία προς μια μεταπολεμική λαοκρατούμενη Ελλάδα.

Στο Συνέδριο ο Γ. Παπανδρέου εξίσωνε το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ με τους κατακτητές και τους ταγματασφαλίτες και ως λύση για να επιτευχθεί η περιβόητη εθνική ενότητα απαιτούσε να διαλυθεί ο ΕΛΑΣ. Αυτόν φοβόταν η αστική τάξη ως αντίπαλό της και εμπόδιο για την εξουσία της.

Στις 2 του Σεπτέμβρη του 1944, έναν περίπου μήνα πριν την απελευθέρωση της Αθήνας, το ΕΑΜ προσχώρησε στην κυβέρνηση της λεγόμενης «Εθνικής Ενότητας» του Γ. Παπανδρέου.

Η άμεση εμπλοκή των Αγγλων και το ζήτημα της εξουσίας

Στις 18 του Οκτώβρη έφτασε στην Αθήνα η κυβέρνηση της λεγόμενης «Εθνικής Ενότητας», συνοδευόμενη από τον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου είχε ζητήσει από τον Τσόρτσιλ να «αποστείλει επιβλητικές δυνάμεις» στην Ελλάδα «διότι τα πολιτικά μέσα διά την αντιμετώπισιν της κρισίμου καταστάσεως δεν ήσαν πλέον επαρκή».

Τα πρώτα βρετανικά στρατεύματα, με βάση το σχέδιο «Μάνα», άρχισαν να αποβιβάζονται στις ακτές της Δυτικής Πελοποννήσου στις αρχές του Οκτώβρη, όταν και τα τελευταία τμήματα των χιτλερικών εγκατέλειπαν την περιοχή Αθήνας- Πειραιά. Η απόβαση δεν εξυπηρετούσε κανέναν απολύτως στρατηγικό ή τακτικό σκοπό στη διεξαγωγή του πολέμου κατά της Γερμανίας. Το γεγονός αυτό το ομολόγησε άλλωστε και ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Ουίνστον Τσόρτσιλ με την ακόλουθη δήλωσή του στις 8 του Δεκέμβρη 1944, στη Βουλή: «Τα αγγλικά στρατεύματα πραγματοποίησαν εισβολή στην Ελλάδα, η οποία δεν υπαγορευόταν από πολεμική αναγκαιότητα, επειδή η κατάσταση των Γερμανών στην Ελλάδα από καιρό είχε καταστεί απελπιστική» («Τάιμς του Λονδίνου», 9 του Δεκέμβρη 1944). Με την απόβαση αυτή έμπαινε σε εφαρμογή το βρετανικό σχέδιο επέμβασης, που είχε επικυρωθεί στη δεύτερη Διάσκεψη του Κεμπέκ το Σεπτέμβρη του 1944.

Οι Αγγλοι και ο Γ. Παπανδρέου, όμως, ζητούσαν επίμονα τη διάλυση του ΕΛΑΣ και της Εθνικής Πολιτοφυλακής και επέμειναν στη διατήρηση της Ορεινής ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου.

Την 1η του Δεκέμβρη ο Σκόμπι κοινοποίησε στον ΕΛΑΣ προκήρυξη, που καθόριζε ημερομηνία έναρξης της αποστράτευσης των ανταρτικών δυνάμεων τη 10η του Δεκέμβρη. Ταυτόχρονα ο Γ. Παπανδρέου συγκαλούσε την κυβέρνηση, εν αγνοία των υπουργών του ΕΑΜ, κι αποφάσιζε την άμεση διάλυση της Εθνικής Πολιτοφυλακής σε πολλές περιφέρειες της χώρας.

Την ίδια μέρα παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση οι υπουργοί του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ. Στις 3 του Δεκέμβρη πραγματοποιήθηκε το απαγορευμένο συλλαλητήριο που χτυπήθηκε με τα όπλα, όπως χτυπήθηκε και το συλλαλητήριο στις 4 του Δεκέμβρη.

Μετά απ’ αυτά τα γεγονότα, ο Τσόρτσιλ αναλαμβάνει πρωτοβουλία για διευθέτηση του ζητήματος. Ετσι φτάνει στην Αθήνα στις 25 του Δεκέμβρη. Ζήτησε απερίφραστα να αποδεχτεί ο ΕΛΑΣ, χωρίς καμιά αντίρρηση, τους όρους του στρατηγού Σκόμπι, δηλαδή τον αφοπλισμό του και τη διάλυσή του, ενώ σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους στις 27 του Δεκέμβρη τόνισε: «Είμεθα απολύτως αποφασισμένοι, όπως ολόκληρος η περιοχή αυτή εκκαθαριστεί από ενόπλους, οι οποίοι δεν ευρίσκονται υπό τον έλεγχον οιασδήποτε αναγνωρισμένης κυβερνήσεως. Θα χρησιμοποιήσομεν οσασδήποτε δυνάμεις χρειασθώσι προς τούτο διά να επιτύχωμεν τον αντικειμενικόν μας αυτόν σκοπόν».

