RSS

Tag Archives: Μάικλ Λιουέλεν-Σμιθ

Ενενήντα χρόνια μετά την Καταστροφή

Tου Στεφανου Κασιματη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/4/2012

Αφορμή ήταν η σκέψη ότι ως χώρα έχουμε επιβιώσει από πολύ χειρότερα εν σχέσει με αυτά που μας περιμένουν, εφόσον συνεχίσουμε όπως πάμε. Ενα παράδειγμα, ας πούμε, είναι η Μικρασιατική Καταστροφή. Είπα, λοιπόν, να διαβάσω το «Οραμα της Ιωνίας» του Βρετανού ιστορικού και διπλωμάτη Μάικλ Λιουέλεν-Σμιθ, ο οποίος διετέλεσε και πρεσβευτής στην Αθήνα. Ενα έργο του 1973, που θεωρείται ίσως η κορυφαία μελέτη της ελληνικής εμπλοκής στη Μικρά Ασία την περίοδο 1919-1922.

Αν η πρόθεσή μου ήταν -κατά κάποιο τρόπο- να παρηγορηθώ από μια εθνική καταστροφή του παρελθόντος, το αποτέλεσμα ήταν ακριβώς το αντίθετο των προσδοκιών μου. Διότι ο ιστορικός περιγράφει με ενάργεια το πλέγμα εσφαλμένων υπολογισμών και αποφάσεων, το οποίο, σε συνδυασμό με τα πάθη του Διχασμού, απέκτησε συν τω χρόνω τη δική του μη αναστρέψιμη δυναμική, ώσπου οδήγησε την Ελλάδα στην προδιαγεγραμμένη συντριβή. Η ανάγνωση αυτού του εξαιρετικού βιβλίου είναι εμπειρία αγχωτική, καθώς ο αναγνώστης βιώνει την πορεία προς ένα τέλος αποτρόπαιο, χωρίς διέξοδο διαφυγής. Οδυνηρότερο όλων, όμως, είναι ότι ο παραλληλισμός με τα σημερινά είναι αναπόφευκτος.

Εκείνο που παραμένει το ίδιο σήμερα όπως και τότε είναι η αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων να συνεννοηθούν στοιχειωδώς, σταθμίζοντας το επιθυμητό με το πραγματικό και την οργή με την ανάγκη. Η αδυναμία, θα έλεγε κανείς, ακόμη και να συμφωνήσουν ως προς τι είναι πραγματικό. Εχω την εντύπωση ότι στη σημερινή μαζική κοινωνία, της ασύδοτης χειραφέτησης και του ανύπαρκτου αστικού πολιτισμού, ίσως το πρόβλημα να είναι περισσότερο εκτεταμένο και δυσκολότερο να ελεγχθεί. Το πολιτικό –εντέλει πολιτισμικό– πρόβλημά μας συνόψισε σε πρόσφατη ομιλία του στο Κολλέγιο Αθηνών ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης: «Το αναγκαίο για την πολιτική τάξη είναι ο συμβιβασμός. Πώς να επιτευχθεί, όμως, όταν σήμερα ο συμβιβασμός είναι μια βρώμικη λέξη;» Μακάρι να ήξερα άλλη απάντηση, εκτός από αυτήν που δεν θέλω να πω…

 

Tags: