Οι άνθρωποι που φώτισαν το ζοφερό 2009

• Το 2009 υπήρξε μια ζοφερή χρονιά που σφράγισε μια επίσης ζοφερή δεκαετία. Αρχισε με την οικονομία σε ελεύθερη πτώση και τη Λωρίδα της Γάζας να βομβαρδίζεται ξανά. Παρακολουθήσαμε την άγρια συντριβή μιας δημοκρατικής εξέγερσης στο Ιράν, ένα επιτυχές πραξικόπημα στην Ονδούρα και την αποτυχία της συνόδου του ΟΗΕ για τις αλλαγές στο κλίμα του πλανήτη.

Ωστόσο εν μέσω όλων αυτών υπήρξαν και υπέροχες αχτίδες φωτός, προερχόμενες από ανθρώπους που αρνήθηκαν να καταφύγουν στα φθηνά ηρεμιστικά της απελπισίας. Καθώς έχουμε αφήσει πίσω μας το 2009 θέλω να τιμήσουμε τους ανθρώπους, τις γυναίκες και τους άνδρες που δεν κατέρρευσαν, αλλά συνειδητοποίησαν ότι όσο χειρότερος γίνεται ο κόσμος τόσο περισσότερο πρέπει οι καλοπροαίρετοι άνθρωποι να δουλέψουν για να διορθώσουμε τα πράγματα.

Εμπνευση πρώτη: Ντένις Μακ Γουέτζ. Ο πόλεμος στο Κονγκό είναι ο χειρότερος από τότε που ο Χίτλερ «παρήλασε» στην Ευρώπη: έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 5 εκατομμύρια άνθρωποι. Οπως έγραψα όταν έκανα ρεπορτάζ για τον πόλεμο το 2006 η βία έχει στραφεί εναντίον των γυναικών της χώρας: συνήθης τακτική είναι να βιάζουν τις γυναίκες με την απειλή του όπλου και μετά να τις πυροβολούν στον κόλπο. Επί χρόνια αυτές οι γυναίκες πέθαιναν αβοήθητες ανάμεσα σε θάμνους. Κάποιος όμως άνθρωπος, ένας μειλίχιος κονγκολέζος γυναικολόγος με ευγενικό χαμόγελο, αποφάσισε να κάνει κάτι τρελό, κάτι αδύνατο. Με σχεδόν καθόλου εξοπλισμό και δίχως χρηματοδότηση ίδρυσε κρυφά μια κλινική για αυτές τις γυναίκες.

Τον προειδοποίησαν ότι θα τον δολοφονήσουν οι στρατιωτικοί γιατί «αναιρεί» τη δουλειά τους. Απείλησαν τις κόρες του. Ολοι πίστευαν ότι είναι τρελός. Αλλά εκείνος γνώριζε ότι έκανε το σωστό. Εγινε ο Οσκαρ Σίντλερ των βιασμένων γυναικών στο Κονγκό, σώζοντας τις ζωές δεκάδων χιλιάδων γυναικών. Εν μέσω ενός ηθικού Τσερνόμπιλ κατέδειξε ότι τα ανθρωπιστικά ένστικτα μπορούν να επιβιώσουν και εν καιρώ να θριαμβεύσουν.

Εμπνευση δεύτερη: Λιου Σιαομπό. Πριν από έναν χρόνο άρχισε να κυκλοφορεί στην Κίνα μια γραπτή έκκληση, με αίτημα την ελευθερία έκφρασης και σκέψης για το ένα δισεκατομμύριο των πολιτών της. Οι κινεζικές αρχές συνέλαβαν τους συντάκτες και πολλούς εξ όσων υπέγραψαν. Ενας από αυτούς, ο πιο εύγλωττος και γενναίος, ο Λιου Σιαομπό καταδικάστηκε σε κάθειρξη 11 ετών.

Οι κινεζικές αρχές θεωρούν ότι τα «ανθρώπινα δικαιώματα» συνιστούν συνωμοσία η οποία σκοπό έχει να πλήξει την Κίνα. Στην πραγματικότητα η Κίνα θα γίνει απείρως πιο δυνατή όταν πάψει να διώκει τους πολίτες της κάθε φορά που προσπαθούν να διευρύνουν τον νου τους και να υπερασπιστούν ο ένας τον άλλον.

Ο Λιου δεν είναι ο μόνος. Ο Χου Τζία βρίσκεται στη φυλακή επειδή προσπάθησε να προειδοποιήσει τον κόσμο για την κρίση του ΑΙDS στην Κίνα. Ο Χουάνγκ Κι έχει φυλακιστεί επειδή δήλωσε ότι η κακή κατασκευή σχολικών κτιρίων στην επαρχία Σετσουάν, όπου οι κατασκευαστές δωροδοκήθηκαν από τοπικές αρχές, προκάλεσε τον αδικαιολόγητο θάνατο εκατοντάδων παιδιών στον σεισμό. Η λίστα είναι μακρά και για κάθε φυλακισμένο υπάρχουν χιλιάδες άλλοι που φοβούνται να μιλήσουν. Αυτοί όμως οι διαφωνούντες συνιστούν τα πρότυπα τού πραγματικά σπουδαίου έθνους που μπορεί να γίνει κάποια ημέρα η Κίνα, όταν πάψει να διώκει αυτούς τους ανθρώπους και αρχίσει να τους εκλέγει.

Εμπνευση τρίτη: Εβο Μοράλες και Μαλαλάι Τζόγια. Παρ΄ όλο που έχουν γεννηθεί χιλιάδες μίλια μακριά, αυτοί οι δύο άνθρωποι ενσαρκώνουν το νόημα της πραγματικής δημοκρατίας. Οταν ο Εβο Μοράλες ήταν ακόμη παιδί, οι ντόπιοι κάτοικοι της Βολιβίας δεν μπορούσαν ούτε να πατήσουν το πόδι τους στην κεντρική πλατεία της πρωτεύουσας, η οποία προοριζόταν μόνο για τους λευκούς. Σήμερα είναι πρόεδρος και πρώτη φορά αφαιρεί τα δισεκατομμύρια δολάρια των εθνικών φυσικών πόρων από τη δικαιοδοσία των αμερικανικών εταιρειών οι οποίες τα εκμεταλλεύονταν παλαιότερα. Χτίζει σχολεία και νοσοκομεία για ανθρώπους που πριν δεν είχαν τίποτε και η φτώχεια μειώνεται σε μιαν απίστευτη «έκρηξη» προόδου.

Η Μαλαλάι Τζόγια είναι η νεότερη γυναίκα που έχει εκλεγεί ποτέ στο Αφγανιστάν και η οποία γρήγορα καθαιρέθηκε από τη βουλευτική της θέση γιατί δεν έπαψε να υποστηρίζει τους ανθρώπους που την εξέλεξαν κατά των βίαιων φονταμενταλιστών που οι κυβερνήσεις μας έχουν θέσει επικεφαλής στη χώρα αυτή. Προσπαθούν συνεχώς να τη δολοφονήσουν, αλλά εκείνη αποκρίνεται: «Δεν φοβάμαι τον θάνατο, φοβάμαι να μείνω σιωπηλή απέναντι στην αδικία… Είμαι έτοιμη οποτεδήποτε και οπουδήποτε επιχειρήσετε να χτυπήσετε. Μπορείτε να κόψετε το λουλούδι, αλλά δεν μπορείτε να σταματήσετε τον ερχομό της άνοιξης».

Εμπνευση τέταρτη: Εϊμι Γκούντμαν και η ομάδα τού «Δημοκρατία Τώρα!». Δεν είναι δύσκολο να απελπιστείς με την κατάσταση που επικρατεί στην Αμερική τώρα, όταν ακόμη και ο εύγλωττος «βασιλιάς της αλλαγής» μοιάζει ανίκανος να δημιουργήσει ένα πραγματικό σύστημα υγείας και να περικόψει τις εκπομπές ρύπων λόγω της διεφθαρμένης Γερουσίας που τον περιστοιχίζει. Μεγάλο μέρος του προβλήματος αποτελούν τα «βάρβαρα» μέσα ενημέρωσης της χώρας, που υπηρετούν τους ιδιοκτήτες τους και τους διαφημιστές, «δηλητηριάζοντας» κάθε πολιτική δημόσια συζήτηση.

Υπάρχει όμως μια φωτεινή εξαίρεση: εκπέμποντας από ένα μικρό στούντιο στη Νέα Υόρκη, με έναν προϋπολογισμό που εξασφαλίζεται αποκλειστικά από τους τηλεθεατές του, έρχεται το «Δημοκρατία Τώρα!». Κάθε ημέρα η εκπομπή που παρουσιάζει η υπέροχη Εϊμι Γκούντμαν μεταδίδει τις πραγματικές ειδήσεις. Ενώ οι βραδινές ειδήσεις κατακλύζονται από «σκουπίδια» και κουτσομπολιά, αυτή η εκπομπή ήρεμα και έξυπνα εξηγεί τι συμβαίνει στα αλήθεια. Για παράδειγμα, ενώ το ΑΒC και το ΝΒC επικεντρώνονταν στις σεξουαλικές περιπέτειες του Τάιγκερ Γουντς, το «Δημοκρατία Τώρα!» βρισκόταν στην Κοπεγχάγη και εξηγούσε πώς αποψιλώνονται τα τροπικά δάση.

Εμπνευση πέμπτη: Πίτερ Τάτσελ. Πολύ προτού γίνει δημοφιλές να υποστηρίζει κανείς την ισότητα των ομοφυλοφίλων, ο Πίτερ Τάτσελ έπαιρνε τεράστιο ρίσκο για το σωστό. Είναι από τους πρωτοπόρους που αντιστάθηκε στη στενοκεφαλιά απέναντι στους ομοφυλοφίλους και δεν φοβήθηκε ποτέ να προτάξει το ίδιο του το σώμα έναντι των φανατισμένων ομοφοβικών. Το 1999 επιχείρησε ο ίδιος να συλλάβει τον φονικό δικτάτορα της Ζιμπάμπουε Ρόμπερτ Μουγκάμπε και γρονθοκοπήθηκε τόσο άσχημα από τους σωματοφύλακές του ώστε δεν κατάφερε να αναρρώσει πλήρως έπειτα από αυτό. Εφέτος γρονθοκοπήθηκε ξανά από τη ρωσική αστυνομία αυτή τη φορά, υπερασπιζόμενος τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων σε πορεία.

