RSS

Category Archives: Πολωνία

Ο διπλός στόχος του πολωνικού «Στρατού της Πατρίδας»

  • Του Βαϊου Kαλογρηα*Η Καθημεριν ή, 20/2/2011

Η Πολωνία είχε το θλιβερό προνόμιο να γνωρίσει ταυτόχρονα δύο κατακτητές–φορείς ολοκληρωτικών καθεστώτων. Οπως οι Γερμανοί, έτσι και οι Σοβιετικοί σχεδίαζαν την εξάλειψη της αστικής ελίτ. Τα κριτήριά τους, βέβαια, δεν ήταν φυλετικά, αλλά «ταξικά». Αμέσως μετά το ξεκίνημα της κατοχής, μετέφεραν τους αιχμάλωτους Πολωνούς αξιωματικούς σε στρατόπεδα στη Σοβιετική Ενωση, μαζί με τελωνειακούς υπαλλήλους και αστυνομικούς (κάπου 15.000 άτομα). Την άνοιξη του 1940 δολοφονήθηκαν στο δάσος του Κατύν 4.443 από αυτούς από μονάδες της NKWD. Οι υπόλοιποι αξιωματικοί εκτελέστηκαν σε άλλες περιοχές. Ακόμα και πολλοί Εβραίοι, οι οποίοι είδαν αρχικά με συμπάθεια την εισβολή του Κόκκινου Στρατού και στελέχωσαν μάλιστα τον διοικητικό μηχανισμό, αντιμετώπισαν σύντομα τη φανερή εχθρότητα των σοβιετικών αρχών.

  • Η πολωνική αντίσταση

Μετά τη γερμανική επίθεση κατά της Σοβιετικής Ενωσης (22 Ιουλίου 1941) ολόκληρη η Πολωνία τελούσε υπό ναζιστική κατοχή. Παρά το γεγονός ότι η ξένη κατοχή αποδιοργάνωσε την πολωνική κοινωνία και απείλησε τη συνοχή της, τα γερμανικά μέτρα εξωθούσαν τους Πολωνούς κυριολεκτικά στην αντίσταση. Ηδη το 1939/40 οργανώθηκαν οι πρώτες μορφές αντίστασης που κατέληξαν στη γέννηση ενός «μυστικού κράτους», το οποίο και αναπλήρωσε σε μεγάλο βαθμό την ύπαρξη ενός πραγματικού πολωνικού κράτους.

Την πρωτοβουλία είχαν αξιωματικοί του στρατού και κρατικοί υπάλληλοι, όπως και πολιτικά κόμματα. Το «μυστικό κράτος» –μοναδικό φαινόμενο αντιστασιακής οργάνωσης στη γερμανοκρατούμενη Ευρώπη– διέθετε υπαλλήλους, δικαστήρια, τμήματα νεολαίας, πολιτικά γραφεία, εφημερίδες και σχολεία. Ενοπλος βραχίονας του ήταν ο «Στρατός της Πατρίδας» (Armia Krajowa, AK). Σε συμφωνία με την εξόριστη πολωνική κυβέρνηση τον Οκτώβριο του 1943, θα προχωρούσε στην οργάνωση ένοπλων εξεγέρσεων κατά την αποχώρηση του γερμανικού στρατού και στην ανάληψη των κυβερνητικών ευθυνών. Ενοπλη δράση παρουσίασε και το «Πολωνικό Εργατικό Κόμμα», δηλαδή το πρώην κομμουνιστικό κόμμα, όχι όμως πριν από τη γερμανική εκστρατεία κατά της Σοβιετικής Ενωσης.

  • Η ένοπλη εξέγερση

Τον Ιανουάριο του 1944, ο Κόκκινος Στρατός διέσχισε τα πρώην πολωνο-σοβιετικά σύνορα. Ενώ η NKWD επιδόθηκε στην οργάνωση κομμουνιστικών δομών εξουσίας, ξεκίνησαν στη Βαρσοβία –υπό την επίδραση και της στρατιωτικής απόπειρας κατά του Χίτλερ στις 20 Ιουλίου– οι προετοιμασίες για την τελική εξέγερση. Η ισχύς των αντιπάλων δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητη. Ο αριθμός των Γερμανών στρατιωτών και αστυνομικών κυμαινόταν ανάμεσα σε 13.000 και 20.000. Ηταν καλά εξοπλισμένοι, ήλεγχαν τα σημεία–κλειδιά της πόλης και είχαν προετοιμαστεί κατάλληλα για το ενδεχόμενο μιας εξέγερσης. Οι επαναστάτες αντιθέτως θα πολεμούσαν χωρίς την υποστήριξη πυροβολικού, αρμάτων μάχης και αεροπορική κάλυψη. Ο αριθμός τους ανέρχονταν αρχικά σε 14.000, αργότερα έφτασε τους 36.000. Οι ηγέτες τους όμως δεν είχαν μελετήσει επαρκώς τα αίτια της αποτυχίας της εξέγερσης στο γκέτο τον Απρίλιο του 1943 και δεν είχαν εκτιμήσει σωστά τις στρατιωτικές τους δυνατότητες. Πίστευαν εξάλλου ότι ο Κόκκινος Στρατός θα έσπευδε δίχως άλλο να τους βοηθήσει.

Η είδηση ότι τα σοβιετικά στρατεύματα εισήλθαν στα ανατολικά προάστια της πόλης ήταν το έναυσμα για την εξέγερση. Ο αρχηγός του «Στρατού της Πατρίδας», στρατηγός Μπορ-Κομορόβσκι (Bor-Komorowski) έδωσε την 1η Αυγούστου το σήμα της επίθεσης, με σκοπό να απελευθερώσει την πόλη πριν από την είσοδο των Σοβιετικών και να πετύχει έπειτα τη διεθνή αναγνώριση της πολωνικής κρατικής υπόστασης. Αν και απελευθερώθηκαν αρκετές συνοικίες και σε πολλά κτίρια υψώθηκε η πολωνική σημαία, οι Γερμανοί πέρασαν σύντομα στην αντεπίθεση. Τμήματα των Ες Ες και της αστυνομίας υπό τις διαταγές του στρατηγού Εριχ φον ντεμ Μπαχ-Ζελέφσκι (Erich von dem Bach-Zelewski) απώθησαν τους επαναστάτες σε ορισμένους θυλάκους αντίστασης και τους απέκλεισαν. Παράλληλα, έλαβαν χώρα μαζικές εκτελέσεις πολιτών χωρίς να γίνεται διάκριση ανάμεσα σε ένοπλους και άμαχους. Στις 2 Οκτωβρίου, ακολούθησε η συνθηκολόγηση του «Στρατού της Πατρίδας» υπό «τιμητικούς όρους».

Ο απολογισμός των συγκρούσεων ήταν τρομακτικός: περίπου 26.000 Γερμανοί έχασαν τη ζωή τους, τραυματίστηκαν ή αγνοούνταν. Ο αριθμός των θυμάτων της πολωνικής πλευράς ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερος: 15.000 μέλη του «Στρατού της Πατρίδας» (ανάμεσά τους και 2.000 γυναίκες) αιχμαλωτίστηκαν. Τουλάχιστον 16.000 επαναστάτες έχασαν τη ζωή τους, 150.000 άμαχοι σκοτώθηκαν και 60.000 άτομα μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το «μυστικό κράτος» έπαψε πια να υπάρχει και ο Χίμλερ διέταξε την παραδειγματική καταστροφή της πόλης. Οπως εξήγησε στον Χίτλερ, η εξέγερση αυτή έδινε στη Γερμανία την ευκαιρία να απαλλαγεί οριστικά από το «πολωνικό ζήτημα», διαγράφοντας από τον χάρτη το εθνικό κέντρο της πολωνικής ιστορίας. Μετά την βίαιη εκδίωξη των εναπομεινάντων κατοίκων (κάπου 180.000) ξεκίνησε η συστηματική καταστροφή των υλικών υποδομών και των ιστορικών μνημείων της πόλης. Αφού οι Γερμανοί ολοκλήρωσαν το «έργο» τους, ο Κόκκινος Στρατός κατέλαβε αμαχητί την ερειπωμένη πόλη.

  • Η σοβιετική στάση

Το μεγάλο ερώτημα που σχετίζεται με την τραγωδία της Βαρσοβίας αφορά την παθητική στάση που επέδειξε η Μόσχα. Στη διάρκεια των συγκρούσεων, τα σοβιετικά στρατεύματα παρέμειναν σιωπηλά έξω από τη πόλη χωρίς να εμπλακούν στις μάχες. Ο Στάλιν αρνήθηκε να υποστηρίξει τα λιγοστά αγγλικά και αμερικανικά αεροπλάνα, που επιχείρησαν να εφοδιάσουν τους επαναστάτες με ρίψεις από τον αέρα, και δεν επέτρεψε στους Συμμάχους να κάνουν χρήση σοβιετικών αεροδρομίων. Από την οπτική του Στάλιν, η εξέγερση στη Βαρσοβία είχε μόνο θετικά αποτελέσματα: επέφερε σημαντικές απώλειες στους Γερμανούς και εξουδετέρωσε έναν μελλοντικά επικίνδυνο αντίπαλο, τον «Στρατό της Πατρίδας».

Η εξέγερση ήταν το κύκνειο άσμα της πολωνικής αντίστασης. Απέτυχε στρατιωτικά, στο πολιτικό πεδίο όμως έκανε αισθητή την ύπαρξη του «μυστικού κράτους» και απέδειξε τη θέληση του πολωνικού λαού να διεκδικήσει την ελευθερία του. Ο στόχος των επαναστατών να δημιουργήσουν ένα ανεξάρτητο πολωνικό εθνικό κράτος δεν επιτεύχθηκε. Αντ’ αυτού θα εγκαθιδρυόταν καθεστώς «Λαϊκής Δημοκρατίας». Στα χρόνια του «υπαρκτού σοσιαλισμού» η μνήμη της εξέγερσης θα παρέμενε όμως άσβεστη και θα συντηρούσε ζωντανή την εθνική – πατριωτική παράδοση της χώρας.

