RSS

Category Archives: 2009

Οι άνθρωποι που φώτισαν το ζοφερό 2009

  • Το 2009 υπήρξε μια ζοφερή χρονιά που σφράγισε μια επίσης ζοφερή δεκαετία. Αρχισε με την οικονομία σε ελεύθερη πτώση και τη Λωρίδα της Γάζας να βομβαρδίζεται ξανά. Παρακολουθήσαμε την άγρια συντριβή μιας δημοκρατικής εξέγερσης στο Ιράν, ένα επιτυχές πραξικόπημα στην Ονδούρα και την αποτυχία της συνόδου του ΟΗΕ για τις αλλαγές στο κλίμα του πλανήτη.

Ωστόσο εν μέσω όλων αυτών υπήρξαν και υπέροχες αχτίδες φωτός, προερχόμενες από ανθρώπους που αρνήθηκαν να καταφύγουν στα φθηνά ηρεμιστικά της απελπισίας. Καθώς έχουμε αφήσει πίσω μας το 2009 θέλω να τιμήσουμε τους ανθρώπους, τις γυναίκες και τους άνδρες που δεν κατέρρευσαν, αλλά συνειδητοποίησαν ότι όσο χειρότερος γίνεται ο κόσμος τόσο περισσότερο πρέπει οι καλοπροαίρετοι άνθρωποι να δουλέψουν για να διορθώσουμε τα πράγματα.

Εμπνευση πρώτη: Ντένις Μακ Γουέτζ. Ο πόλεμος στο Κονγκό είναι ο χειρότερος από τότε που ο Χίτλερ «παρήλασε» στην Ευρώπη: έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 5 εκατομμύρια άνθρωποι. Οπως έγραψα όταν έκανα ρεπορτάζ για τον πόλεμο το 2006 η βία έχει στραφεί εναντίον των γυναικών της χώρας: συνήθης τακτική είναι να βιάζουν τις γυναίκες με την απειλή του όπλου και μετά να τις πυροβολούν στον κόλπο. Επί χρόνια αυτές οι γυναίκες πέθαιναν αβοήθητες ανάμεσα σε θάμνους. Κάποιος όμως άνθρωπος, ένας μειλίχιος κονγκολέζος γυναικολόγος με ευγενικό χαμόγελο, αποφάσισε να κάνει κάτι τρελό, κάτι αδύνατο. Με σχεδόν καθόλου εξοπλισμό και δίχως χρηματοδότηση ίδρυσε κρυφά μια κλινική για αυτές τις γυναίκες.

Τον προειδοποίησαν ότι θα τον δολοφονήσουν οι στρατιωτικοί γιατί «αναιρεί» τη δουλειά τους. Απείλησαν τις κόρες του. Ολοι πίστευαν ότι είναι τρελός. Αλλά εκείνος γνώριζε ότι έκανε το σωστό. Εγινε ο Οσκαρ Σίντλερ των βιασμένων γυναικών στο Κονγκό, σώζοντας τις ζωές δεκάδων χιλιάδων γυναικών. Εν μέσω ενός ηθικού Τσερνόμπιλ κατέδειξε ότι τα ανθρωπιστικά ένστικτα μπορούν να επιβιώσουν και εν καιρώ να θριαμβεύσουν.

Εμπνευση δεύτερη: Λιου Σιαομπό. Πριν από έναν χρόνο άρχισε να κυκλοφορεί στην Κίνα μια γραπτή έκκληση, με αίτημα την ελευθερία έκφρασης και σκέψης για το ένα δισεκατομμύριο των πολιτών της. Οι κινεζικές αρχές συνέλαβαν τους συντάκτες και πολλούς εξ όσων υπέγραψαν. Ενας από αυτούς, ο πιο εύγλωττος και γενναίος, ο Λιου Σιαομπό καταδικάστηκε σε κάθειρξη 11 ετών.

Οι κινεζικές αρχές θεωρούν ότι τα «ανθρώπινα δικαιώματα» συνιστούν συνωμοσία η οποία σκοπό έχει να πλήξει την Κίνα. Στην πραγματικότητα η Κίνα θα γίνει απείρως πιο δυνατή όταν πάψει να διώκει τους πολίτες της κάθε φορά που προσπαθούν να διευρύνουν τον νου τους και να υπερασπιστούν ο ένας τον άλλον.

Ο Λιου δεν είναι ο μόνος. Ο Χου Τζία βρίσκεται στη φυλακή επειδή προσπάθησε να προειδοποιήσει τον κόσμο για την κρίση του ΑΙDS στην Κίνα. Ο Χουάνγκ Κι έχει φυλακιστεί επειδή δήλωσε ότι η κακή κατασκευή σχολικών κτιρίων στην επαρχία Σετσουάν, όπου οι κατασκευαστές δωροδοκήθηκαν από τοπικές αρχές, προκάλεσε τον αδικαιολόγητο θάνατο εκατοντάδων παιδιών στον σεισμό. Η λίστα είναι μακρά και για κάθε φυλακισμένο υπάρχουν χιλιάδες άλλοι που φοβούνται να μιλήσουν. Αυτοί όμως οι διαφωνούντες συνιστούν τα πρότυπα τού πραγματικά σπουδαίου έθνους που μπορεί να γίνει κάποια ημέρα η Κίνα, όταν πάψει να διώκει αυτούς τους ανθρώπους και αρχίσει να τους εκλέγει.

Εμπνευση τρίτη: Εβο Μοράλες και Μαλαλάι Τζόγια. Παρ΄ όλο που έχουν γεννηθεί χιλιάδες μίλια μακριά, αυτοί οι δύο άνθρωποι ενσαρκώνουν το νόημα της πραγματικής δημοκρατίας. Οταν ο Εβο Μοράλες ήταν ακόμη παιδί, οι ντόπιοι κάτοικοι της Βολιβίας δεν μπορούσαν ούτε να πατήσουν το πόδι τους στην κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας, η οποία προοριζόταν μόνο για τους λευκούς. Σήμερα είναι πρόεδρος και πρώτη φορά αφαιρεί τα δισεκατομμύρια δολάρια των εθνικών φυσικών πόρων από τη δικαιοδοσία των αμερικανικών εταιρειών οι οποίες τα εκμεταλλεύονταν παλαιότερα. Χτίζει σχολεία και νοσοκομεία για ανθρώπους που πριν δεν είχαν τίποτε και η φτώχεια μειώνεται σε μιαν απίστευτη «έκρηξη» προόδου.

Η Μαλαλάι Τζόγια είναι η νεότερη γυναίκα που έχει εκλεγεί ποτέ στο Αφγανιστάν και η οποία γρήγορα καθαιρέθηκε από τη βουλευτική της θέση γιατί δεν έπαψε να υποστηρίζει τους ανθρώπους που την εξέλεξαν κατά των βίαιων φονταμενταλιστών που οι κυβερνήσεις μας έχουν θέσει επικεφαλής στη χώρα αυτή. Προσπαθούν συνεχώς να τη δολοφονήσουν, αλλά εκείνη αποκρίνεται: «Δεν φοβάμαι τον θάνατο, φοβάμαι να μείνω σιωπηλή απέναντι στην αδικία… Είμαι έτοιμη οποτεδήποτε και οπουδήποτε επιχειρήσετε να χτυπήσετε. Μπορείτε να κόψετε το λουλούδι, αλλά δεν μπορείτε να σταματήσετε τον ερχομό της άνοιξης».

Εμπνευση τέταρτη: Εϊμι Γκούντμαν και η ομάδα τού «Δημοκρατία Τώρα!». Δεν είναι δύσκολο να απελπιστείς με την κατάσταση που επικρατεί στην Αμερική τώρα, όταν ακόμη και ο εύγλωττος «βασιλιάς της αλλαγής» μοιάζει ανίκανος να δημιουργήσει ένα πραγματικό σύστημα υγείας και να περικόψει τις εκπομπές ρύπων λόγω της διεφθαρμένης Γερουσίας που τον περιστοιχίζει. Μεγάλο μέρος του προβλήματος αποτελούν τα «βάρβαρα» μέσα ενημέρωσης της χώρας, που υπηρετούν τους ιδιοκτήτες τους και τους διαφημιστές, «δηλητηριάζοντας» κάθε πολιτική δημόσια συζήτηση.

Υπάρχει όμως μια φωτεινή εξαίρεση: εκπέμποντας από ένα μικρό στούντιο στη Νέα Υόρκη, με έναν προϋπολογισμό που εξασφαλίζεται αποκλειστικά από τους τηλεθεατές του, έρχεται το «Δημοκρατία Τώρα!». Κάθε ημέρα η εκπομπή που παρουσιάζει η υπέροχη Εϊμι Γκούντμαν μεταδίδει τις πραγματικές ειδήσεις. Ενώ οι βραδινές ειδήσεις κατακλύζονται από «σκουπίδια» και κουτσομπολιά, αυτή η εκπομπή ήρεμα και έξυπνα εξηγεί τι συμβαίνει στα αλήθεια. Για παράδειγμα, ενώ το ΑΒC και το ΝΒC επικεντρώνονταν στις σεξουαλικές περιπέτειες του Τάιγκερ Γουντς, το «Δημοκρατία Τώρα!» βρισκόταν στην Κοπεγχάγη και εξηγούσε πώς αποψιλώνονται τα τροπικά δάση.

Εμπνευση πέμπτη: Πίτερ Τάτσελ. Πολύ προτού γίνει δημοφιλές να υποστηρίζει κανείς την ισότητα των ομοφυλοφίλων, ο Πίτερ Τάτσελ έπαιρνε τεράστιο ρίσκο για το σωστό. Είναι από τους πρωτοπόρους που αντιστάθηκε στη στενοκεφαλιά απέναντι στους ομοφυλοφίλους και δεν φοβήθηκε ποτέ να προτάξει το ίδιο του το σώμα έναντι των φανατισμένων ομοφοβικών. Το 1999 επιχείρησε ο ίδιος να συλλάβει τον φονικό δικτάτορα της Ζιμπάμπουε Ρόμπερτ Μουγκάμπε και γρονθοκοπήθηκε τόσο άσχημα από τους σωματοφύλακές του ώστε δεν κατάφερε να αναρρώσει πλήρως έπειτα από αυτό. Εφέτος γρονθοκοπήθηκε ξανά από τη ρωσική αστυνομία αυτή τη φορά, υπερασπιζόμενος τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων σε πορεία.

Τι το κοινό έχουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Οταν ο Μακ Γουέτζ ίδρυσε την κλινική του, είπαν ότι θα έπεφτε νεκρός σε λιγότερο από μια εβδομάδα. Οταν ο Τάτσελ ανέφερε ότι οι ομοφυλόφιλοι μπορούν να είναι ίσοι, όλοι γέλασαν. Οταν ο Μοράλες και η Τζόγια έθεσαν υποψηφιότητα, όλοι θεώρησαν ότι άτομα όπως αυτοί δεν θα μπορούσαν ποτέ να κερδίσουν.

Ολοι τους αποδεικνύουν πως όταν τα πράγματα χειροτερεύουν δεν υπάρχει λόγος να καταφεύγουμε στην απελπισία. Αντιθέτως: είναι λόγος να δουλέψουμε πιο σκληρά και να θέσουμε υψηλότερους στόχους. Οπως γράφει η συγγραφέας Ρεμπέκα Σόλνιτ: «Η ελπίδα δεν είναι λαχείο που αγοράζεις, αν νιώθεις τυχερός. Είναι τσεκούρι με το οποίο σπάζεις πόρτες σε περίπτωση ανάγκης…». [ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 6 Ιανουαρίου 2010]

 
Leave a comment

Posted by on January 6, 2010 in 2009

 

2009: Συγκρούσεις, τραγωδίες, τρομοκρατία και ελπίδα

  • Τα μεγάλα γεγονότα που κυριάρχησαν στον κόσμο τη χρονιά που έφυγε

Η ραγδαία ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και η ικανότητα των πολιτών να πληροφορηθούν αυτοστιγμεί τα όσα συμβαίνουν στα πιο απομακρυσμένα σημεία της Γης ένωσαν τον πλανήτη σε εκδηλώσεις θλίψης ή χαράς.

Μία τέτοια στιγμή ήταν ο θάνατος του «Βασιλιά της ποπ» Μάικλ Τζάκσον, που πέθανε στις 25 Ιουνίου σε ηλικία 50 ετών έχοντας πάρει υπερβολική δόση παυσίπονων. Λίγους μήνες νωρίτερα, στις 21 Ιανουαρίου, τα μάτια του πλανήτη είχαν στραφεί στην Ουάσιγκτον και την ορκωμοσία του πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου, Μπαράκ Ομπάμα. Στις αρχές του καλοκαιριού, ο κόσμος αντέδρασε με τρόμο στην απειλή της γρίπης των χοίρων, που εντοπίσθηκε για πρώτη φορά στο Μεξικό.

Την ίδια στιγμή, η Βρετανία συγκλονιζόταν από ασυνήθιστο για τη χώρα σκάνδαλο υπερκοστολόγησης προσωπικών δαπανών βουλευτών, που οδήγησε στην παραίτηση του προέδρου της Βουλής των Κοινοτήτων.

Στη Μιανμάρ, η κρατούμενη σε κατ’ οίκον περιορισμό ηγέτης της αντιπολίτευσης Αούνγκ Σαν Σου Κι, καταδικάσθηκε σε επιπλέον 18 μήνες φυλάκιση, μετά την απροσδόκητη επίσκεψη που δέχθηκε από Αμερικανό ακτιβιστή.

Σκωτία και ΗΠΑ αντάλλαξαν βαρύτατες εκφράσεις, μετά την απόφαση της δικαιοσύνης του Εδιμβούργου να αποφυλακίσει τον κρατούμενο Λίβυο βομβιστή του Λόκερμπι λόγω ανήκεστου βλάβης της υγείας του. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 25 Αυγούστου οι ΗΠΑ πενθούσαν για τον θάνατο του γερουσιαστή Τεντ Κένεντι, αδελφού του δολοφονηθέντος προέδρου Τζον Φ. Κένεντι.

Σημαντικό βήμα προς την ολοκλήρωσή της και τη θεσμική της ενίσχυση πέτυχε η Ευρωπαϊκή Ενωση, με την ανάδειξη στις 19 Νοεμβρίου του Βέλγου πρωθυπουργού Χέρμαν βαν Ρομπέι και της Βρετανίδας Κάθριν Αστον ως προέδρου και υπουργού Εξωτερικών της Ενωσης αντίστοιχα.

  • Καταστροφές

Το 2009 έφερε, όμως, πρωτόγνωρα υψηλές θερμοκρασίες, όπως και θανατηφόρες φυσικές καταστροφές. Η Αυστραλία ξεκίνησε -και έκλεισε- τον χρόνο με καταστροφικές πυρκαγιές δασών, ενώ στην άλλη άκρη του κόσμου, η Ευρώπη επλήγη από μεγάλες χιονοπτώσεις, που ακινητοποίησαν τις μεταφορές.

Η περιοχή Ασίας – Ειρηνικού υπέστη αλλεπάλληλα πλήγματα της Φύσης. Μετά τον τυφώνα που σάρωσε την Ταϊβάν και τα παράλια της Κίνας, στις αρχές Σεπτεμβρίου ισχυρός σεισμός χτύπησε το ινδονησιακό νησί της Ιάβας, προκαλώντας θανατηφόρες κατολισθήσεις. Στα τέλη του ίδιου μήνα, σφοδρότατη σεισμική δόνηση προκάλεσε παλιρροϊκό κύμα – τσουνάμι που κατέστρεψε τις νήσους της Σαμόα και της αμερικανικής Σαμόα,σκοτώνοντας 150 άτομα.

Μία ημέρα αργότερα, νέος σεισμός έπληξε τη Δυτική Σουμάτρα της Ινδονησίας, εγκλωβίζοντας χιλιάδες ανθρώπους κάτω από τα συντρίμμια. Ο τελικός φόρος αίματος ξεπέρασε τους 1.000 νεκρούς, ενώ ολόκληρα χωριά χαρακτηρίσθηκαν «ομαδικοί τάφοι». Τις παραπάνω τραγωδίες ήρθαν να συμπληρώσουν σειρά αεροπορικών δυστυχημάτων.

Την 1η Ιουνίου, η συντριβή αεροσκάφους Airbus της Air France που εκτελούσε την πτήση Ρίο – Παρίσι στον Ατλαντικό ωκεανό προκάλεσε το θάνατο και των 230 επιβαινόντων. Τη συντριβή φέρεται να προκάλεσε δυσλειτουργία ηλεκτρονικού συστήματος του αεροσκάφους. Λίγες εβδομάδες αργότερα, αεροσκάφος Airbus της Yemenia με 153 επιβαίνοντες κατέπεσε στον Ινδικό ωκεανό, την ώρα που ο πιλότος προσπαθούσε να πραγματοποιήσει αναγκαστική προσγείωση. Θαύμα θεωρήθηκε το γεγονός ότι νεαρό κορίτσι ήταν ο μόνος επιζών της πτήσης. Ενα μήνα αργότερα, 168 άνθρωποι σκοτώθηκαν, όταν επιβατικό αεροσκάφος του Ιράν συνετρίβη σε αγρό, έξω από το αεροδρόμιο της Τεχεράνης.

  • Φρίκη

Το 2009 αμαυρώθηκε από τρομοκρατικές επιθέσεις και διενέξεις. Η εθνική ομάδα κρίκετ της Σρι Λάνκα έπεσε σε ενέδρα ενόπλων στην πακιστανική πόλη Λαχόρη, ενώ το Πακιστάν συγκλονιζόταν από τρομοκρατικά χτυπήματα που σκότωσαν περισσότερους από 40 ανθρώπους.