Τι το κοινό έχουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Οταν ο Μακ Γουέτζ ίδρυσε την κλινική του, είπαν ότι θα έπεφτε νεκρός σε λιγότερο από μια εβδομάδα. Οταν ο Τάτσελ ανέφερε ότι οι ομοφυλόφιλοι μπορούν να είναι ίσοι, όλοι γέλασαν. Οταν ο Μοράλες και η Τζόγια έθεσαν υποψηφιότητα, όλοι θεώρησαν ότι άτομα όπως αυτοί δεν θα μπορούσαν ποτέ να κερδίσουν.

Ολοι τους αποδεικνύουν πως όταν τα πράγματα χειροτερεύουν δεν υπάρχει λόγος να καταφεύγουμε στην απελπισία. Αντιθέτως: είναι λόγος να δουλέψουμε πιο σκληρά και να θέσουμε υψηλότερους στόχους. Οπως γράφει η συγγραφέας Ρεμπέκα Σόλνιτ: «Η ελπίδα δεν είναι λαχείο που αγοράζεις, αν νιώθεις τυχερός. Είναι τσεκούρι με το οποίο σπάζεις πόρτες σε περίπτωση ανάγκης…». [ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 6 Ιανουαρίου 2010]

2009: Συγκρούσεις, τραγωδίες, τρομοκρατία και ελπίδα

• Τα μεγάλα γεγονότα που κυριάρχησαν στον κόσμο τη χρονιά που έφυγε

Η ραγδαία ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και η ικανότητα των πολιτών να πληροφορηθούν αυτοστιγμεί τα όσα συμβαίνουν στα πιο απομακρυσμένα σημεία της Γης ένωσαν τον πλανήτη σε εκδηλώσεις θλίψης ή χαράς.

Μία τέτοια στιγμή ήταν ο θάνατος του «Βασιλιά της ποπ» Μάικλ Τζάκσον, που πέθανε στις 25 Ιουνίου σε ηλικία 50 ετών έχοντας πάρει υπερβολική δόση παυσίπονων. Λίγους μήνες νωρίτερα, στις 21 Ιανουαρίου, τα μάτια του πλανήτη είχαν στραφεί στην Ουάσιγκτον και την ορκωμοσία του πρώτου Αφροαμερικανού προέδρου, Μπαράκ Ομπάμα. Στις αρχές του καλοκαιριού, ο κόσμος αντέδρασε με τρόμο στην απειλή της γρίπης των χοίρων, που εντοπίσθηκε για πρώτη φορά στο Μεξικό.

Την ίδια στιγμή, η Βρετανία συγκλονιζόταν από ασυνήθιστο για τη χώρα σκάνδαλο υπερκοστολόγησης προσωπικών δαπανών βουλευτών, που οδήγησε στην παραίτηση του προέδρου της Βουλής των Κοινοτήτων.

Στη Μιανμάρ, η κρατούμενη σε κατ’ οίκον περιορισμό ηγέτης της αντιπολίτευσης Αούνγκ Σαν Σου Κι, καταδικάσθηκε σε επιπλέον 18 μήνες φυλάκιση, μετά την απροσδόκητη επίσκεψη που δέχθηκε από Αμερικανό ακτιβιστή.

Σκωτία και ΗΠΑ αντάλλαξαν βαρύτατες εκφράσεις, μετά την απόφαση της δικαιοσύνης του Εδιμβούργου να αποφυλακίσει τον κρατούμενο Λίβυο βομβιστή του Λόκερμπι λόγω ανήκεστου βλάβης της υγείας του. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 25 Αυγούστου οι ΗΠΑ πενθούσαν για τον θάνατο του γερουσιαστή Τεντ Κένεντι, αδελφού του δολοφονηθέντος προέδρου Τζον Φ. Κένεντι.

Σημαντικό βήμα προς την ολοκλήρωσή της και τη θεσμική της ενίσχυση πέτυχε η Ευρωπαϊκή Ενωση, με την ανάδειξη στις 19 Νοεμβρίου του Βέλγου πρωθυπουργού Χέρμαν βαν Ρομπέι και της Βρετανίδας Κάθριν Αστον ως προέδρου και υπουργού Εξωτερικών της Ενωσης αντίστοιχα.

• Καταστροφές

Το 2009 έφερε, όμως, πρωτόγνωρα υψηλές θερμοκρασίες, όπως και θανατηφόρες φυσικές καταστροφές. Η Αυστραλία ξεκίνησε -και έκλεισε- τον χρόνο με καταστροφικές πυρκαγιές δασών, ενώ στην άλλη άκρη του κόσμου, η Ευρώπη επλήγη από μεγάλες χιονοπτώσεις, που ακινητοποίησαν τις μεταφορές.

Η περιοχή Ασίας – Ειρηνικού υπέστη αλλεπάλληλα πλήγματα της Φύσης. Μετά τον τυφώνα που σάρωσε την Ταϊβάν και τα παράλια της Κίνας, στις αρχές Σεπτεμβρίου ισχυρός σεισμός χτύπησε το ινδονησιακό νησί της Ιάβας, προκαλώντας θανατηφόρες κατολισθήσεις. Στα τέλη του ίδιου μήνα, σφοδρότατη σεισμική δόνηση προκάλεσε παλιρροϊκό κύμα – τσουνάμι που κατέστρεψε τις νήσους της Σαμόα και της αμερικανικής Σαμόα,σκοτώνοντας 150 άτομα.

Μία ημέρα αργότερα, νέος σεισμός έπληξε τη Δυτική Σουμάτρα της Ινδονησίας, εγκλωβίζοντας χιλιάδες ανθρώπους κάτω από τα συντρίμμια. Ο τελικός φόρος αίματος ξεπέρασε τους 1.000 νεκρούς, ενώ ολόκληρα χωριά χαρακτηρίσθηκαν «ομαδικοί τάφοι». Τις παραπάνω τραγωδίες ήρθαν να συμπληρώσουν σειρά αεροπορικών δυστυχημάτων.

Την 1η Ιουνίου, η συντριβή αεροσκάφους Airbus της Air France που εκτελούσε την πτήση Ρίο – Παρίσι στον Ατλαντικό ωκεανό προκάλεσε το θάνατο και των 230 επιβαινόντων. Τη συντριβή φέρεται να προκάλεσε δυσλειτουργία ηλεκτρονικού συστήματος του αεροσκάφους. Λίγες εβδομάδες αργότερα, αεροσκάφος Airbus της Yemenia με 153 επιβαίνοντες κατέπεσε στον Ινδικό ωκεανό, την ώρα που ο πιλότος προσπαθούσε να πραγματοποιήσει αναγκαστική προσγείωση. Θαύμα θεωρήθηκε το γεγονός ότι νεαρό κορίτσι ήταν ο μόνος επιζών της πτήσης. Ενα μήνα αργότερα, 168 άνθρωποι σκοτώθηκαν, όταν επιβατικό αεροσκάφος του Ιράν συνετρίβη σε αγρό, έξω από το αεροδρόμιο της Τεχεράνης.

• Φρίκη

Το 2009 αμαυρώθηκε από τρομοκρατικές επιθέσεις και διενέξεις. Η εθνική ομάδα κρίκετ της Σρι Λάνκα έπεσε σε ενέδρα ενόπλων στην πακιστανική πόλη Λαχόρη, ενώ το Πακιστάν συγκλονιζόταν από τρομοκρατικά χτυπήματα που σκότωσαν περισσότερους από 40 ανθρώπους.

Οι συντονισμένες βομβιστικές επιθέσεις που τάραξαν την Τζακάρτα στις 17 Ιουλίου εναντίον δύο πολυτελών ξενοδοχείων σκότωσαν εννέα ανθρώπους, μεταξύ τους και τρεις Αυστραλοί. Αλλού στον κόσμο, το Ισραήλ απέσυρε τον στρατό του από τη Λωρίδα της Γάζας, αφού ολοκλήρωσε επιχειρήσεις τριών εβδομάδων κατά της Χαμάς, που οδήγησαν στον θάνατο εκατοντάδες αμάχους Παλαιστίνιους.

Το πρόσφατο περιστατικό του 23χρονου Νιγηριανού επίδοξου βομβιστή της πτήσης Αμστερνταμ – Ντιτρόιτ οδήγησε τις αεροπορικές εταιρείες στην υιοθέτηση νέων αυστηρών κανόνων ασφάλειας.

Η φρίκη συνεχίσθηκε με την καταδίκη του Αυστριακού αιμομείκτη Γιόζεφ Φριτζλ σε εγκλεισμό σε ψυχιατρείο. Ο Φριτζλ κρατούσε την κόρη του και τα παιδιά που είχε μαζί της για 24 χρόνια έγκλειστα σε ειδικά διαμορφωμένο υπόγειο, κάτω από το σπίτι του.

Με θριαμβευτικό τρόπο η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα ανακοίνωσε τη λήξη του 26ετούς εμφύλιου στη χώρα, μετά τον θάνατο του ηγέτη του αντάρτικου των Τίγρεων του Ταμίλ. Οργανώσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων κατήγγειλαν, όμως, την κυβέρνηση για πρόκληση πραγματικής ανθρωπιστικής τραγωδίας, με εκατοντάδες πολίτες νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες να έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους.

Ο θάνατος νεαρής γυναίκας κατά τη διάρκεια των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στην Τεχεράνη απασχόλησε όλο τον κόσμο. Εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους μετά την αμφισβητούμενη επανεκλογή του σκληροπυρηνικού προέδρου Αχμεντινετζάντ στις 13 Ιουνίου. Η 26χρονη Νέδα Σολτάν πυροβολήθηκε στο στήθος, ενώ οι εικόνες από τις τελευταίες της στιγμές συγκίνησαν τον πλανήτη και πυροδότησαν νέο γύρο διαδηλώσεων.