* Ο κ. Βάιος Καλογρηάς είναι διδάκτορας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Μάιντς.

 

Οι πολλαπλές αφηγήσεις

23 Αυγούστου 1939, μετά την υπογραφή του γερμανοσοβιετικού συμφώνου μη επιθέσεως. Από δεξιά, ο σοβιετικός κομισάριος για τις εξωτερικές υποθέσεις Βιατσεσλάβ Μιχαήλοβιτς Μολότοφ, ο Στάλιν, ο υπουργός Εξωτερικών του Ράιχ Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ και ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ράιχ Φρίντριχ Γκάους

  • Norman Davies | Το Βήμα | Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2009

Θα πίστευε κανείς ότι 70 χρόνια είναι αρκετά ώστε να κατανοήσουμε τι ακριβώς συνέβη το 1939. Αλλά δεν είναι έτσι. Οι παρερμηνείες και η παραπληροφόρηση πληθαίνουν. Την περασμένη εβδομάδα οι Πολωνοί γιόρτασαν την 70ή επέτειο από την κήρυξη του πολέμου την 1η Σεπτεμβρίου στο οχυρό του Βέστερπλατε στο λιμάνι του Γκντανσκ (πρώην Ντάντσιχ). Οικοδεσπότης ήταν ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, γέννημα θρέμμα του Γκντανσκ και πολύ καλός ιστορικός. Στη λίστα των προσκεκλημένων συμπεριελήφθησαν η Ανγκελα Μέρκελ, ο Μπερνάρ Κουσνέρ, ο Ντέιβιντ Μίλιμπαντ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Γκόρντον Μπράουν και ο Μπαράκ Ομπάμα αρνήθηκαν την πρόσκληση. Οι προσκεκλημένοι άκουσαν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο πώς ο Αδόλφος Χίτλερ στις 31 Ιουλίου 1939 διέταξε επίθεση κατά της Πολωνίας από ξηράς, θαλάσσης και αέρος και πώς το αγκυροβολημένο στο λιμάνι καταδρομικό Schleswig Ηolstein άνοιξε ξαφνικά πυρ κατά του Βέστερπλατε ακριβώς στις 4.45 τα ξημερώματα.


Τεράστιες απώλειες


Η πολωνική κυβέρνηση χρησιμοποίησε την επέτειο για να εξιστορήσει τη δική της εκδοχή των γεγονότων, τονίζοντας τις τεράστιες απώλειες που υπέστη η χώρα από την απόφασή της να αντισταθεί και να πολεμήσει. Ως το 1945 είχαν σκοτωθεί πάνω από έξι εκατομμύρια πολωνοί πολίτες (περίπου το 18% του πληθυσμού), ενώ οι μισοί από αυτούς ήταν εβραίοι. Περίπου η μισή επικράτεια της Πολωνίας κατελήφθη διά της βίας από τη Σοβιετική Ενωση. Η πρωτεύουσα της χώρας, η Βαρσοβία, υπέστη τις μεγαλύτερες καταστροφές από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή πόλη. Και η πολύτιμη ανεξαρτησία της Πολωνίας, που οι Βρετανοί βιάστηκαν να εγγυηθούν, βυθίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη, για να ξαναβγεί στην επιφάνεια μόλις το 1989. Οι Ρώσοι προειδοποίησαν ότι, αν κανείς τολμούσε να αμφισβητήσει τον ρόλο της Σοβιετικής Ενωσης κατά το ξέσπασμα του Β Δ Παγκοσμίου Πολέμου, ο κ. Πούτιν δεν θα παρευρίσκετο στις εορταστικές εκδηλώσεις.

Οι νικητές των πολέμων καταλαμβάνουν εξέχουσα θέση στις μεταπολεμικές αφηγήσεις των γεγονότων. Και η Πολωνία, η μοναδική Συμμαχική χώρα που αντιμετωπίστηκε ως ηττημένη, εξακολουθεί να βγαίνει ζημιωμένη. Υιοθετώντας το Ολοκαύτωμα ως το υπέρτατο σύμβολο του κακού κατά του οποίου πολέμησαν, ακουσίως επισκίασαν άλλες τεράστιες τραγωδίες που συντελέστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι Ρώσοι, οι οποίοι ήταν οι κύριοι νικητές του πολέμου στην ηπειρωτική Ευρώπη, κατάφεραν να «πουλήσουν» μιαν ενδιαφέρουσα μεταπολεμική αφήγηση των γεγονότων. Διαφημίζοντας το σλόγκαν «Είκοσι εκατομμύρια Ρώσοι νεκροί» κέρδισαν τεράστια διεθνή συμπάθεια, ενώ διέγραψαν από το «αρ χείο» τα σοβιετικά εγκλήματα και απέκρυψαν τη μοίρα των εκατομμυρίων ανθρώπων που σκότωσε ο Στάλιν. Μετά το 1989 οι πληροφορίες άρχισαν να κυκλοφορούν πιο ελεύθερα. Αλλά ως και σήμερα λίγοι άνθρωποι έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι απώλειες της Λευκορωσίας, των βαλτικών κρατών και της Ουκρανίας ήταν μεγαλύτερες από εκείνες της Ρωσίας.

Ιδιόμορφη ιεραρχία


Στην Πολωνία ισχύει μια ιδιόμορφη ιεραρχία των αμφισβητούμενων αφηγήσεων του πολέμου. Την 1η Σεπτεμβρίου 1939 η Luftwaffe στην πρώτη αεροπορική επίθεση στόχευσε τη μικρή πολωνική πόλη Βιελούν. Οι βόμβες άρχισαν να πέφτουν μεταξύ 4.30

και 4.40 το πρωί, δηλαδή πριν από την επίθεση στο Βέστερπλατε. Περίπου 1.290 κάτοικοι της πόλης σκοτώθηκαν ενώ κοιμούνταν. Τα τρία τέταρτα της πόλης καταστράφηκαν ολοσχερώς. Αλλά σχεδόν κανείς, εκτός από τους κατοίκους της Βιελούν, δεν το θυμάται. Για κάποιον λόγο ο βομβαρδισμός της Βιελούν πέρασε στη λήθη της Ιστορίας. Σε αυτόν τον πόλεμο των ιστορικών αφηγήσεων τίποτε δεν συγκρίνεται σε μέγεθος και αποφασιστικότητα με την προπαγάνδα που εξαπέλυσε η Μόσχα πριν από το ταξίδι του κ. Πούτιν. Ο πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντεκ Σικόρσκι προέβη σε μια σημαντική διπλωματική χειρονομία εξυμνώντας το θάρρος του κ. Πούτιν- εξάλλου συμφώνησε να παρευρεθεί σε μια εκδήλωση που όλοι οι άλλοι ρώσοι ηγέτες περιφρονούσαν.

Σήμερα δεν είναι πλέον δυνατόν το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο της 23ης Αυγούστου 1939 να παρουσιάζεται ως αποκύημα της φαντασίας των ιμπεριαλιστών εχθρών. Ολοι έχουν παρακολουθήσει τη σκηνή όπου ο Ρίμπεντροπ προσγειωνόταν στη Μόσχα ή όπου ο Στάλιν χαμογελούσε διάπλατα καθώς ο Ρίμπεντροπ και ο Μολότοφ υπέγραφαν το σύμφωνο μη επιθέσεως. Ωστόσο δεν είναι διόλου δύσκολο να επανέλθουν στο προσκήνιο τα επιχειρήματα των σοβιετικών προπαγανδιστών τα οποία παρουσιάζουν το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο ως μια ειρηνική κίνηση ενός ηγέτη που προσπαθούσε να κερδίσει χρόνο. Επιπλέον, κανείς δεν μπορεί να εμποδίσει το Κρεμλίνο ή τους υποστηρικτές του να κατηγορούν για τον πόλεμο κάποιους απροσδιόριστους «κακούς»εννοώντας συνήθως τους Πολωνούς – που θα υπάκουαν με ευχαρίστηση στις προσταγές του Χίτλερ.

Μυστικά πρωτόκολλα
Προσφάτως δύο κρατικοί ρωσικοί τηλεοπτικοί σταθμοί πρόβαλαν μια ταινία με τίτλο «Τα μυστικά των μυστικών πρωτοκόλλων». Το φιλμ δεν πραγματευόταν, αντίθετα με ό,τι θα περίμενε κανείς, τα μυστικά πρωτόκολλα του γερμανοσοβιετικού συμφώνου, αλλά την πολωνογερμανική συμφωνία μη επιθέσεως του 1934. «Υποθέτουμε» είπε ο Αλεξάντρ Ντιουκόφ, ο οποίος συμμετείχε στη δημιουργία της ταινίας, «ότι το σύμφωνο του 1934 περιείχε μυστικά πρωτόκολλα κατά της Σοβιετικής Ενωσης». Μία από τις πιο ξεκάθαρες δηλώσεις της επίσημης γραμμής της ρωσικής κυβέρνησης εμφανίστηκε στην ιστοσελίδα του υπουργείου Αμυνας. Ο Σεργκέι Κοβάλεφ, του Ινστιτούτου Στρατιωτικής Ιστορίας στη Μόσχα, έγραψε ότι οι διεκδικήσεις του Χίτλερ στην Πολωνία το 1939 ήταν «μετριοπαθείς» και «δικαιολογημένες» και ότι η ευθύνη για το ξέσπασμα του πολέμου βαρύνει την Πολωνία. Το στυλ του, το παράπονο για «τις διαστρεβλώσεις και τα επινοήματα των άλλων» θυμίζει έντονα τη σοβιετική εποχή. Αλλά η λογική του, όχι. Κανείς στη σοβιετική Μόσχα δεν θα τολμούσε να περιγράψει τις πολιτικές του Αδόλφου Χίτλερ ως «μετριοπαθείς». Η εφημερίδα «Πράβντα» (η λέξη αυτή σημαίνει «αλήθεια» στα ρωσικά) πήγε ένα βήμα πιο πέρα. Ενα άρθρο που έφερε την υπογραφή της Λίζας Κάρποβα ανέφερε ότι η Πολωνία από το 1926 ήταν ένα φασιστικό κράτος όπως η Ιταλία του Μουσολίνι και ότι οι εβραίοι της χώρας κατάφεραν να επιβιώσουν χάριν των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Πολωνοί πράκτορες σχεδίασαν μια επίθεση σε γερμανική φάλαγγα οχημάτων που μετέφερε μία μηχανή Εnigma. Ετσι, κατέληγε η Κάρποβα, το αίτιο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είναι «μια πολωνική μηχανορραφία που υποστήριξαν οι Βρετανοί».