Οι συντονισμένες βομβιστικές επιθέσεις που τάραξαν την Τζακάρτα στις 17 Ιουλίου εναντίον δύο πολυτελών ξενοδοχείων σκότωσαν εννέα ανθρώπους, μεταξύ τους και τρεις Αυστραλοί. Αλλού στον κόσμο, το Ισραήλ απέσυρε τον στρατό του από τη Λωρίδα της Γάζας, αφού ολοκλήρωσε επιχειρήσεις τριών εβδομάδων κατά της Χαμάς, που οδήγησαν στον θάνατο εκατοντάδες αμάχους Παλαιστίνιους.

Το πρόσφατο περιστατικό του 23χρονου Νιγηριανού επίδοξου βομβιστή της πτήσης Αμστερνταμ – Ντιτρόιτ οδήγησε τις αεροπορικές εταιρείες στην υιοθέτηση νέων αυστηρών κανόνων ασφάλειας.

Η φρίκη συνεχίσθηκε με την καταδίκη του Αυστριακού αιμομείκτη Γιόζεφ Φριτζλ σε εγκλεισμό σε ψυχιατρείο. Ο Φριτζλ κρατούσε την κόρη του και τα παιδιά που είχε μαζί της για 24 χρόνια έγκλειστα σε ειδικά διαμορφωμένο υπόγειο, κάτω από το σπίτι του.

Με θριαμβευτικό τρόπο η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα ανακοίνωσε τη λήξη του 26ετούς εμφύλιου στη χώρα, μετά τον θάνατο του ηγέτη του αντάρτικου των Τίγρεων του Ταμίλ. Οργανώσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων κατήγγειλαν, όμως, την κυβέρνηση για πρόκληση πραγματικής ανθρωπιστικής τραγωδίας, με εκατοντάδες πολίτες νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες να έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους.

Ο θάνατος νεαρής γυναίκας κατά τη διάρκεια των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στην Τεχεράνη απασχόλησε όλο τον κόσμο. Εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους μετά την αμφισβητούμενη επανεκλογή του σκληροπυρηνικού προέδρου Αχμεντινετζάντ στις 13 Ιουνίου. Η 26χρονη Νέδα Σολτάν πυροβολήθηκε στο στήθος, ενώ οι εικόνες από τις τελευταίες της στιγμές συγκίνησαν τον πλανήτη και πυροδότησαν νέο γύρο διαδηλώσεων.

Το βλέμμα του κόσμου στράφηκε αμέσως μετά στην Κίνα, όπου μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας των Ουιγούρων διαμαρτυρήθηκαν κατά της κινεζικής κυριαρχίας και του εποικισμού της περιοχής τους -επαρχίας Χσιντζιάνγκ- από Κινέζους Χαν. Οι βίαιες συγκρούσεις μεταξύ των Ουιγούρων και της αστυνομίας άφησαν πίσω τους 200 νεκρούς.

Το σκοτεινό της πρόσωπο επέδειξε, όμως, και η αστυνομία της Δανίας, που υπερέβη τις συνταγματικές της επιταγές και αντιμετώπισε με πρωτόγνωρη βία τους διαδηλωτές που συνέρρευσαν στην Κοπεγχάγη για την κρίσιμη κλιματική σύνοδο του ΟΗΕ. Παρά τις υψιπετείς εξαγγελίες, όμως, οι ηγέτες του κόσμου απέτυχαν να εκπονήσουν αξιόπιστη συνθήκη αντιμετώπισης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής.

  • Απίστευτα

Το 2009, όμως, δεν ήταν μόνο φρίκη και καταστροφές. Ο κόσμος έμεινε με ανοιχτό το στόμα όταν γυναίκα από την Καλιφόρνια γέννησε οκτάδυμα. Η διασημότητα, όμως, έβλαψε σοβαρά τη γυναίκα, που φέρεται να διεκδίκησε πρωταγωνιστικό ρόλο σε πορνογραφική ταινία, λίγους μήνες μετά τη γέννα. Ανάλογη αντίδραση έκπληξης προκάλεσε και η επιτυχής αναγκαστική προσυδάτωση αεροσκάφους της US Airways στα νερά του ποταμού Χάντσον της Νέας Υόρκης, χάρη στην εμπειρία και τους αριστοτεχνικούς χειρισμούς του πιλότου-ήρωα.

Ατμόσφαιρα αστυνομικού μυθιστορήματος προσέδωσε στο έτος η υπόθεση-μυστήριο εξαφανισθέντος ρωσικού εμπορικού πλοίου, που φέρεται να δέχθηκε επίθεση πειρατών στα χωρικά ύδατα της Σουηδίας. Η Ρωσία εντόπισε τελικά το πλοίο ανοικτά των ακτών της Δυτικής Αφρικής, με το πλήρωμά του σώο και αβλαβές.

Μεγάλη αγωνία προκάλεσε στον κόσμο το περιστατικό ομηρίας Αμερικανού κυβερνήτη πλοίου, που αιχμαλωτίστηκε από Σομαλούς πειρατές, προτού απελευθερωθεί σε επιχείρηση κομάντος του αμερικανικού ναυτικού. Τέλος, αίσθηση δημιούργησε η υπόθεση της Νοτιοαφρικανής δρομέα Κάσπερ Σεμένια, της οποίας το φύλο αμφισβητήθηκε από τις διεθνείς αθλητικές αρχές. Επειτα από ιατρικές εξετάσεις, η Σεμένια… ανακηρύχθηκε γυναίκα.

[+] ΓPAΦHMA

 
Leave a comment

Posted by on January 4, 2010 in 2009

 

2009: Ετος απαισιοδοξίας για την κοινωνία

  • Με εξαίρεση το Μουσείο της Ακρόπολης, το 2009 χαρακτηρίζεται από γεγονότα του αστυνομικού δελτίου, φωτιές και τη γρίπη
  • Της Λινας Γιανναρου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03-01-10

Είχε μπει άσχημα. Νωπές οι μνήμες από τον ταραχώδη Δεκέμβρη, εκείνο τον αναίτιο θάνατο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, αλλά και έντονο το μούδιασμα από την πρωτοφανή επίθεση με καυστικό υγρό εναντίον της Κωνσταντίνας Κούνεβα. Το 2009 είχε μπει με τους χειρότερους οιωνούς -συν τη δαμόκλειο σπάθη της οικονομικής κρίσης, μια γενικευμένη αίσθηση επερχόμενου κινδύνου. Οι οιωνοί «βγήκαν» δυστυχώς.