Το βλέμμα του κόσμου στράφηκε αμέσως μετά στην Κίνα, όπου μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας των Ουιγούρων διαμαρτυρήθηκαν κατά της κινεζικής κυριαρχίας και του εποικισμού της περιοχής τους -επαρχίας Χσιντζιάνγκ- από Κινέζους Χαν. Οι βίαιες συγκρούσεις μεταξύ των Ουιγούρων και της αστυνομίας άφησαν πίσω τους 200 νεκρούς.

Το σκοτεινό της πρόσωπο επέδειξε, όμως, και η αστυνομία της Δανίας, που υπερέβη τις συνταγματικές της επιταγές και αντιμετώπισε με πρωτόγνωρη βία τους διαδηλωτές που συνέρρευσαν στην Κοπεγχάγη για την κρίσιμη κλιματική σύνοδο του ΟΗΕ. Παρά τις υψιπετείς εξαγγελίες, όμως, οι ηγέτες του κόσμου απέτυχαν να εκπονήσουν αξιόπιστη συνθήκη αντιμετώπισης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής.

• Απίστευτα

Το 2009, όμως, δεν ήταν μόνο φρίκη και καταστροφές. Ο κόσμος έμεινε με ανοιχτό το στόμα όταν γυναίκα από την Καλιφόρνια γέννησε οκτάδυμα. Η διασημότητα, όμως, έβλαψε σοβαρά τη γυναίκα, που φέρεται να διεκδίκησε πρωταγωνιστικό ρόλο σε πορνογραφική ταινία, λίγους μήνες μετά τη γέννα. Ανάλογη αντίδραση έκπληξης προκάλεσε και η επιτυχής αναγκαστική προσυδάτωση αεροσκάφους της US Airways στα νερά του ποταμού Χάντσον της Νέας Υόρκης, χάρη στην εμπειρία και τους αριστοτεχνικούς χειρισμούς του πιλότου-ήρωα.

Ατμόσφαιρα αστυνομικού μυθιστορήματος προσέδωσε στο έτος η υπόθεση-μυστήριο εξαφανισθέντος ρωσικού εμπορικού πλοίου, που φέρεται να δέχθηκε επίθεση πειρατών στα χωρικά ύδατα της Σουηδίας. Η Ρωσία εντόπισε τελικά το πλοίο ανοικτά των ακτών της Δυτικής Αφρικής, με το πλήρωμά του σώο και αβλαβές.

Μεγάλη αγωνία προκάλεσε στον κόσμο το περιστατικό ομηρίας Αμερικανού κυβερνήτη πλοίου, που αιχμαλωτίστηκε από Σομαλούς πειρατές, προτού απελευθερωθεί σε επιχείρηση κομάντος του αμερικανικού ναυτικού. Τέλος, αίσθηση δημιούργησε η υπόθεση της Νοτιοαφρικανής δρομέα Κάσπερ Σεμένια, της οποίας το φύλο αμφισβητήθηκε από τις διεθνείς αθλητικές αρχές. Επειτα από ιατρικές εξετάσεις, η Σεμένια… ανακηρύχθηκε γυναίκα.

[+] ΓPAΦHMA

2009: Ετος απαισιοδοξίας για την κοινωνία

• Με εξαίρεση το Μουσείο της Ακρόπολης, το 2009 χαρακτηρίζεται από γεγονότα του αστυνομικού δελτίου, φωτιές και τη γρίπη

• Της Λινας Γιανναρου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03-01-10

Είχε μπει άσχημα. Νωπές οι μνήμες από τον ταραχώδη Δεκέμβρη, εκείνο τον αναίτιο θάνατο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, αλλά και έντονο το μούδιασμα από την πρωτοφανή επίθεση με καυστικό υγρό εναντίον της Κωνσταντίνας Κούνεβα. Το 2009 είχε μπει με τους χειρότερους οιωνούς -συν τη δαμόκλειο σπάθη της οικονομικής κρίσης, μια γενικευμένη αίσθηση επερχόμενου κινδύνου. Οι οιωνοί «βγήκαν» δυστυχώς.

Δεν είναι μόνο η εμφάνιση της «νέας τρομοκρατίας» και τα αυξανόμενα κρούσματα βίας στην κοινωνία, ούτε η γρίπη ούτε ακόμα οι καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου. Είναι η αίσθηση ότι σαν κοινωνία δεν προχωράμε, ότι το κράτος μένει στάσιμο, δεν μαθαίνει από τα λάθη του. Στα θετικά, πέρα από την τονωτική ένεση του Μουσείου της Ακρόπολης, η αφύπνιση της νεολαίας – περιβαλλοντικές εκστρατείες, κινήσεις πολιτών, διαδικτυακές πρωτοβουλίες, ακόμα και αψιμαχίες, όλα τροφοδοτούνται από τους νέους. Για να δούμε…

• Επανεμφάνιση Επαναστατικού Αγώνα

Στις 5 Ιανουαρίου, τη χώρα ξυπνά ο εφιάλτης της νέας τρομοκρατίας. Μετά ενάμιση χρόνο σιωπής, ο Επαναστατικός Αγώνας, η τρομοκρατική οργάνωση που εμφανίστηκε μετά την εξάρθρωση της 17Ν, δίνει δολοφονική «απάντηση» στον φόνο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου πραγματοποιώντας ένοπλη επίθεση εναντίον αστυνομικών στα Εξάρχεια. Από τις σφαίρες των δραστών τραυματίζεται σοβαρά ο 21χρονος αστυνομικός Διαμαντής Μαντζούνης.

• Απαγωγή Παναγόπουλου

Τα ξημερώματα της Τρίτης 20 Ιανουαρίου, η οικογένεια του Περικλή Παναγόπουλου και οι διωκτικές αρχές ανασαίνουν με ανακούφιση. Ο 74χρονος εφοπλιστής απελευθερώνεται από τους απαγωγείς του και είναι καλά στην υγεία του. Η περιπέτεια είχε ξεκινήσει μία εβδομάδα νωρίτερα, το πρωί της 12ης Ιανουαρίου, έξω από την έπαυλη του ιδρυτή τής Super Fast Ferries, στο Καβούρι. Οι δράστες απέκλεισαν το δρόμο από όπου καθημερινά διερχόταν με το αυτοκίνητό του ο εφοπλιστής και τον απήγαγαν, μαζί με τον οδηγό του τον οποίο απελευθέρωσαν λίγο αργότερα στο Κορωπί. Οι απαγωγείς δεν επικοινώνησαν αμέσως με την οικογένεια για τα αιτήματά τους και η ανησυχία των οικείων του Περικλή Παναγόπουλου είχε φτάσει στο κόκκινο: ο εφοπλιστής έπασχε από σοβαρή ασθένεια και έχρηζε καθημερινής φαρμακευτικής φροντίδας. Τις διαπραγματεύσεις αναλαμβάνει η σύζυγος του Παναγόπουλου, η οποία απευθύνει δραματική έκκληση από τηλεοράσεως για την απελευθέρωσή του. Εν τέλει, όλα βαίνουν καλώς και εξαπολύεται ανθρωποκυνηγητό από την αστυνομία για τον εντοπισμό των δραστών. Στις αρχές Ιουλίου, η απαγωγή εξιχνιάζεται -συλλαμβάνονται δέκα άτομα, τα οποία φέρεται να συμμετείχαν σε εγκληματική οργάνωση μαζί με πέντε ακόμα εγκλείστους φυλακών. Τις ημέρες που ακολουθούν, ξεδιπλώνεται η δράση του «συνδικάτου του εγκλήματος», επικεφαλής του οποίου φέρεται να είναι ο κρατούμενος στις φυλακές Τρικάλων Παναγιώτης Βλαστός. Οι συνομιλίες του με τους συνεργούς του μέσα από τη φυλακή, που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, προκαλούν φρίκη και ανησυχία για την ελευθερία κινήσεων διαβόητων κακοποιών ακόμα και πίσω από τα σίδερα.

• Νέα τρομοκρατική οργάνωση

Η νεοεμφανιζόμενη οργάνωση Σέχτα Επαναστατών, σε κείμενο προκήρυξης αποθηκευμένο σε CD που τοποθετήθηκε στο μνήμα του μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, στο νεκροταφείο Παλαιού Φαλήρου, αναλαμβάνει την ευθύνη για την επίθεση εναντίον του αστυνομικού τμήματος Κορυδαλλού τα ξημερώματα της 3ης Φεβρουαρίου. Οι δράστες του χτυπήματος πραγματικά γάζωσαν το κτίριο όπου στεγάζεται το Α.Τ. Κορυδαλλού, χωρίς ωστόσο να υπάρξουν τραυματισμοί. Οι έρευνες των Αρχών δεν οδηγούν πουθενά, έως ότου η Σέχτα κάνει εκ νέου την εμφάνισή της, και αυτή τη φορά με ακόμα πιο άγριες διαθέσεις. Στις 16 Ιουνίου, η οργάνωση εκτελεί εν ψυχρώ τον 41χρονο υπαρχιφύλακα Νεκτάριο Σάββα στα Ανω Πατήσια. Ο άτυχος αστυνομικός συμμετείχε στη φύλαξη της Σοφίας Κυριακίδου, πρώην συζύγου του Αγγελέτου Κανά, τότε κατηγορουμένου για συμμετοχή στον ΕΛΑ. «Ολοι στα Πατήσια γνωρίζαμε ποιοι είναι και ποιους φυλάνε», είπαν οι κάτοικοι της περιοχής.

• Δεύτερη απόδραση με ελικόπτερο

Στις 22 Φεβρουαρίου αποδείχθηκε περίτρανα ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα. Παλαιοκώστας και Ριζάι κατόρθωσαν για δεύτερη φορά να αποδράσουν από τις φυλακές Κορυδαλλού από… αέρος, εκθέτοντας ανεπανόρθωτα το υπουργείο Δικαιοσύνης και εγείροντας πληθώρα ερωτημάτων για την έκταση της διάβρωσης του συστήματος εκ των έσω. Ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής απαίτησε να «πέσουν κεφάλια» και ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης ζήτησε την παραίτηση του ειδικού γραμματέα, του προϊσταμένου του Σώματος Επιθεώρησης και του διευθυντή του καταστήματος κράτησης Κορυδαλλού. Σε αναστολή εκτέλεσης καθηκόντων ετέθη ο διευθυντής Σωφρονιστικής Πολιτικής του υπουργείου και σε διαθεσιμότητα δύο αρχιφύλακες, ένας υπαρχιφύλακας, τρεις σωφρονιστικοί υπάλληλοι και δύο εξωτερικοί φρουροί. Ανακοινώνεται η κατάργηση της ανωνυμίας του κατόχου καρτοκινητών τηλεφώνων… Στις 16 Νοεμβρίου, ο Αλκέτ Ριζάι και η 33χρονη σύντροφός του, γνωστή ως «Σούλα», συλλαμβάνονται στο Ανω Σούλι Γραμματικού. Ο Παλαιοκώστας αποχαιρετά το 2009 άφαντος.