Τι ακριβώς πυροδότησε το φρενήρες ενδιαφέρον της Μόσχας για την ιστορία δεν είναι ξεκάθαρο. Ισως έχει να κάνει με την απόφαση του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη να καταδικάσει το γερμανοσοβιετικό σύμφωνο και να επιρρίψει την ευθύνη για τον πόλεμο τόσο στον Χίτλερ όσο και στον Στάλιν. Ισως πάλι να οφείλεται στην ανοιχτή επιστολή μιας μεγάλης ομάδας διακεκριμένων γερμανών ιστορικών και διανοουμένων, η οποία ισοδυναμούσε με μιαν απολογία προς την Πολωνία. Εδώ και 50 χρόνια η Ρωσία εκμεταλλευόταν την προθυμία των Γερμανών να αναλάβουν εξ ολοκλήρου την ευθύνη για τον πόλεμο. Τα πράγματα όμως αλλάζουν. Η Ανγκελα Μέρκελ συμφώνησε στην ανέγερση ενός μουσείου προς τιμήν των εκατομμυρίων Γερμανών που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους από τον Κόκκινο Στρατό, τα σοβιετικά καθεστώτα και τη Συμμαχική συνδιάσκεψη του Πότσδαμ. Η κοινή γνώμη στη Γερμανία έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι κάποιοι άνθρωποι σε ένα έθνος μπορεί να είναι εγκληματίες ενώ άλλοι να είναι θύματα. Στη Ρωσία δεν συμβαίνει το ίδιο.

  • Ο κ. Νόρμαν Ντέιβις είναι ιστορικός, μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και επισκέπτης καθηγητής στο Clare Ηall του Κέιμπριτζ. Είναι ειδικευμένος στην ιστορία της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης του 20ού αιώνα.

 

Δεν συγχωρούν τους Ρώσους για τη σφαγή στα δάση του Κατίν

Οι Πολωνοί δεν συγχωρούν στους Ρώσους την άρνησή τους να αναλάβουν την ευθύνη της δολοφονίας 20.000 αιχμάλωτων Πολωνών στα δάση γύρω από το Κατίν. Η Μόσχα παραδέχθηκε το γεγονός μόλις το 1990, αν και τα ρωσικά δικαστήρια αποφάνθηκαν ότι δεν πρόκειται για έγκλημα πολέμου, ενώ το Κρεμλίνο αρνείται ακόμα να αποχαρακτηρίσει απόρρητα σχετικά αρχεία.

  • «Ανήθικο» σύμφωνο

Περισσότερο λάδι στη φωτιά έριξε η ρωσική κρατική τηλεόραση, δικαιολογώντας την εισβολή του Κόκκινου Στρατού στην Πολωνία στις 17 Σεπτεμβρίου του 1939 ως μία απαραίτητη ενέργεια, εξαιτίας φημολογούμενων διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην πολωνική κυβέρνηση και την ηγεσία του Γ΄ Ράιχ, με σκοπό την υπονόμευση της Σοβιετικής Ενωσης.

Πάντως, ο ίδιος ο Ρώσος πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν σε συνέντευξή του σε μεγάλης κυκλοφορίας πολωνική εφημερίδα χαρακτήρισε «ανήθικο» το μυστικό γερμανο-σοβιετικό σύμφωνο, παραμονές της έναρξης του πολέμου, ενώ δεν παρέλειψε να εκφράσει τη λύπη του για τις σφαγές που έγιναν στο Κατίν (τα γεγονότα στο Κατίν ήταν και το θέμα της πρόσφατης ταινίας του διάσημου Πολωνού σκηνοθέτη Αντρέι Βάιντα).

Στη χθεσινή κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Πολωνό ομόλογό του, ο Πούτιν αναγνώρισε ότι υπάρχουν ανοιχτά μέτωπα στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουν οι δύο χώρες την πρόσφατη Ιστορία, αλλά ζήτησε να αφήσουν στην άκρη τα προβλήματα του παρελθόντος και να εστιάσουν σε αυτά του μέλλοντος. O Ρώσος πρωθυπουργός υποσχέθηκε να ανοίξει τα ρωσικά αρχεία σχετικά για το Κατίν με την προϋπόθεση ότι θα ανοίξουν και οι Πολωνοί τα δικά τους.

Το Γκντανσκ έχει φυσικά και άλλους λόγους για να γιορτάζει. Στα πιο κεντρικά σημεία της πόλης βλέπεις το χαρακτηριστικό έμβλημα της «Αλληλεγγύης», σημαίες και συνθήματα, ακόμα και αν έχουν περάσει αρκετές εβδομάδες από τον επίσημο εορτασμό των είκοσι χρόνων δημοκρατίας στη χώρα.

Ηταν το 1989 όταν η Πολωνία προχώρησε στις πρώτες ελεύθερες εκλογές, αν και μόνο το 36% των εδρών του Κοινοβουλίου θα μπορούσε να καλυφθεί από τους δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους.

Η αντιπολίτευση της «Αλληλεγγύης» κέρδισε όλες τις «ελεύθερες» έδρες, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τον σχηματισμό της πρώτης μη κομμουνιστικής κυβέρνησης σε ολόκληρο το πρώην ανατολικό μπλοκ.

  • Πηγή έμπνευσης

Οι Πολωνοί υπερηφανεύονται ότι «όλα ξεκίνησαν εδώ» και δεν έχουν άδικο. Η «Αλληλεγγύη» εξακολουθεί να είναι πηγή έμπνευσης: παιδιά αγέννητα την εποχή των μεγάλων αλλαγών εμφανίζονται στην τηλεόραση και μιλάνε για την «Αλληλεγγύη», το νόημα των αξιών της σε μια τόσο διαφορετική Πολωνία.

Τη Δευτέρα είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε τον Λεχ Βαλέσα και να διαπιστώσουμε πόσο εξαιρετικά δημοφιλής παραμένει. Μιλάει με πάθος, ο αυθορμητισμός του σπάει κόκαλα, δεν έγινε ποτέ ο πολιτικός που θα μασήσει τα λόγια του.

Μπορεί να είναι υπερήφανος ότι η χώρα του, εβδομήντα χρόνια μετά το ξέσπασμα του δεύτερου μεγάλου πολέμου και είκοσι χρόνια ύστερα από την αποκατάσταση της δημοκρατίας, είναι ξανά μια μεγάλη, ανοιχτή ευρωπαϊκή χώρα, γεμάτη αυτοπεποίθηση και με τις καλύτερες προοπτικές μπροστά της για πρώτη φορά εδώ και πολλές δεκαετίες.

 

Η ανθρωπότητα θυμάται και ελπίζει…

  • Εβδομήντα χρόνια από την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την ηρωική αντίσταση λίγων Πολωνών στο Βεστερπλάτε
  • Η Καθημερινή, 02/09/2009
  • Tου απεσταλμένου μας στο Γκντανσκ Δημητρη Pηγοπουλου

Σε μια πόλη βουτηγμένη μέχρι το κόκαλο στα πάθη της Ιστορίας, η εικόνα ενός παρασημοφορεμένου βετεράνου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου δεν είναι τόσο σπάνιο θέαμα. Και αν για τους περισσότερους από μας το Γκντανσκ είναι ταυτισμένο με τη μορφή του Λεχ Βαλέσα και το κίνημα της «Αλληλεγγύης», προάγγελους του δημοκρατκού ντόμινο που σάρωσε πριν από 20 χρόνια τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης, είναι πάλι εδώ που ξεκίνησαν όλα: τα ξημερώματα της 1ης Σεπτεμβρίου του 1939, όταν το γερμανικό θωρηκτό Schleswig – Holsteiέριξε τις πρώτες βολές του εναντίον ενός πολωνικού οχυρού στη χερσόνησο Βεστερπλάτε πολύ κοντά στο Γκντανσκ.