Δεν είναι μόνο η εμφάνιση της «νέας τρομοκρατίας» και τα αυξανόμενα κρούσματα βίας στην κοινωνία, ούτε η γρίπη ούτε ακόμα οι καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου. Είναι η αίσθηση ότι σαν κοινωνία δεν προχωράμε, ότι το κράτος μένει στάσιμο, δεν μαθαίνει από τα λάθη του. Στα θετικά, πέρα από την τονωτική ένεση του Μουσείου της Ακρόπολης, η αφύπνιση της νεολαίας – περιβαλλοντικές εκστρατείες, κινήσεις πολιτών, διαδικτυακές πρωτοβουλίες, ακόμα και αψιμαχίες, όλα τροφοδοτούνται από τους νέους. Για να δούμε…

  • Επανεμφάνιση Επαναστατικού Αγώνα

Στις 5 Ιανουαρίου, τη χώρα ξυπνά ο εφιάλτης της νέας τρομοκρατίας. Μετά ενάμιση χρόνο σιωπής, ο Επαναστατικός Αγώνας, η τρομοκρατική οργάνωση που εμφανίστηκε μετά την εξάρθρωση της 17Ν, δίνει δολοφονική «απάντηση» στον φόνο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου πραγματοποιώντας ένοπλη επίθεση εναντίον αστυνομικών στα Εξάρχεια. Από τις σφαίρες των δραστών τραυματίζεται σοβαρά ο 21χρονος αστυνομικός Διαμαντής Μαντζούνης.

  • Απαγωγή Παναγόπουλου

Τα ξημερώματα της Τρίτης 20 Ιανουαρίου, η οικογένεια του Περικλή Παναγόπουλου και οι διωκτικές αρχές ανασαίνουν με ανακούφιση. Ο 74χρονος εφοπλιστής απελευθερώνεται από τους απαγωγείς του και είναι καλά στην υγεία του. Η περιπέτεια είχε ξεκινήσει μία εβδομάδα νωρίτερα, το πρωί της 12ης Ιανουαρίου, έξω από την έπαυλη του ιδρυτή τής Super Fast Ferries, στο Καβούρι. Οι δράστες απέκλεισαν το δρόμο από όπου καθημερινά διερχόταν με το αυτοκίνητό του ο εφοπλιστής και τον απήγαγαν, μαζί με τον οδηγό του τον οποίο απελευθέρωσαν λίγο αργότερα στο Κορωπί. Οι απαγωγείς δεν επικοινώνησαν αμέσως με την οικογένεια για τα αιτήματά τους και η ανησυχία των οικείων του Περικλή Παναγόπουλου είχε φτάσει στο κόκκινο: ο εφοπλιστής έπασχε από σοβαρή ασθένεια και έχρηζε καθημερινής φαρμακευτικής φροντίδας. Τις διαπραγματεύσεις αναλαμβάνει η σύζυγος του Παναγόπουλου, η οποία απευθύνει δραματική έκκληση από τηλεοράσεως για την απελευθέρωσή του. Εν τέλει, όλα βαίνουν καλώς και εξαπολύεται ανθρωποκυνηγητό από την αστυνομία για τον εντοπισμό των δραστών. Στις αρχές Ιουλίου, η απαγωγή εξιχνιάζεται -συλλαμβάνονται δέκα άτομα, τα οποία φέρεται να συμμετείχαν σε εγκληματική οργάνωση μαζί με πέντε ακόμα εγκλείστους φυλακών. Τις ημέρες που ακολουθούν, ξεδιπλώνεται η δράση του «συνδικάτου του εγκλήματος», επικεφαλής του οποίου φέρεται να είναι ο κρατούμενος στις φυλακές Τρικάλων Παναγιώτης Βλαστός. Οι συνομιλίες του με τους συνεργούς του μέσα από τη φυλακή, που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, προκαλούν φρίκη και ανησυχία για την ελευθερία κινήσεων διαβόητων κακοποιών ακόμα και πίσω από τα σίδερα.

  • Νέα τρομοκρατική οργάνωση

Η νεοεμφανιζόμενη οργάνωση Σέχτα Επαναστατών, σε κείμενο προκήρυξης αποθηκευμένο σε CD που τοποθετήθηκε στο μνήμα του μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, στο νεκροταφείο Παλαιού Φαλήρου, αναλαμβάνει την ευθύνη για την επίθεση εναντίον του αστυνομικού τμήματος Κορυδαλλού τα ξημερώματα της 3ης Φεβρουαρίου. Οι δράστες του χτυπήματος πραγματικά γάζωσαν το κτίριο όπου στεγάζεται το Α.Τ. Κορυδαλλού, χωρίς ωστόσο να υπάρξουν τραυματισμοί. Οι έρευνες των Αρχών δεν οδηγούν πουθενά, έως ότου η Σέχτα κάνει εκ νέου την εμφάνισή της, και αυτή τη φορά με ακόμα πιο άγριες διαθέσεις. Στις 16 Ιουνίου, η οργάνωση εκτελεί εν ψυχρώ τον 41χρονο υπαρχιφύλακα Νεκτάριο Σάββα στα Ανω Πατήσια. Ο άτυχος αστυνομικός συμμετείχε στη φύλαξη της Σοφίας Κυριακίδου, πρώην συζύγου του Αγγελέτου Κανά, τότε κατηγορουμένου για συμμετοχή στον ΕΛΑ. «Ολοι στα Πατήσια γνωρίζαμε ποιοι είναι και ποιους φυλάνε», είπαν οι κάτοικοι της περιοχής.