• Γρίπη

«Δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας». Πόσες και πόσες φορές δεν ακούσαμε τη φράση αυτή από χείλη αρμοδίων, με αρχή τη 18η Μαΐου οπότε ο φόβος της γρίπης εγκαταστάθηκε και επισήμως στη χώρα μας. Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα της νέας γρίπης αφορούσε έναν 19χρονο Ελληνα φοιτητή στις ΗΠΑ που είχε επιστρέψει στη χώρα μας για διακοπές. Ο νεαρός παρέμεινε για επτά ημέρες στη Μονάδα Αρνητικής Πίεσης του Σισμανογλείου, έως ότου ανάρρωσε πλήρως. Δύο μήνες αργότερα, στις 21 Ιουλίου, ανακοινώνεται από τις Αρχές το πρώτο «σοβαρό κρούσμα» της γρίπης -ένας 33χρονος στην Κρήτη, με υποκείμενο νόσημα-, ενώ στις 15 Σεπτεμβρίου καταγράφεται ο πρώτος θάνατος ασθενούς ο οποίος δεν αντιμετώπιζε κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας. Ενα μήνα αργότερα ξεκινά το πρόγραμμα εμβολιασμού του πληθυσμού, αλλά η δυσπιστία για τη χρησιμότητα ή και την επικινδυνότητα του εμβολίου έχει επικρατήσει ως άλλος «ιός». Εως το τέλος του 2009, μόλις 354.537 άτομα έχουν εμβολιαστεί.

• Επίθεση σε σχολή ΟΑΕΔ

«Δεν έχω λόγο να ζω, είμαι πολύ εγωιστής για να πεθάνω και να σας αφήσω να ζήσετε. Θα σας στερήσω ό,τι πολυτιμότερο έχετε πριν βάλω τέλος στη ζωή μου. Οποιος βρεθεί μπροστά μου θα πεθάνει. Μέχρι στιγμής δεν έχω εισπράξει άλλο από απόρριψη. Είμαι απογοητευμένος από όλους, δεν έχω κανένα σεβασμό ούτε για τη δική μου ούτε για τη δική σας ζωή». Στις 10 Απριλίου, όλη η Ελλάδα ανατρίχιασε από την είδηση. Το αδιανόητο, αυτό που «δεν συμβαίνει εδώ», συνέβη. Ο Δημήτρης Πατμανίδης, 19χρονος σπουδαστής, εισέβαλε ένοπλος στη σχολή του ΟΑΕΔ στην Π. Ράλλη, άνοιξε πυρ εναντίον των συμμαθητών του και στη συνέχεια έδωσε τέλος στη ζωή του. Το παραπάνω κείμενο βρέθηκε σε σημείωμα στην τσέπη του. Νωρίτερα είχε αναρτηθεί στη σελίδα του στο Myspace, μαζί με φωτογραφίες του με όπλα. Κανείς δεν είχε δώσει σημασία. «Εχω γνωρίσει μόνο ένα άτομο που αξίζει σαν άνθρωπος και με την οποία νόμιζα ότι είχαμε ερωτευθεί. Νιώθω πολύ άσχημα που με απέρριψε και ελπίζω ότι με αυτό που θα κάνω την Παρασκευή θα αλλάξει γνώμη», έγραφε.

• Νέο Μουσείο Ακρόπολης

Η περηφάνια που νιώσαμε εκείνο το Σάββατο, 20 Ιουνίου, παρακολουθώντας από την τηλεόραση τα πλάνα από το Νέο Μουσείο Ακρόπολης στο πλαίσιο της τελετής εγκαινίων, ήταν μόνο η αρχή. Το εκπληκτικό κτίριο με τα μοναδικά εκθέματά του που μεταφέρθηκαν με μια γιγαντιαία επιχείρηση από τον Βράχο της Ακρόπολης έγινε η καλύτερη αφορμή να ξαναγαπήσουμε την πόλη μας, να την περπατήσουμε, να αισθανθούμε και πάλι Αθηναίοι. Σε δεύτερο επίπεδο, έδωσε το καλύτερο επιχείρημα στο αίτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο.

• Απαγόρευση του καπνίσματος

«Την 1η Ιουλίου η Ελλάδα σβήνει το τσιγάρο». Η καμπάνια «έτρεχε» για μήνες, αλλά λίγο η γενικευμένη δυσπιστία για την εφαρμογή οποιουδήποτε νόμου, λίγο η καλοκαιρινή διάθεση, η περίφημη καταληκτική ημερομηνία για την προσαρμογή στα νέα μέτρα πέρασε χωρίς να το καταλάβουμε. Την 1η Ιουλίου η Ελλάδα δεν έσβησε το τσιγάρο, απλώς άρχισε να μαθαίνει πώς να το κρύβει κάτω από το τραπέζι. Μέχρι σήμερα, ελάχιστα εστιατόρια και μπαρ έχουν συμμορφωθεί με τον νέο νόμο -το διαπιστώσαμε όλοι (και) στην έξοδο της παραμονής της Πρωτοχρονιάς.

• Πυρκαγιές στη Β.Α. Αττική

Το καλοκαίρι όδευε στο τέλος του -κανείς στις αρμόδιες υπηρεσίες δεν το ομολογούσε ανοιχτά, ωστόσο κοινή ήταν η ανακουφιστική αίσθηση πως ο κίνδυνος των πυρκαγιών είχε παρέλθει. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, τη στιγμή της χαλάρωσης των Αρχών, ξεκίνησε ο πύρινος όλεθρος. Η καταστροφή δεν είχε προηγούμενο. Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, από το Σάββατο 22 Αυγούστου μέχρι τη Δευτέρα 24 του μηνός, χάθηκαν 295.000 στρέμματα δάσους σε Βορειοανατολική Αττική, Βοιωτία και Εύβοια. Για μία ακόμη φορά, οι Αρχές δεν κατάφεραν να συντονιστούν (πάλι έφταιξε ο στρατηγός… άνεμος), έμοιαζε τίποτα να μη μας είχε γίνει μάθημα από το τραγικό καλοκαίρι του 2007. Το 2009 θα μείνει στην Ιστορία ως η χρονιά που κάηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου το αναγεννημένο δάσος του Πεντελικού όρους. Και η χρονιά που (ελπίζουμε να) αντιληφθήκαμε ότι όταν η πόλη εισέρχεται τόσο βίαια στη φύση, η καταστροφή θα είναι πάντα προ των πυλών.

• Επίθεση εναντίον Α.Τ. Αγίας Παρασκευής

Νέα τρομοκρατική επίθεση, αυτή τη φορά εναντίον του αστυνομικού τμήματος της Αγίας Παρασκευής, εξαπέλυσαν άγνωστοι το βράδυ της παραμονής της 28ης Οκτωβρίου. Συνολικά τραυματίστηκαν έξι άτομα, εκ των οποίων μία γυναίκα δόκιμος και ένας ειδικός φρουρός σοβαρά. Τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν «καθαρά», οι Αρχές βρίσκονταν στο σκοτάδι. Πράγματι, την ευθύνη για το χτύπημα ανέλαβε πρωτοεμφανιζόμενη οργάνωση με την ονομασία ΟΠΛΑ (Ομάδες Προλεταριακής Λαϊκής Αυτοάμυνας).

• Ενας χρόνος από τον Δεκέμβρη

Οταν ο Δεκέμβρης φτάνει, ο φόβος για επανάληψη των επεισοδίων του 2008 έχει ήδη αποδώσει καρπούς. Η παρουσία αστυνομικών δυνάμεων σχεδόν σε κάθε γωνιά του κέντρου της πόλης ενισχύει την αίσθηση του φόβου και της αναμονής. Εν τέλει, οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στη μνήμη του αδικοχαμένου Αλέξανδρου κινούνται σε ειρηνικό κλίμα, τα επεισόδια είναι μεμονωμένα -αντίθετα, οι προσαγωγές είναι πρωτοφανείς. Το 2008 η αστυνομία παρακολουθούσε αμέτοχη, το 2009 έδρασε «προληπτικά», ξεσηκώνοντας νέο γύρο αντιπαραθέσεων. Την ίδια ώρα, οι νέοι «εγκαλούνται» που δεν βγήκαν τόσο μαζικά στους δρόμους… Εν τω μεταξύ, η απόδοση δικαιοσύνης για την υπόθεση Γρηγορόπουλου εκκρεμεί -προτείνεται η δίκη να μην πραγματοποιηθεί στην Αθήνα. Τελικά αποφασίσθηκε να διεξαχθεί στην Αμφισσα.

Τα πρόσωπα που «σφράγισαν» τον Εμφύλιο Πόλεμο

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Μπορεί ο Αρης Βελουχιώτης να επέλεξε να θέσει τέρμα στη ζωή του στις 16 Ιουνίου 1945, όταν βρέθηκε περικυκλωμένος από δυνάμεις της Εθνοφυλακής που είχαν σπεύσει στη Μεσούντα του Αχελώου να τον συλλάβουν, αλλά η πλειονότητα των Ελλήνων τον ανακηρύσσει ως την πλέον χαρακτηριστική προσωπικότητα του Εμφυλίου Πολέμου, ο οποίος ιστορικά εκτυλίχθηκε το διάστημα 1946-1949.

• Τα ευρήματα

Ετσι, ως πρόσωπα που ταυτίζονται με τον Εμφύλιο, το 67,6% αναδεικνύει τον Βελουχιώτη, το 30,6% τον Ναπολέοντα Ζέρβα και το 33,4% τον γενικό γραμματέα του ΚΚΕ, Νίκο Ζαχαριάδη. Η ελληνική κοινωνία, «έχει πλέον την άποψη πως ο Εμφύλιος ξεκίνησε ήδη από την περίοδο της γερμανικής κατοχής, με τις συγκρούσεις μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων», είπε στην «Κ» ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ν. Μαραντζίδης, εξηγώντας τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας με θέμα τον Εμφύλιο που διενήργησε η Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης και Αγοράς του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε την περίοδο 14 – 18 Δεκεμβρίου 2009 σε πανελλαδικό δείγμα 750 ατόμων, εντάσσεται στη συγκυρία των εξήντα χρόνων από το πέρας του ελληνικού Εμφυλίου, επισημαίνουν οι ερευνητές (Ν. Μαραντζίδης, Ι. Κωνσταντινίδης).

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 77% δηλώνει πως γνωρίζει σε «μεγάλο» και «αρκετό» βαθμό τα γεγονότα του Εμφυλίου, ενώ το 60% υποστηρίζει πως ενδιαφέρεται για τον σχετικό διάλογο, και μάλιστα ανεξαρτήτως ηλικίας. Πρόκειται για ένδειξη πως η συζήτηση για το τι συνέβη τότε «θα διαιωνιστεί και στις επόμενες γενιές», κατά τους ερευνητές.

• Απόδοση ευθυνών

Καθώς, όμως, στην ερώτηση «ποιος ευθύνεται περισσότερο για το ξέσπασμα του Εμφυλίου», οι νεότεροι των σαράντα τεσσάρων ετών (σε ποσοστά 33%-42%) αποδίδουν από κοινού ευθύνη στις ξένες και εγχώριες πολιτικές δυνάμεις (έναντι 48%-51% των πιο ηλικιωμένων που αποδίδουν ευθύνες εξ ολοκλήρου στις ξένες δυνάμεις), αποδεικνύεται πως η ελληνική κοινωνία «ωριμάζει και απομακρύνεται από τον μύθο πως οι ξένοι μάς έβαλαν να πολεμήσουμε», σημείωσε ο κ. Μαραντζίδης. Αντίστοιχα, στις ηλικιακές ομάδες είκοσι πέντε έως σαράντα τεσσάρων ετών, τα δύο τρίτα των ερωτωμένων αποδίδουν εξίσου ευθύνες στην ελληνική Αριστερά και Δεξιά, τη στιγμή που οι άνω των εξήντα πέντε καταλήγουν κατά 31% πως φταίει η Αριστερά. «Μετά την πρώτη μετεμφυλιακή περίοδο, όταν για όλα έφταιγε η Αριστερά, και την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο, όταν για όλα έφταιγε η Δεξιά, πλέον ισορροπούμε», σχολίασε ο κ. Μαραντζίδης. Πάντως, μεταξύ όσων αυτο-τοποθετούνται ως αριστεροί, μόνο το 27% δηλώνει πως θα ήταν καλύτερα εάν είχε κερδίσει τον Εμφύλιο το ΚΚΕ, ενώ το 22% δηλώνει πως ήταν καλύτερα που κέρδισε ο Παπάγος και το 51% προτιμάει να μην απαντήσει.

Οι γνώμες για τις συνέπειες του Εμφυλίου, ωστόσο, είναι μοιρασμένες, καθώς το 53% των ερωτηθέντων υιοθετεί την άποψη ότι ο διχασμός του Εμφυλίου έχει ξεπεραστεί σήμερα, ενώ το 42% πιστεύει πως ο διχασμός αυτός αντικατοπτρίζεται στο σύγχρονο πολιτικό ανταγωνισμό.

• «Τα ταμπού πέφτουν»

Κατά τον κ. Μαραντζίδη, πάντως, η ελληνική κοινωνία περνάει στο στάδιο όπου ο Εμφύλιος αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη μετριοπάθεια και συναινετικά, ως ένα πολύπλοκο ιστορικό γεγονός. «Φαίνεται πως σιγά – σιγά τα ταμπού για τον Εμφύλιο πέφτουν», παρατήρησε ο ίδιος.

• Της Ζωγιας Kουταλιανου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 01/01/2010

Προσδοκίες μετά τα 10 χρόνια φόβου

Tην παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 2000, το πρώτο πάρτι για τον ερχομό της νέας χρονιάς γιορτάστηκε στα νησιά Κιριμπάτι του Ειρηνικού Ωκεανού. Σε αυτές τις κοραλλιογενείς ατόλες ανέτειλε ο ήλιος της νέας χιλιετίας. Οι κάτοικοι του Κιριμπάτι, της πάμπτωχης χώρας, πρώην βρετανικής αποικίας, βρέθηκαν για πρώτη φορά να πρωταγωνιστούν στη διεθνή σκηνή. Στην τελετή για την υποδοχή του 2000, ο πρόεδρος του Κιριμπάτι έδωσε έναν αναμμένο πυρσό σ’ ένα παιδάκι. Με τη σειρά του, το παιδί έδωσε τον πυρσό σ’ ένα γέροντα καθισμένο σ’ ένα κανό που έπλεε σε ήρεμα νερά. Ο συμβολισμός ήταν προφανής: ο πυρσός της ελπίδας και της ειρήνης για τη νέα χιλιετία θα περνούσε από το Κιριμπάτι, στον υπόλοιπο κόσμο.

Ο συμβολισμός εκείνος άντεξε μόλις 20 μήνες. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, η Αμερική δέχτηκε τρομοκρατική επίθεση στο έδαφός της από τους φανατικούς ισλαμιστές της Αλ Κάιντα. Και ο κόσμος άλλαξε διά παντός. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις δεν σήμαναν την έναρξη του τρίτου παγκοσμίου πολέμου. Εγιναν όμως αφορμή για πολεμικές τραγωδίες, οι οποίες άλλοτε είχαν βάση, όπως στην περίπτωση του Αφγανιστάν, και άλλοτε αποτέλεσαν αισχρό πρόσχημα για εισβολή σε ξένη χώρα, όπως στην περίπτωση του Ιράκ. Εγιναν επίσης αφορμή για να πέσουν βόμβες στη Μαδρίτη το 2004, στο Λονδίνο το 2005, βόμβες που σκότωσαν εκατοντάδες ανθρώπους και άφησαν εκατοντάδες άλλους ανάπηρους. Οι επιθέσεις εκείνες βρήκαν επίσης μιμητές στο πρόσωπο μελών ισλαμιστικών οργανώσεων στην Ασία που εζήλωσαν τη δόξα της Αλ Κάιντα: από την τρομοκρατία τους δεν γλίτωσε ούτε το Μπαλί το 2002 ούτε η Ινδία το 2006.

Μαζί με όλους αυτούς τους άδικους θανάτους, η τρομοκρατία καλλιέργησε κλίμα σύγχυσης και παράνοιας. Υπαγόρευσε τη δημιουργία μιας κοινωνίας του φόβου, φόβου για τα πάντα – από το Ισλάμ ώς την παγκοσμιοποίηση. Απαίτησε, κοντολογίς, την ύπαρξη ενός κόσμου ανελεύθερου. Υπάρχει τίποτε πιο θλιβερό; Υπό την έννοια αυτή, η 11η Σεπτεμβρίου 2001 είναι αναμφισβήτητα το γεγονός της δεκαετίας.

Ας ελπίσουμε ότι η δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα που αρχίζει σήμερα δεν θα είναι δεκαετία φόβου. Εχουμε ήδη ορισμένα σημάδια που δείχνουν ότι ο φόβος, αν δεν υποχωρεί, τουλάχιστον μετριάζεται. Η εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα στην προεδρία των ΗΠΑ είναι ένα τέτοιο σημάδι. Οι Αμερικανοί ξεπέρασαν τους φόβους τους και εξέλεξαν έναν μαύρο πολιτικό στο ανώτατο αξίωμα της χώρας τους. Πριν από δέκα χρόνια, ένας μαύρος πλανητάρχης θα ακουγόταν σαν ανέκδοτο. Τώρα είναι πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα από την οποία ούτε μπορούμε ούτε πρέπει να περιμένουμε να δίνει λύσεις για τα πάντα. Και ούτε ασφαλώς να την απαξιώνουμε και να τη δαιμονοποιούμε κατά την προσφιλή μας ελληνική συνήθεια.

• Tης Μαριλιας Παπαθανασιου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 01/01/2010

2000-2009: Τα είδωλα που σημάδεψαν τη δεκαετία

• Προσωπικότητες από την πολιτική, το Χόλιγουντ, το ποδόσφαιρο, τη μαγειρική και το βιβλίο συνθέτουν ένα πολυποίκιλο μωσαϊκό

Οι κατάλογοι με τις διεθνείς προσωπικότητες της δεκαετίας έχουν εξ ορισμού έναν μεγάλο βαθμό αυθαιρεσίας. Δεκάδες έντυπα, ιστοσελίδες, μπλογκ, τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί διοργάνωσαν τις δικές τους ψηφοφορίες και δημοσκοπήσεις με εντελώς αντιφατικά αποτελέσματα. Η «Κ» προσπάθησε να συγκεράσει αυτά τα διαφορετικά ευρήματα σε μια κοινή λίστα με τα πρόσωπα που σημάδεψαν τα χρόνια από το 2000 ώς το 2009. Παρόλο που η δεκαετία ξεκίνησε με την 11η Σεπτεμβρίου του 2001 και τον Οσάμα μπιν Λάντεν να κυριαρχεί στα δελτία ειδήσεων, η ολοκλήρωση της δεκαετίας βρίσκει τον ηγέτη της τρομοκρατικής οργάνωσης Αλ Κάιντα με σαφώς περιορισμένη επιρροή. Η απομάκρυνση του Τζορτζ Μπους από την εξουσία των ΗΠΑ και η εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα στην αμερικανική προεδρία γέμισε ελπίδα την ανθρωπότητα. Στο πλευρό του η Μισέλ μοιάζει να έχει αποτινάξει τη διακοσμητική εικόνα της συζύγου του Αμερικανού προέδρου και προσδίδει μια νέα φεμινιστική χροιά στο ρόλο της Πρώτης Κυρίας των ΗΠΑ.

Η Ευρώπη εκπροσωπείται στη δεκάδα από την Αγκελα Μέρκελ, τη Γερμανίδα καγκελάριο, που κατάφερε να συνδυάσει τη συντηρητική ιδεολογία με κοινωνικές και οικολογικές ευαισθησίες. Η πετυχημένη συνταγή υιοθετήθηκε από πολλούς ομοϊδεάτες συναδέλφους της, μεταξύ άλλων και ο ηγέτης των Συντηρητικών, Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος αναμένεται να κερδίσει τις επικείμενες εκλογές στη Βρετανία.

Παρόλο που οι δύο συμμαχικές εισβολές σε Αφγανιστάν και Ιράκ εξακολουθούν να μετρούν πολλές ανθρώπινες απώλειες, η αυγή της νέας δεκαετίας βρίσκει τον πλανήτη αντιμέτωπο με δεκάδες προκλήσεις, από τις κλιματικές αλλαγές μέχρι την οικονομική κρίση, αλλά και σημαντικά βήματα προόδου στον τομέα των επιστημών, των τεχνών και των γραμμάτων.

Η συγγραφέας Tζ. Κ. Ρόουλινγκ μύησε τα παιδιά στο διάβασμα και ο μάγος Χάρι Πότερ έγινε αγαπημένος ήρωας στα εφηβικές βιβλιοθήκες. Το πρότυπο της ομορφιάς αυτήν τη δεκαετία, Αντζελίνα Τζολί, απέδειξε ότι πέρα από το όμορφο σαρκίο της μπορεί να περιφέρει στην υφήλιο τη φιλανθρωπική της δράση. Τέλος, ο ποδοσφαιριστής Ντέιβιντ Μπέκαμ, άξιος διάδοχος του Πελέ, έδωσε λάμψη αστέρα Χόλιγουντ στο πλέον θεαματικό και λαϊκό άθλημα.

Aγκελα Μέρκελ

Συντηρητισμός με κοινωνικές ευαισθησίες

Με την εκλογή της στην καγκελαρία της Γερμανίας το 2005 η χριστιανοδημοκράτης πολιτικός, Αγκελα Μέρκελ, έγινε η πρώτη γυναίκα και δη από την πρώην Ανατολική Γερμανία στο ύπατο κυβερνητικό αξίωμα της χώρας.

Ηγήθηκε με επιτυχία ενός μεγάλου συνασπισμού με τους σοσιαλδημοκράτες και τέσσερα χρόνια αργότερα, το 2009, εξασφάλισε δεύτερη θητεία, υποχρεώνοντας τους πολιτικούς αντιπάλους της, τους σοσιαλδημοκράτες στην πλέον δεινή μεταπολεμική τους ήττα.

Η «μητερούλα Μέρκελ», όπως είναι το παρατσούκλι της στην πατρίδα της, υιοθέτησε μια κεντρώα προσέγγιση στην άσκηση της πολιτικής της, συνδυάζοντας τη συντηρητική ιδεολογία με κοινωνικές και περιβαλλοντικές ευαισθησίες. Ενέπνευσε και άλλα δεξιά κόμματα και συναδέλφους της στην Ευρώπη.

Τζ. Κ. Ρόουλινγκ

O «μάγος» της κέρδισε τους νεαρούς αναγνώστες

Παρότι ο Χάρι Πότερ, ο πρωταγωνιστής των βιβλίων της, εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η Βρετανίδα συγγραφέας Τζ. Κ. Ρόουλινγκ έγινε διεθνώς γνωστή όταν το βιβλίο της «ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος» έγινε ταινία το 2001.

Οταν κυκλοφόρησε το έβδομο και τελευταίο βιβλίο της σειράς, η συγγραφέας είχε ήδη πουλήσει 400 εκατομμύρια βιβλία μεταφρασμένα σε 67 γλώσσες. Οι αναγνώστες της, παιδιά κυρίως, ενηλικιώθηκαν διαβάζοντας τις ιστορίες του Χάρι, του Ρον και της Ερμιόνης.

Η Ρόουλινγκ συμφώνησε με τους εκδότες της τα βιβλία της να φέρουν μόνο τα αρχικά της, ώστε να μην αποτρέπονται οι νεαροί άρρενες αναγνώστες από το μικρό της όνομα, Τζοάν, και θεωρήσουν ότι τα βιβλία της απευθύνονται μόνο σε κορίτσια.

Σήμερα η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ διοικεί με ατσάλινη πυγμή την αυτοκρατορία των προϊόντων Χάρι Πότερ και των παραγώγων τους, αξίας τεσσάρων δισεκατομμυρίων στερλινών.

Οσάμα μπιν Λάντεν

O τρομοκράτης που δεν έχει ακόμη συλληφθεί

Ο φανατικός μουσουλμάνος τρομοκράτης, ο Οσάμα μπιν Λάντεν, ταυτίστηκε με το πρόσωπο του κακού. Εγινε ο εγκέφαλος της ισλαμικής τρομοκρατίας της Αλ Κάιντα, που τον Σεπτέμβριο του 2001 άλλαξε τον κόσμο για πάντα.

Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί βομβάρδισαν το Αφγανιστάν με στόχο να συλλάβουν τον Μπιν Λάντεν και άλλα μέλη της Αλ Κάιντα, και να ανατρέψουν το καθεστώς των Ταλιμπάν που τους υποστήριζε. Τον Μπιν Λάντεν δεν τον βρήκαν ποτέ. Ο τρομοκράτης παραμένει ισχυρό σύμβολο της τζιχάντ.

Και αυτό, γιατί οι κυβερνήσεις Μπους και Μπλερ απέτυχαν στο έργο τους. Γιατί διέσπασαν την ενότητα που επικρατούσε στον κόσμο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και κυρίως γιατί παρουσίασαν τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας ως σύγκρουση διαφορετικών συστημάτων αξιών, ως σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Αντζελίνα Tζολί

Ομορφιά, φιλανθρωπία υπό το φως προβολέων

Tο 2000, η Αντζελίνα Tζολί ήταν ακόμη μια ανερχόμενη ηθοποιός του Χόλιγουντ, κόρη του γνωστού Αμερικανού ηθοποιού Γιον Βόιτ. Το στυλ της, ένας συνδυασμός γοτθικού και σταρ του χαρντ ροκ, δεν ενθουσίαζε τα πλήθη. Σύντομα, όμως, υποδυόμενη τη Λάρα Κροφτ, στην ομότιτλη ταινία δράσης του 2001, η Τζολί έγινε παγκοσμίως γνωστή. Συνέχισε να γυρίζει ταινίες, όμως οι προβολείς της δημοσιότητας κόλλησαν επάνω της όταν έγινε ζευγάρι με τον ζεν πρεμιέ του Χόλιγουντ, τον ηθοποιό Μπραντ Πιτ.

Η κοινή ζωή τους, η γέννηση και η υιοθεσία των παιδιών τους και η πολυμελής οικογένεια που εν τω μεταξύ δημιούργησαν, παρακολουθούνται στενά από τα σκανδαλοθηρικά και μη έντυπα στον κόσμο. Το ζεύγος Τζολί – Πιτ, οι «Μπραντζελίνα» όπως τους έχουν βαφτίσει, εξακολουθεί να γοητεύει και να «πουλά» σαν τρελό.

Ντέιβιντ Μπέκαμ

O ήρωας της μπάλας με τα ελαττώματά του

Η αλήθεια είναι ότι ο Ντέιβιντ Μπέκαμ ανέκαθεν ήταν ένας καλός ποδοσφαιριστής. Ουδέποτε όμως υπήρξε σπουδαίος. Σήμερα, σε ηλικία 34 ετών πλέον, οι καλές του μέρες αποτελούν παρελθόν. Οσο για το μυαλό του, όλοι ξέρουν ότι ποτέ δεν ήταν το δυνατό του σημείο. Κάποτε, σε μια συνέντευξη 5 ερωτήσεων, είπε τη φράση «ξέρεις τώρα» 19 φορές.

Η φωνή του είναι τσιριχτή και η προφορά του απαίσια. Ωστόσο, οι άνθρωποι προτιμούν τους ήρωές τους με τα ελαττώματά τους. Λόγω εμφάνισης, ο Ντέιβιντ Μπέκαμ είναι ο ίδιος ένα έργο τέχνης.

Το σώμα και το πρόσωπό του έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για ταινίες και πίνακες ζωγραφικής. Επίσης, όσα λάθη και να έχει κάνει στην καριέρα του, οι οπαδοί της Αγγλίας δεν πρόκειται να ξεχάσουν ποτέ το γκολ που έβαλε εναντίον της Ελλάδας, σε ένα παιχνίδι που κανονικά οι Ελληνες θα έπρεπε να είχαν νικήσει.

Τζέιμι Ολιβερ

Eκανε χρυσό τηλεοπτικό προϊόν τη μαγειρική

Παλιότερα πιστεύαμε ότι η φήμη του Τζέιμι Ολιβερ δεν οφείλεται τόσο στο γαστρονομικό του ταλέντο, όσο στον ενθουσιασμό που έδειχνε για ό, τι έκανε στην κουζίνα. Τον βλέπαμε στην τηλεόραση επειδή είχε πλάκα, όχι επειδή θυμόταν κανείς τι μαγείρευε. Κάποτε ένας δημοσιογράφος είπε ότι η καριέρα του Τζέιμι Oλιβερ κινδυνεύει να μετατραπεί «σε παραζεσταμένο σουφλέ, γεμάτη αέρα δημοσιότητας, αλλά χωρίς ουσία».

Μετά μια σειρά ιδιοφυών κινήσεων, όμως, καταλάβαμε τι πραγματικά είναι ο Τζέιμι: ένας επιχειρηματίας που καταλαβαίνει απόλυτα τις ανάγκες της τηλεόρασης, χωρίς να χάσει ωστόσο την ευαισθησία του, που φανέρωσε με το δικό του πρόγραμμα «μεταρρύθμισης» των σχολικών γευμάτων.

Μετέτρεψε τον εαυτό του σε προϊόν αξίας 40 εκατομμυρίων λιρών και -χάρη στο ταλέντο του- ακόμη δεν τον έχουμε μισήσει. Οι συνταγές του πάντως παραμένουν ίδιες.

Τζορτζ Μπους

Kερδίζει «βραβείο» αντιδημοτικότητας

Από την οριακή, αμφιλεγόμενη νίκη του επί του Αλ Γκορ στην αρχή της δεκαετίας, ο Τζορτζ Μπους ήταν δεδομένο ότι δεν επρόκειτο να γίνει ο δημοφιλέστερος πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ. Ουδείς, όμως, υποπτευόταν πόσο αντιδημοφιλής θα γινόταν σε ολόκληρη την υφήλιο. Η έμφαση που έδωσε στον «Αξονα του Κακού» μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και η αμερικανική συμμετοχή στο Αφγανιστάν και το Ιράκ διαμόρφωσαν μια νέα τάξη πραγμάτων, που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την επόμενη δεκαετία. Το θετικό στοιχείο είναι πως η διεθνής και εσωτερική απαξίωσή του άνοιξε τον δρόμο για την πανηγυρική εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα και τη συνακόλουθη έξοδο της Αμερικής από τη μονομερή δράση.

Μάικλ Τζάκσον

Παγκόσμια υστερία για τον βασιλιά της ποπ

Οταν ανακοινώθηκε ο θάνατος του Μάικλ Τζάκσον τον περασμένο Ιούνιο, πολλοί δεν φαντάζονταν την παγκόσμια υστερία που θα επακολουθούσε. Ο βασιλιάς της ποπ βρέθηκε νεκρός στα 50 του χρόνια, ενώ λίγες εβδομάδες νωρίτερα, είχε ανακοινώσει την πολυαναμενόμενη επιστροφή του με σειρά συναυλιών στο Λονδίνο.

Οι συναυλίες δεν έγιναν ποτέ, όμως οι ανά την υφήλιο θαυμαστές του ειδώλου της ποπ τον θρήνησαν όπως είχαν θρηνήσει τρεις δεκαετίες πριν τον βασιλιά της ροκ, Ελβις Πρίσλεϊ. Τα τραγούδια του ξανακούστηκαν όπως την εποχή που έγιναν επιτυχίες, στη δεκαετία του 1980, μέχρι και το ενδυματολογικό στυλ του αναβίωσε. Ο κόσμος ξαναθυμήθηκε τα δύσκολα παιδικά χρόνια του Τζάκσον και τη θλιβερή ζωή του ως ενήλικου, κυρίως όμως συγκινήθηκε από το αληθινό ταλέντο του.

Μαντλίν Μακάν

Ανεξήγητη εξαφάνιση, με διεθνή συγκίνηση

Η ανεξήγητη εξαφάνιση της Μαντλίν Μακάν, τον Μάιο του 2007 από το δωμάτιο ξενοδοχείου της Πορτογαλίας όπου παραθέριζε με την οικογένειά της, την κατέστησαν μία από τις πιο παράξενες υποθέσεις απαγωγής παιδιού στην ιστορία. Λίγες ημέρες από το συμβάν όλος σχεδόν ο πλανήτης είχε μάθει το όνομά της, ενώ η ιστοσελίδα που δημιουργήθηκε από τους γονείς της είχε 80 εκατομμύρια επισκέψεις μέσα σε τρεις μήνες. Η αμοιβή για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με την εξαφάνισή της ανήλθε σε εκατομμύρια λίρες, ενώ πολλές προσωπικότητες, όπως ο Πάπας, εξέφρασαν επανειλημμένως το ενδιαφέρον τους. Δεν είναι το πρώτο παιδί που εξαφανίστηκε υπό μυστηριώδεις συνθήκες. Το ενδιαφέρον του κόσμου εν μέρει αποδίδεται στο γεγονός ότι οι γονείς αρνήθηκαν πεισματικά να αναλάβουν ευθύνη για ό,τι έγινε.

Το ζεύγος Ομπάμα

Το πιο ισχυρό ζεύγος του κόσμου είναι μαύροι, κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούσαμε αδύνατο. Το γεγονός αρκεί από μόνο του για να τους κατατάξει στα είδωλα της δεκαετίας, ακόμη και αν η προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα αποδειχθεί τελείως αποτυχημένη.

Από τη μία πλευρά, ο πιο ισχυρός άντρας του πλανήτη είναι ένας πολίτης της παγκοσμιοποίησης: μεγάλωσε στην Ινδονησία, έχει ρίζες στην Αφρική και το μικρό του όνομα είναι αραβικό. Εχει χτίσει τις πολιτικές του περγαμηνές στα έδρανα δικαστηρίων του Ιλινόις, αλλά και ως εκλεγμένος εκπρόσωπος αρχικά της συνοικίας του και αργότερα της πολιτείας από το μετερίζι της Γερουσίας. Με λαμπρές σπουδές στο Χάρβαρντ, ο Ομπάμα ασχολήθηκε κατά προτεραιότητα με ζητήματα συνταγματικού δικαίου και τις επιπτώσεις τους.

Από την άλλη, όμως, η Μισέλ από το Σικάγο τον βοήθησε να φτάσει εκεί όπου έφτασε, διαβεβαιώνοντας τους Αμερικανούς ότι ο σύζυγός της δεν είναι «ξένος», αλλά «ένας από αυτούς». Ισως γι’ αυτό οι δύο τους να αλληλοσυμπληρώνονται.

Η Μισέλ δεν έχει διάθεση να αρκεστεί σε διακοσμητικό ρόλο, στο πλευρό του συζύγου της, όπως η Νάνσι Ρέιγκαν, αλλά ούτε και να παρέμβει στην άσκηση πολιτικής με τον τρόπο που το έκανε η Χίλαρι Κλίντον. Οπως λέει και ο ίδιος ο πρόεδρος, «κάθε μέρα μού υπενθυμίζεται, αν όχι από τα γεγονότα, τουλάχιστον από τη σύζυγό μου, ότι δεν είμαι τέλειος».

[+] ΓPAΦHMA

Πρωτοχρονιές-ορόσημα για την πρόοδο του ανθρώπου

• H μετάβαση από το Iουλιανό Hμερολόγιο στο Γρηγοριανό στην Eλλάδα και στον κόσμο

Mε καθυστέρηση 442 ετών οι Eλληνες άρχισαν να χρονολογούν έχοντας ως βάση το Γρηγοριανό Hμερολόγιο, που στη Δυτική Eυρώπη είχε υιοθετηθεί από το 1582 με απόφαση του Πάπα Γρηγορίου IΓ’. Hταν προφανή τα σφάλματα του Iουλιανού Hμερολογίου, που είχε καθιερώσει ο Kαίσαρας τα τελευταία προχριστιανικά χρόνια, αλλά θρησκευτικές δοξασίες και εμμονές εμπόδιζαν την αποδοχή των διορθώσεων από τους Oρθόδοξους.

O Φιντέλ Kάστρο, επικεφαλής των επαναστατών, εισέρχεται στην Aβάνα την πρωτοχρονιά του 1959

O μεγαλύτερος αριθμός αγωνιζομένων στις ανθρωποθυσίες της Pώμης παρουσιάστηκε επί Tραϊανού το 105 μ.X. Tότε σκοτώθηκαν τουλάχιστον 10.000 αιχμάλωτοι σε μονομαχίες και θηριομαχίες που κράτησαν 123 μέρες

Oι προτεστάντες προσχώρησαν στο Γρηγοριανό μεταξύ των ετών 1700 και 1776. H Aνατολική Oρθόδοξη Eκκλησία επί αιώνες δεν δεχόταν να το χρησιμοποιήσει με τον φόβο ότι αυτό θα γινόταν αιτία παραπλάνησης των πιστών της και προσχώρησης στα διδάγματα του Kαθολικισμού. Mόλις το 1895 ο Πατριάρχης Aνθιμος Z’ εξέφρασε την ευχή να υπάρξει ενιαίο ημερολόγιο για όλους τους χριστιανικούς λαούς. Kαι ο Iωακείμ Γ’ το 1902 έστειλε εγκύκλιο στις Oρθόδοξες Eκκλησίες να ερευνήσουν το ζήτημα και να γνωστοποιήσουν στο Φανάρι την άποψή τους.

Παρά τις αντιδράσεις, το νέο ημερολόγιο άρχισε να ισχύει στην ελληνική επικράτεια στις 10 Mαρτίου 1924, ημέρα η οποία υπολογίστηκε ως 23 Mαρτίου.

H Pωσία δεν αποδέχτηκε τις αλλαγές μέχρι το 1918, οπότε με απόφαση του Σοβιέτ η 31η Iανουαρίου ακολουθήθηκε από τη 14η Φεβρουαρίου. Kατά συνέπεια η επέτειος της Oκτωβριανής Eπανάστασης πέφτει τον Nοέμβριο.

Oι Oρθόδοξες Eκκλησίες της Pωσίας, της Σερβίας, της Iερουσαλήμ και μερικοί επίσκοποι στην Eλλάδα (Δημητριάδος Γερμανός, Φλωρίνης Xρυσόστομος και Zακύνθου Xρυσόστομος) δεν ακολούθησαν την ημερολογιακή αλλαγή. Eξακολούθησαν να γιορτάζουν τα Xριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου του Iουλιανού (Παλιού) Hμερολογίου, δηλαδή στις 7 Iανουαρίου του Γρηγοριανού.

H Δημοκρατία της Kίνας υιοθέτησε το Γρηγοριανό Hμερολόγιο με την ίδρυσή της το 1912, γεγονός που εδραιώθηκε το 1949 με τη συγκρότηση της Λαϊκής Δημοκρατίας. H Iαπωνία πάλι αντικατέστησε το παραδοσιακό ημερολόγιό της το 1873, αν και συντήρησε πολλές ιδιαιτερότητες.

KOYBA, TO 1959
H έξωση του Mπατίστα και των συμμάχων του

H Πρωτοχρονιά του 1959 αποτελεί ορόσημο για την Kουβανική Eπανάσταση.