Η 70ή επέτειος της έναρξης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου είναι ούτως ή άλλως μια σημαντική ημερομηνία που έφερε στο Γκντανσκ προσωπικότητες της διεθνούς σκηνής (ανάμεσα στους πολλούς ξένους ηγέτες ο Βλαντιμίρ Πούτιν και η Αγκελα Μέρκελ) και εδώ στην Πολωνία παίρνει σχεδόν μυθολογικές διαστάσεις. Η μάχη του Βεστερπλάτε, η ηρωική αντίσταση μιας χούφτας Πολωνών εναντίον της άρτια εξοπλισμένης πολεμικής μηχανής των ναζί, αποτελεί ένα χρυσό κεφάλαιο της πολωνικής ιστορίας, κάτι σαν το δικό μας αλβανικό έπος. Σκεφτείτε 182 Πολωνούς στρατιώτες, τη φρουρά του οχυρού, οι οποίοι σύμφωνα με τους αμυντικούς σχεδιασμούς και τις εκτιμήσεις του πολωνικού επιτελείου θα άντεχαν 12 ώρες. Και όμως. Αντιστάθηκαν στις γερμανικές επιθέσεις με κάθε μέσο για επτά ολόκληρες ημέρες έχοντας απέναντί τους 3.000 στρατιώτες της Βέρμαχτ.

  • «Οποιος ξεχνάει…»

Ποιος να μην κατανοήσει την εμμονή των Πολωνών να εγκαινιάσουν τις εκδηλώσεις με μια τελετή ακριβώς την ίδια ώρα της γερμανικής εισβολής, τα ξημερώματα της Τρίτης, στις 04.45 ακριβώς, παρουσία της πολωνικής πολιτικής ηγεσίας. «Τα μαθήματα της Ιστορίας δεν θα έπρεπε να ξεχαστούν», τόνισε ο πρωθυπουργός της χώρας Ντόναλντ Τασκ. «Συνεχίζουμε να θυμόμαστε, επειδή ξέρουμε πολύ καλά ότι όποιος ξεχνάει ή όποιος παραποιεί την Ιστορία και έχει ή πρόκειται να αποκτήσει δύναμη, θα φέρει ξανά τον τρόμο και τη δυστυχία, ακριβώς όπως έγινε πριν από εβδομήντα χρόνια» είπε σχετικά.

Η εισβολή στην Πολωνία άνοιξε το τραγικότερο κεφάλαιο στην ευρωπαϊκή ιστορία, υπογράμμισε η Μέρκελ στην ομιλία της.

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ο Ρώσος πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι ρωσο – πολωνικές σχέσεις δεν βρίσκονται στο καλύτερο δυνατό σημείο, με τις σκιές της Ιστορίας να πέφτουν βαριές. Εδώ πολλοί αναμένουν μια χειρονομία καλής θέλησης από τον Ρώσο πρωθυπουργό.


[+] ΓPAΦHMA

 

«Σύννεφα» στην επέτειο των 70 χρόνων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Σκιασμένη από τις διαφωνίες Ρωσίας-Πολωνίας για τις πολιτικές ευθύνες ξεκίνησαν σήμερα οι εκδηλώσεις για την επέτειο των 70 χρόνων από το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Οι εκδηλώσεις άρχισαν σήμερα την αυγή στη χερσόνησο Βέστερπλατε κοντά στο Γκντανσκ, ακριβώς την ίδια ώρα που την 1η Σεπτεμβρίου του 1939 το γερμανικό πολεμικό πλοίο Schleswig-Holstein εξαπέλυσε τα πρώτα πυρά εναντίον πολωνικού οχυρού. Tην ίδια ώρα, τα γερμανικά στρατεύματα επιτέθηκαν από την ανατολή, τη δύση και το νότο. Δύο ημέρες αργότερα, η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν πόλεμο εναντίον της Γερμανίας.

Ο πρόεδρος της Πολωνίας Λεχ Καζίνσκι προειδοποίησε την Τρίτη να μην γίνονται προσπάθειες να «ξαναγραφτεί η ιστορία», την ώρα που περίπου 20 Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στο Γκντάνσκ της Πολωνίας για να τιμήσουν την .

Ο Λεχ Καζίνσκι δήλωσε ότι η χώρα του έλαβε «μια μαχαιριά στην πλάτη», αναφερόμενος στη συμφωνία Ρίμπεντροπ-Μολότοφ ανάμεσα στη Μόσχα και το Βερολίνο, η οποία θεωρήθηκε ως το «πράσινο φως» για την επίθεση της Γερμανίας στην Πολωνία.

Μάλιστα συνέκρινε την σφαγή στο δάσος του Κατίν 20.000 Πολωνών αξιωματούχων από σοβιετικούς με την γενοκτονία των εβραίων από τους ναζί.

«Ποια είναι η σύγκριση ανάμεσα στο Ολοκαύτωμα και το Κατίν; Υπάρχει κάποια (σύγκριση), αν και το μέγεθός τους ήταν διαφορετικό. Οι εβραίοι χάθηκαν επειδή ήταν εβραίοι. Οι Πολωνοί αξιωματούχοι χάθηκαν επειδή ήταν Πολωνοί αξιωματούχοι» είπε.

«Δεν είναι η Πολωνία που πρέπει να μάθει το μάθημα της ταπεινοφροσύνης. Δεν έχουμε λόγο να το κάνουμε αυτό. Αλλοι πρέπει -αυτοί που προκάλεσαν τον πόλεμο» πρόσθεσε.

Ο Λ.Καζίνσκι σε άρθρο του στην πολωνική εφημερίδα Rzeczpospolita έγραψε: «(Πρέπει) να αντισταθούμε στις προσπάθειες να ξαναγραφτεί η ιστορία, να αμφισβητηθούν οι αλήθειες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, το εύρος των θυμάτων των ναζί και επίσης του πλήρους κομμουνισμού».

Η Ρωσία είναι περήφανη για το ρόλο που διαδραμάτισε στη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Σε συνέντευξη Τύπου με τον Πολωνό ομόλογό του, ο Ρώσος πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν αναγνώρισε ότι υπάρχουν προβλήματα στην ιστορία των δύο χωρών που θα πρέπει να αναλυθούν.

«Πρέπει να ξεπεράσουμε τα προβλήματα του παρελθόντος και να λύσουμε τα προβλήματα του μέλλοντος» είπε.

Από την πλευρά της, η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ χαρακτήρισε, πριν την αναχώρησή της από τη Γερμανία, «αδικία» την εκδίωξη των Γερμανών από την Πολωνία μετά την ήττα των ναζί.

«Η εκδίωξη άνω των 12 εκατομμυρίων ανθρώπων από εδάφη της τότε Γερμανίας, τα οποία σήμερα ανήκουν στην Πολωνία, είναι προφανώς μια αδικία», δήλωσε η Ανγκ.Μέρκελ στο γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ARD.

Η Γερμανίδα καγκελάριος παραδέχθηκε, ωστόσο, την ευθύνη της χώρας της στην κήρυξη του πολέμου και τόνισε ότι η Γερμανία δε θα προσπαθήσει να αποσιωπήσει τις αιτίες και τις επιπτώσεις της παγκόσμιας αυτής σύρραξης.

«Η Γερμανία επιτέθηκε στην Πολωνία, η Γερμανία κήρυξε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Προκαλέσαμε αμέτρητες πληγές στον κόσμο. Εξήντα εκατομμύρια νεκρούς» [ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2009, Τελευταία ενημέρωση: 01/09/2009 16:59, Web-Only]

 

Σπάει ο πάγος μεταξύ Ρωσίας και Πολωνίας

Τη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ Πολωνίας και Ρωσίας που θα προκύψει από την μελέτη των τραγικών γεγονότων του παρελθόντος, ζήτησαν σήμερα οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών Ντόναλντ Τούσκ και Β.Πούτιν.

Μετά τη συνάντηση των δύο αντρών, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την 70η επέτειο από την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου στο Σοπότ, ο Τούσκ δήλωσε “ Μόνο αναζητώντας την αλήθεια σχετικά με τις πηγές των δραματικών γεγονότων… θα μπορέσουμε να οικοδομήσουμε κατανόηση και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτικών μας ,αλλά πρώτιστα μεταξύ των εθνών μας”. Επίσης χαρακτήρισε την επίσκεψη του Πούτιν σαν ¨σημαντική χειρονομία”.

Η συνάντηση τους επικεντρώθηκε σε οικονομικά θέματα και στο θέμα της σφαγής 4.000 Πολωνών αξιωματικών στο δάσος Κατίν το 1940 για την οποία η Πολωνία έχει ζητήσει από τη Ρωσία τα επίσημα έγγραφα, έτσι ώστε να τιμωρηθούν οι δράστες. Ο Πούτιν απο τη μεριά του δήλωσε πως “Έχουμε προβλήματα στην ιστορία που πρέπει να αναλύσουμε προσεκτικά όπως και καθετί που οδήγησε στην τραγωδία του 1939(πρέπει επίσης να αναλυθεί).Και αυτός είναι ο λόγος που θέλουμε η τραγωδία αυτή ποτέ να μην επαναληφθεί” και πρότεινε να μελετηθεί η ιστορία χωρίς εκατέρωθεν κατηγορίες.

  • enet.gr, 17:40 Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2009

 

Μέρκελ: Το 1939 η Γερμανία άνοιξε το πιο τραγικό κεφάλαιο

Με την επίθεση της στην Πολωνία πριν από 70 χρόνια, την 1η Σεπτεμβρίου του 1939, η Γερμανία άνοιξε το πιο τραγικό κεφάλαιο στην ευρωπαϊκή ιστορία, δήλωσε σήμερα η Γερμανίδα Καγκελάριος Αγκελα Μέρκελ, σε ομιλία της στο Βέστερπλάτε κοντά στο Γκντάνσκ, στην Πολωνία. Η κ. Μέρκελ δήλωσε επίσης ότι «υποκλίνεται» στα περίπου «60 εκατομμύρια» θύματα του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου που άρχισε από την Γερμανία. Η ειρηνική μεταμόρφωση της Ευρώπης μετά τον «τρόμο και την βία» του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου είναι «θαύμα», τόνισε ακόμη στην ομιλία της η Γερμανίδα Καγκελάριος.