  • Δεύτερη απόδραση με ελικόπτερο

Στις 22 Φεβρουαρίου αποδείχθηκε περίτρανα ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα. Παλαιοκώστας και Ριζάι κατόρθωσαν για δεύτερη φορά να αποδράσουν από τις φυλακές Κορυδαλλού από… αέρος, εκθέτοντας ανεπανόρθωτα το υπουργείο Δικαιοσύνης και εγείροντας πληθώρα ερωτημάτων για την έκταση της διάβρωσης του συστήματος εκ των έσω. Ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής απαίτησε να «πέσουν κεφάλια» και ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης ζήτησε την παραίτηση του ειδικού γραμματέα, του προϊσταμένου του Σώματος Επιθεώρησης και του διευθυντή του καταστήματος κράτησης Κορυδαλλού. Σε αναστολή εκτέλεσης καθηκόντων ετέθη ο διευθυντής Σωφρονιστικής Πολιτικής του υπουργείου και σε διαθεσιμότητα δύο αρχιφύλακες, ένας υπαρχιφύλακας, τρεις σωφρονιστικοί υπάλληλοι και δύο εξωτερικοί φρουροί. Ανακοινώνεται η κατάργηση της ανωνυμίας του κατόχου καρτοκινητών τηλεφώνων… Στις 16 Νοεμβρίου, ο Αλκέτ Ριζάι και η 33χρονη σύντροφός του, γνωστή ως «Σούλα», συλλαμβάνονται στο Ανω Σούλι Γραμματικού. Ο Παλαιοκώστας αποχαιρετά το 2009 άφαντος.

  • Γρίπη

«Δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας». Πόσες και πόσες φορές δεν ακούσαμε τη φράση αυτή από χείλη αρμοδίων, με αρχή τη 18η Μαΐου οπότε ο φόβος της γρίπης εγκαταστάθηκε και επισήμως στη χώρα μας. Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα της νέας γρίπης αφορούσε έναν 19χρονο Ελληνα φοιτητή στις ΗΠΑ που είχε επιστρέψει στη χώρα μας για διακοπές. Ο νεαρός παρέμεινε για επτά ημέρες στη Μονάδα Αρνητικής Πίεσης του Σισμανογλείου, έως ότου ανάρρωσε πλήρως. Δύο μήνες αργότερα, στις 21 Ιουλίου, ανακοινώνεται από τις Αρχές το πρώτο «σοβαρό κρούσμα» της γρίπης -ένας 33χρονος στην Κρήτη, με υποκείμενο νόσημα-, ενώ στις 15 Σεπτεμβρίου καταγράφεται ο πρώτος θάνατος ασθενούς ο οποίος δεν αντιμετώπιζε κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας. Ενα μήνα αργότερα ξεκινά το πρόγραμμα εμβολιασμού του πληθυσμού, αλλά η δυσπιστία για τη χρησιμότητα ή και την επικινδυνότητα του εμβολίου έχει επικρατήσει ως άλλος «ιός». Εως το τέλος του 2009, μόλις 354.537 άτομα έχουν εμβολιαστεί.

  • Επίθεση σε σχολή ΟΑΕΔ

«Δεν έχω λόγο να ζω, είμαι πολύ εγωιστής για να πεθάνω και να σας αφήσω να ζήσετε. Θα σας στερήσω ό,τι πολυτιμότερο έχετε πριν βάλω τέλος στη ζωή μου. Οποιος βρεθεί μπροστά μου θα πεθάνει. Μέχρι στιγμής δεν έχω εισπράξει άλλο από απόρριψη. Είμαι απογοητευμένος από όλους, δεν έχω κανένα σεβασμό ούτε για τη δική μου ούτε για τη δική σας ζωή». Στις 10 Απριλίου, όλη η Ελλάδα ανατρίχιασε από την είδηση. Το αδιανόητο, αυτό που «δεν συμβαίνει εδώ», συνέβη. Ο Δημήτρης Πατμανίδης, 19χρονος σπουδαστής, εισέβαλε ένοπλος στη σχολή του ΟΑΕΔ στην Π. Ράλλη, άνοιξε πυρ εναντίον των συμμαθητών του και στη συνέχεια έδωσε τέλος στη ζωή του. Το παραπάνω κείμενο βρέθηκε σε σημείωμα στην τσέπη του. Νωρίτερα είχε αναρτηθεί στη σελίδα του στο Myspace, μαζί με φωτογραφίες του με όπλα. Κανείς δεν είχε δώσει σημασία. «Εχω γνωρίσει μόνο ένα άτομο που αξίζει σαν άνθρωπος και με την οποία νόμιζα ότι είχαμε ερωτευθεί. Νιώθω πολύ άσχημα που με απέρριψε και ελπίζω ότι με αυτό που θα κάνω την Παρασκευή θα αλλάξει γνώμη», έγραφε.

  • Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Η περηφάνια που νιώσαμε εκείνο το Σάββατο, 20 Ιουνίου, παρακολουθώντας από την τηλεόραση τα πλάνα από το Νέο Μουσείο Ακρόπολης στο πλαίσιο της τελετής εγκαινίων, ήταν μόνο η αρχή. Το εκπληκτικό κτίριο με τα μοναδικά εκθέματά του που μεταφέρθηκαν με μια γιγαντιαία επιχείρηση από τον Βράχο της Ακρόπολης έγινε η καλύτερη αφορμή να ξαναγαπήσουμε την πόλη μας, να την περπατήσουμε, να αισθανθούμε και πάλι Αθηναίοι. Σε δεύτερο επίπεδο, έδωσε το καλύτερο επιχείρημα στο αίτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο.

  • Απαγόρευση του καπνίσματος

«Την 1η Ιουλίου η Ελλάδα σβήνει το τσιγάρο». Η καμπάνια «έτρεχε» για μήνες, αλλά λίγο η γενικευμένη δυσπιστία για την εφαρμογή οποιουδήποτε νόμου, λίγο η καλοκαιρινή διάθεση, η περίφημη καταληκτική ημερομηνία για την προσαρμογή στα νέα μέτρα πέρασε χωρίς να το καταλάβουμε. Την 1η Ιουλίου η Ελλάδα δεν έσβησε το τσιγάρο, απλώς άρχισε να μαθαίνει πώς να το κρύβει κάτω από το τραπέζι. Μέχρι σήμερα, ελάχιστα εστιατόρια και μπαρ έχουν συμμορφωθεί με τον νέο νόμο -το διαπιστώσαμε όλοι (και) στην έξοδο της παραμονής της Πρωτοχρονιάς.

  • Πυρκαγιές στη Β.Α. Αττική

Το καλοκαίρι όδευε στο τέλος του -κανείς στις αρμόδιες υπηρεσίες δεν το ομολογούσε ανοιχτά, ωστόσο κοινή ήταν η ανακουφιστική αίσθηση πως ο κίνδυνος των πυρκαγιών είχε παρέλθει. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, τη στιγμή της χαλάρωσης των Αρχών, ξεκίνησε ο πύρινος όλεθρος. Η καταστροφή δεν είχε προηγούμενο. Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, από το Σάββατο 22 Αυγούστου μέχρι τη Δευτέρα 24 του μηνός, χάθηκαν 295.000 στρέμματα δάσους σε Βορειοανατολική Αττική, Βοιωτία και Εύβοια. Για μία ακόμη φορά, οι Αρχές δεν κατάφεραν να συντονιστούν (πάλι έφταιξε ο στρατηγός… άνεμος), έμοιαζε τίποτα να μη μας είχε γίνει μάθημα από το τραγικό καλοκαίρι του 2007. Το 2009 θα μείνει στην Ιστορία ως η χρονιά που κάηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου το αναγεννημένο δάσος του Πεντελικού όρους. Και η χρονιά που (ελπίζουμε να) αντιληφθήκαμε ότι όταν η πόλη εισέρχεται τόσο βίαια στη φύση, η καταστροφή θα είναι πάντα προ των πυλών.

  • Επίθεση εναντίον Α.Τ. Αγίας Παρασκευής

Νέα τρομοκρατική επίθεση, αυτή τη φορά εναντίον του αστυνομικού τμήματος της Αγίας Παρασκευής, εξαπέλυσαν άγνωστοι το βράδυ της παραμονής της 28ης Οκτωβρίου. Συνολικά τραυματίστηκαν έξι άτομα, εκ των οποίων μία γυναίκα δόκιμος και ένας ειδικός φρουρός σοβαρά. Τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν «καθαρά», οι Αρχές βρίσκονταν στο σκοτάδι. Πράγματι, την ευθύνη για το χτύπημα ανέλαβε πρωτοεμφανιζόμενη οργάνωση με την ονομασία ΟΠΛΑ (Ομάδες Προλεταριακής Λαϊκής Αυτοάμυνας).

  • Ενας χρόνος από τον Δεκέμβρη

Οταν ο Δεκέμβρης φτάνει, ο φόβος για επανάληψη των επεισοδίων του 2008 έχει ήδη αποδώσει καρπούς. Η παρουσία αστυνομικών δυνάμεων σχεδόν σε κάθε γωνιά του κέντρου της πόλης ενισχύει την αίσθηση του φόβου και της αναμονής. Εν τέλει, οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στη μνήμη του αδικοχαμένου Αλέξανδρου κινούνται σε ειρηνικό κλίμα, τα επεισόδια είναι μεμονωμένα -αντίθετα, οι προσαγωγές είναι πρωτοφανείς. Το 2008 η αστυνομία παρακολουθούσε αμέτοχη, το 2009 έδρασε «προληπτικά», ξεσηκώνοντας νέο γύρο αντιπαραθέσεων. Την ίδια ώρα, οι νέοι «εγκαλούνται» που δεν βγήκαν τόσο μαζικά στους δρόμους… Εν τω μεταξύ, η απόδοση δικαιοσύνης για την υπόθεση Γρηγορόπουλου εκκρεμεί -προτείνεται η δίκη να μην πραγματοποιηθεί στην Αθήνα. Τελικά αποφασίσθηκε να διεξαχθεί στην Αμφισσα.

 
Leave a comment

Posted by on January 4, 2010 in 2009

 

Διδάγματα της χρονιάς που φεύγει

  • Tου Γιωργου Παγουλατου*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/12/2009

Το φοβερό 2009, έτος παγκόσμιας ύφεσης, μας αφήνει όχι με κρότο, ούτε με λυγμό, αλλά με μια παρέλαση (προσωρινών και ενίοτε αντιφατικών) διδαγμάτων. Ορισμένα μας ήταν ήδη γνωστά. Αλλα μας φάνηκαν άγνωστα διότι τα είχαμε ξεχάσει. Αλλα πάλι γνωρίζαμε ότι τα αγνοούμε – μας ήταν γνωστά-άγνωστα. Και άλλα είναι ακόμα πολύ νωρίς να τα μάθουμε.

Γνωρίζαμε, για παράδειγμα, ότι η παγκόσμια αλληλεξάρτηση αγορών και οικονομιών είχε προχωρήσει χωρίς προηγούμενο. Αγνοούσαμε (αλλά εν γνώσει μας) τις ακριβείς διαστάσεις και δυνητικές συνέπειες αυτής της αλληλεξάρτησης: δεν ξέραμε ότι η αδυναμία των ενυπόθηκων δανειστών του Σινσινάτι και του Σακραμέντο να αποπληρώσουν τα δάνειά τους θα οδηγούσε σε ουρές καταθετών στη Σκωτία και στρατιές ανέργων στην Ισπανία. Δεν ξέραμε (αν και μπορούσαμε να το φανταστούμε) ότι η μεγαλύτερη μεταπολεμική κρίση του υπερφιλελεύθερου χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού θα μετεξελισσόταν σχεδόν σε κρατικό καπιταλισμό, με κυβερνητικές παρεμβάσεις συνολικού παγκόσμιου ύψους 14 τρισ. δολαρίων για τη διάσωση και ενίσχυση τραπεζών.