Στις 33 μέρες των μαχών της Αθήνας και του Πειραιά, σε έναν άνισο αγώνα, ο ΕΛΑΣ (Α’ Σώμα Στρατού με 6.500 πολεμιστές και 2η Μεραρχία με 3.500) αναμετρήθηκε με 60.000 εγγλέζικο στρατό που διέθετε 80 αεροπλάνα, 200 τανκς, πολλά πυροβόλα και κανονιοφόρους του εγγλέζικου στόλου, μαζί με 6.000 της Ορεινής Ταξιαρχίας, της «Χ», του Ιερού Λόχου και της Χωροφυλακής, καθώς και 12.000 ταγματασφαλίτες, που εξοπλίστηκαν από την κυβέρνηση Γ. Πα­πανδρέου, αφού τους άλλαξαν στολή.

Ο ΕΛΑΣ ήταν αδύνατο να νικήσει, αφού οι βασικές και εμπειροπόλεμες δυνάμεις του κρατήθηκαν μακριά από την Αθήνα, ενώ οι μάχες του διεξήχθησαν δίχως σχέδιο και με λαθεμένη στρατηγική στόχευση. Η πολιτική της «ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης» και της «εθνικής ενότητας» αποδείχθηκε καταστροφική. Βασικό συμπέρασμα είναι ότι ανάμεσα στην αστική και στην εργατική εξουσία δε μεσολαβεί άλλη.

Στη Διακήρυξη της Κεντρικής Επιτροπής για τα 90 χρόνια του ΚΚΕ διαβάζουμε σχετικά:

«Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το Κόμμα μας, παρά την τεράστια συνεισφορά και τον πρωταγωνιστικό ρόλο του, δεν μπόρεσε να διαμορφώσει τη στρατηγική που θα οδηγούσε προς την επαναστατική επίλυση του προβλήματος της πο­λιτικής εξουσίας και τότε ακόμη, ιδίως μετά το 1943, που οι συνθήκες επέβαλλαν να θέσει το ζήτημα της επαναστατικής κατάκτησης της εξουσίας».

Παρ’ όλ’ αυτά ο Δεκέμβρης του ’44 κατατάσσεται αμετάκλητα στις κορυφαίες φά­σεις της πορείας του λαϊκού μας κινήματος κατά τον 20ό αιώνα.

Λ. Ι., ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 03/12/2009
 
Leave a comment

Posted by on December 3, 2009 in Δεκέμβρης 1944

 

ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΗΝΑΣ ΤΟΥ ΚΚΕ: Τιμά τον ηρωικό Δεκέμβρη του 1944

  • Το Σάββατο 5 του Δεκέμβρη στις 6.30 μ.μ. στην έδρα της ΚΕ στον Περισσό θα μιλήσει ο Δημήτρης Αρβανιτάκης, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος
Μία από τις αφίσες που τυπώθηκαν για την εκδήλωση στις 5 του Δεκέμβρη

Φόρο τιμής στον ηρωικό Δεκέμβρη του 1944 αποτίει η Κομματική Οργάνωση Αθήνας του ΚΚΕ το Σάββατο 5 του Δεκέμβρη με δύο σημαντικές εκδηλώσεις: Η πρώτη θα γίνει στην έδρα της ΚΕ του Κόμματος στον Περισσό στις 6.30 μ.μ. με ομιλητή τον Δημήτρη Αρβανιτάκη, μέλος του ΠΓ της ΚΕ και Γραμματέα της ΚΟΑ του ΚΚΕ. Στο χώρο της εκδήλωσης θα υπάρχει έκθεση φωτογραφίας και θα ακολουθήσει καλλιτεχνικό αφιέρωμα. Την ίδια μέρα διοργανώνεται εκδήλωση στις 11 π.μ. στα «Προσφυγικά» της Λ. Αλεξάνδρας, κατά την οποία θα τοποθετηθεί τιμητική στήλη για τους μαχητές του ΚΚΕ και του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ που πολέμησαν ενάντια στην αστική τάξη και στον εγγλέζικο ιμπεριαλισμό.Η ΚΟΑ του ΚΚΕ απευθύνεται πλατιά στο λαό της Αθήνας, με ένα καλαίσθητο τετρασέλιδο, καθώς και με την πρόσκληση της εκδήλωσης και μια σειρά αφίσες. Μέσα από φωτογραφίες της εποχής, όπου καταγράφεται ολοζώντανη η ηρωική πάλη του λαού της Αθήνας καθώς και οι θηριωδίες της αστικής τάξης και του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού, μέσα από φύλλο του «Ριζοσπάστη» της περιόδου εκείνης, με μια μεστή ιστορική αναδρομή η ΚΟΑ του ΚΚΕ καλεί τους εργαζόμενους και τη νεολαία να συμμετάσχουν στην εκδήλωση, να τιμήσουν τον ηρωικό Δεκέμβρη του 1944, να αντλήσουν διδάγματα που βοηθούν στην ισχυροποίηση της πάλης σήμερα.

Οπως υπογραμμίζεται στο τετρασέλιδο, «ο Δεκέμβρης του 1944 κατατάσσεται αμετάκλητα στις μεγάλες ώρες της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, στις κορυφαίες φάσεις της πορείας του λαϊκού μας κινήματος, κατά τον 20ό αιώνα. Οσα κι αν γραφτούν εναντίον του Δεκέμβρη, κατευθυνόμενα ή ανιστόρητα, θα μένει ζωντανό το πύρινο σύνθημα του πανό που κρατούν οι μαυροφορεμένες κοπέλες της ιστορικής φωτογραφίας: “Οταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα“»

 
Leave a comment

Posted by on November 26, 2009 in Δεκέμβρης 1944