Γνωρίζαμε ότι η παγκοσμιοποίηση των αγορών δεν συνοδεύτηκε από υπερεθνικούς κανόνες και διακυβέρνηση για το ενδεχόμενο αποτυχίας των αγορών. Ξέραμε ότι, ενώ οι αγορές είναι παγκόσμιες, η πολιτική παραμένει κυρίως τοπική σε εθνικό επίπεδο. Είχαμε όμως ξεχάσει την πολιτική οικονομία: όπως η διόγκωση του κράτους δημιουργεί ισχυρές συντεχνίες (βλέπε ΟΛΠ), έτσι και η διεθνοποίηση των αγορών διογκώνει τη δύναμη ιδιωτικών συμφερόντων, τόσο ώστε η πολιτική που τα απελευθέρωσε να μην μπορεί πια να αντιστραφεί. Το τζίνι δεν ξαναμπαίνει στο μπουκάλι. Μάταιη η προσπάθεια να χαλιναγωγηθούν οι αμερικανικές επενδυτικές τράπεζες. Και η κραταιά Γουόλ Στριτ οδηγεί στην αμερικανική απόρριψη της ευρωπαϊκής πρότασης για φορολόγηση των βραχυπρόθεσμων χρηματιστικών συναλλαγών (φόρος Τόμπιν), που θα χρηματοδοτούσε τις αναπτυσσόμενες χώρες και την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Τα εγχώρια συμφέροντα επηρεάζουν καθοριστικά την εξωτερική οικονομική πολιτική – αλλά κι αυτό το ξέραμε.

Η κρίση μας έμαθε (ή μας θύμισε;) πόσο σχετική είναι η επιτυχία και η αποτυχία. Ελάχιστο καιρό πριν, η Γερμανία θεωρείτο ένας βραδυκίνητος γίγαντας, η Γαλλία παρακμάζουσα χώρα, κι οι δύο εκπροσωπούσαν ό,τι παρωχημένο στον δυτικό κόσμο. Ο αγγλοαμερικανικός χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, απελευθερωμένος και ρωμαλέος, κυριαρχούσε ως πρότυπο δυναμισμού προς υιοθέτηση. Η κρίση έδειξε ότι αυτό που ονομάζαμε «εντυπωσιακή επιτυχία» ήταν τελικά μια τεράστια φούσκα, που έσκασε πέφτοντας στα κεφάλια όσων την θαύμαζαν, ενώ οι επιβάτες της διέφευγαν με χρυσά αλεξίπτωτα. Τώρα η Αμερική ξαναζεί μέρες του ’30, ο Βρετανός υπουργός Βιομηχανίας επισκέπτεται τη Γαλλία για να μελετήσει το βιομηχανικό της μοντέλο, η Γερμανία παραμένει στο τιμόνι της ευρωπαϊκής οικονομίας και οι ελλειμματικές οικονομίες της υπερκατανάλωσης την εκλιπαρούν να χαμηλώσει λίγο τις εξαγωγές της για να μπορέσουν να βγουν από την κρίση. Ο «κελτικός τίγρης» της Ιρλανδίας είδε πλούτο δεκαετιών να εξανεμίζεται, οι βαλτικές χώρες το 2009 έχασαν 16% του ΑΕΠ τους, και η Ισλανδία του άλλοτε διαστημικού τραπεζικού συστήματος επέστρεψε ξανά στην αλιεία του μπακαλιάρου. Είναι βέβαια νωρίς για τελικά συμπεράσματα, αλλά ένα φαίνεται πιθανό: η υπέρμετρη, αγγλοαμερικανικού τύπου διόγκωση του χρηματοπιστωτικού κλάδου δεν ωφελεί παρά μόνο τα στελέχη του, σωρεύοντας τεράστια ρίσκα για το σύνολο της οικονομίας.

Ομως τα συμπεράσματα δεν είναι ούτε διαχρονικής ούτε οικουμενικής εμβέλειας. Παράδειγμα; Εδώ στην Ελλάδα έχουμε την αντίστροφη σχέση. Διεθνώς η κρίση ξεκίνησε από τις τοξικές επενδύσεις των τραπεζών, και μέσω πιστωτικής ασφυξίας επεκτάθηκε στην πραγματική οικονομία οδηγώντας σε δημοσιονομική κρίση, καθώς οι κυβερνήσεις κατέβαλαν δισεκατομμύρια για να στηρίξουν τις τράπεζες και να αναθερμάνουν την οικονομία. Ομως, η οικονομική κρίση της Ελλάδας έχει αντίστροφη φορά: είναι κρίση του ελληνικού δημόσιου χρέους, αποτέλεσμα της προϋπάρχουσας υπερχρέωσης και των ελλειμμάτων, που τώρα απειλεί να συμπαρασύρει και τις υγιείς ελληνικές τράπεζες. Για τους άλλους, η κρίση του 2009 ήταν αποτέλεσμα αποτυχίας των τάχα αυτορρυθμιζόμενων αγορών. Για εμάς είναι το επιστέγασμα χρεοκοπίας ενός πολιτικά εκπορνευμένου κράτους. Και η διεθνής μετακίνηση του εκκρεμούς από την αγορά προς το κράτος και τη ρύθμιση, μας βρίσκει δυστυχώς με αυτό το χρεοκοπημένο ελληνικό κράτος.

Θυμηθήκαμε τέλος ότι η ιστορία συχνά πορεύεται με ειρωνεία. Η οικονομική κρίση παράγει παντοδυναμία του οικονομικού ντετερμινισμού, την ώρα που διεθνείς οργανισμοί, αγορές, και η ίδια η ορθόδοξη οικονομική επιστήμη (με λίγες εξαιρέσεις) αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μεταπολεμική αποτυχία τους. Και η δική μας εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές και τους οίκους αξιολόγησης φτάνει στο απόγειό της, την ώρα που η αξιοπιστία των τελευταίων βρίσκεται στο ναδίρ. Ομως αυτό δεν αλλάζει τίποτα από τις βαρύτατες συνέπειες της εξάρτησης: δεν επιλέγεις τους κριτές σου, ιδίως αν βρίσκεσαι σε θέση αδυναμίας. Κι αυτό το γνωρίζαμε.

Είναι πολύ νωρίς να ξέρουμε πού θα μας βγάλει αυτή η κρίση. Αλλά αν μας οπλίσει με λίγη παραπάνω αυτογνωσία, κάτι θα έχει κερδηθεί.

  • * Ο κ. Γ. Παγουλάτος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
 
Leave a comment

Posted by on December 26, 2009 in 2009, Παγουλάτος Γιώργος