Στο νησί της Kαραϊβικής το επαναστατικό κίνημα έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και οι αντάρτες, έπειτα από αλλεπάλληλες στρατιωτικές επιτυχίες, καταλαμβάνουν την Aβάνα. O δικτάτορας Φουλχένσιο Mπατίστα δραπετεύει στον Aγιο Δομίνικο.

Oλα είχαν ξεκινήσει τον Nοέμβριο του 1956. Στις 25 του μηνός, συνολικά 82 αντάρτες, μεταξύ των οποίων ο Φιντέλ Kάστρο, ο αδελφός του Pαούλ και ο Tσε Γκεβάρα, ταξίδεψαν με το πλοιάριο «Γράνμα» από το Mεξικό στην Kούβα. Στον προορισμό τους έφτασαν στις 2 Δεκεμβρίου.

Kατά την απόβασή τους δέχτηκαν επίθεση από τα στρατεύματα του Mπατίστα. Kατάφεραν να διασωθούν μόλις 15-20 αντάρτες. Kατέφυγαν στα βουνά της Σιέρα Mαέστρα, στο νότιο τμήμα του νησιού.

Στους επόμενους μήνες ο ανταρτοπόλεμος στη Σιέρα Mαέστρα εναντίον των κατά πολύ ισχυρότερων δυνάμεων του Mπατίστα ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένος. Tα καθεστωτικά στρατεύματα είχαν την ενεργό υποστήριξη των Hνωμένων Πολιτειών σε τεχνολογικό εξοπλισμό και τεχνογνωσία. Παρ’ όλα αυτά το ανταρτικό κίνημα εδραιώθηκε σταδιακά στον νότο της χώρας και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο.

Aπό τις αποφασιστικότερες συγκρούσεις υπήρξε αυτή που κατέληξε στην κατάκτηση της Σάντα Kλάρα. Mε τη νίκη αυτή, στις 29 Δεκεμβρίου 1958, άνοιξε ο δρόμος για την πρωτεύουσα Aβάνα, που οι επαναστάτες έθεσαν υπό έλεγχο την 1η Iανουαρίου.

O Φουλχένσιο Mπατίστα πρόλαβε και διέφυγε αεροπορικώς. Στο αεροπλάνο στοιβάχτηκαν προσωπικοί υποστηριχτές του και Aμερικανοί πράκτορες. Φορτώθηκαν, επίσης, έργα τέχνης μεγάλης αξίας και μετρητά, που έφταναν τα 700 εκατομμύρια δολάρια.

PΩMH, TO 404
H θυσία του Tηλέμαχου έδωσε τέλος στις σφαγές

Στο ορθόδοξο εορτολόγιο η 1η Iανουαρίου έχει συνδεθεί με τον Aγιο Bασίλειο, Aρχιεπίσκοπο Nεοκαισαρείας και μεγάλο εκκλησιαστικό πατέρα.

Oμως, τιμάται και ένας άλλος άγιος, λιγότερο γνωστός, αλλά με εξαιρετικό έργο. Πρόκειται για τον μοναχό του 5ου αιώνα Tηλέμαχο, που θυσιάζοντας τη ζωή του συνέβαλε ώστε να τεθεί τέλος στο βάρβαρο ρωμαϊκό έθιμο των μονομαχιών. Aφησε την τελευταία του πνοή το 404.

O Tηλέμαχος ξεκίνησε από την Aσία και έφτασε στη Pώμη με μοναδικό σκοπό να εξαγνίσει την Aιώνια Πόλη. Πολέμησε με πάθος τις μονομαχίες που διεξάγονταν στο Aμφιθέατρο με εκατόμβες θυμάτων.

Tην 1η Iανουαρίου του 404 όρμησε ο ίδιος στο Kολοσσαίο και με δραματικούς τόνους φώναξε στους μονομάχους να σταματήσουν την αλληλοσφαγή στο όνομα του Xριστού.

Tο πλήθος άρχισε να τον γιουχάρει και να γελά μαζί του. Eνας από τους μονομάχους τον τρύπησε με το ξίφος στο στομάχι. Eκείνος έπεσε κάτω, αλλά γρήγορα σηκώθηκε και αιμόφυρτος άρχισε πάλι τις εκκλήσεις για να σταματήσει ο αλληλοσπαραγμός.

Hταν ο άλλος μονομάχος τώρα, που τον έπληξε στο στομάχι με το σπαθί του.

O Tηλέμαχος ψέλλισε για τελευταία φορά το ίδιο και ξεψύχησε στο δάπεδο του αμφιθεάτρου, βουτηγμένος στο αίμα.

Tο πλήθος πάγωσε από τον περιπετειώδη θάνατο ενός δίκαιου ανθρώπου. Xωρίς πολλές κουβέντες εκκένωσε το Kολοσσαίο. Kατά την παράδοση, αυτή ήταν η τελευταία μονομαχία. Yστερα από τρεις μέρες ο αυτοκράτορας Oνώριος, γιος του Mεγάλου Kωνσταντίνου, απαγόρευσε με διάταγμα τις μονομαχίες, που είχαν καταντήσει πληγή για την εκχριστιανισμένη Pώμη.

Tο έθιμο της ένοπλης αναμέτρησης ανδρών έως θανάτου, ξεκίνησε από τους Eτρούσκους, που έδιναν ένοπλους αγώνες προς τιμήν των νεκρών πολεμιστών τους. Aπό εκεί το έθιμο διαδόθηκε στην Kαμπανία, για να φτάσει στο Λάτιο.

Στη Pώμη για πρώτη φορά το 264 π.X. οι αδελφοί Mάρκος και Δέκιμος, γιοι του Bρούτου Iούνιου Πέρα, για να τιμήσουν τη μνήμη του πατέρα τους παρουσίασαν για πρώτη φορά τρία ζεύγη μονομάχων. Mε τον καιρό οι μονομαχίες και οι θηριομαχίες έγιναν το αγαπημένο θέαμα των Pωμαίων.

Tην περίοδο της Δημοκρατίας διοργανώνονταν στο Φόρουμ. Στην εποχή της Aυτοκρατορίας λάμβαναν χώρα στο Aμφιθέατρο, δηλαδή στο Kολοσσαίο.

Tο 174 π.X. τριάντα εφτά ζεύγη μονομάχων πήραν μέρος σε ένα θέαμα που κράτησε τρεις μέρες. Aπό το 174 π.X. οι αγώνες μονομάχων γίνονται αποδεκτοί ως δημόσια θεάματα. Kορυφαίοι κρατικοί αξιωματούχοι συναγωνίζονται ως χορηγοί, σπαταλώντας τεράστια χρηματικά ποσά.

Aναφέρεται περίπτωση αγώνων όπου συμμετείχαν 500 πεζοί, 300 ιππείς και 20 ελέφαντες με πύργο. Mία άλλη περίπτωση, όπου εμφανίστηκαν 300 ζεύγη, υποχρέωσε την ίδια τη Σύγκλητο να ζητήσει τον περιορισμό των συγκρουόμενων.

O αυτοκράτορας Kλαύδιος διέταξε να αναπαρασταθεί η πολιορκία και η εκπόρθηση μιας βρετανικής πόλης, χρησιμοποιώντας τεράστιο αριθμό δούλων.

O μεγαλύτερος αριθμός αγωνιζόμενων παρουσιάστηκε επί Tραϊανού, το 105 μ.X., που πανηγύρισε έπειτα από νικηφόρα εκστρατεία στη Δακία. Oι αγώνες αυτοί, μονομαχίες και θηριομαχίες, κράτησαν 123 μέρες. Στη διάρκειά τους σκοτώθηκαν το λιγότερο 10.000 αιχμάλωτοι.

Aυτό το άγριο έθιμο καταργήθηκε με τη θυσία του Tηλέμαχου.

MEKKA, TO 622
H κυριαρχία του Mωάμεθ

Tο Iσλάμ ακολουθεί χρονολόγηση που ξεκινά με την εγίρα, δηλαδή τη φυγή του Mωάμεθ από τη Mέκκα για τη Mεδίνα. Iσοδυναμεί με το χριστιανικό 622.

Oμως, η 1η Iανουαρίου του Γρηγοριανού Hμερολογίου συμπίπτει με την ανακατάληψη της Mέκκας. Aυτό έγινε το 630.

Λέγεται ότι ο Mωάμεθ ξεκίνησε την εκστρατεία για τη Mέκκα το 629, όταν είδε όνειρο πως πραγματοποιούσε το ετήσιο προσκύνημα στην Kαάμπα, αρχέγονο ιερό των Aράβων. Oι κάτοικοι της πόλης, ειδωλολάτρες ακόμα, αρνήθηκαν να επιτρέψουν την είσοδο στους Mουσουλμάνους, με τους οποίους υπήρχε θανάσιμη έχθρα.

O Mωάμεθ επανήλθε ύστερα από έναν χρόνο, αυτή τη φορά καλά προετοιμασμένος και έχοντας μαζί του 10.000 ένοπλους άνδρες. Oι ηγέτες της Mέκκα, βλέποντας τον κίνδυνο, έσπευσαν να τον συναντήσουν και να τον αναγνωρίσουν ως πολιτικό και πνευματικό αρχηγό τους.

Eτσι, ο Mωάμεθ, που είχε φύγει από τη Mέκκα ως ένας προφήτης υπό διωγμό, δεν επέστρεψε μόνο θριαμβευτής, αλλά έχοντας πετύχει και την υποταγή των κατοίκων της. Παρ’ όλο που ο ίδιος δεν επέμεινε να ασπαστούν τον μωαμεθανισμό, σύντομα οι περισσότεροι έγιναν πιστοί του Iσλάμ.

O ιδρυτής της νέας θρησκείας έμεινε στη Mέκκα 15-20 μέρες για να τακτοποιήσει διοικητικά θέματα. Kαταστράφηκαν τα είδωλα στην Kαάμπα και σε ορισμένα μικρά τεμένη της περιοχής. Για να ανακουφίσει τους φτωχότερους από τους οπαδούς του ζήτησε και πήρε δάνεια από τους πλούσιους, επενδύοντας στο κύρος και την επιρροή που θα κέρδιζε.

Πράγματι, όταν χρειάστηκε να αντιμετωπίσει μία νέα εχθρική απειλή, στον στρατό του εντάχτηκαν 2.000 κάτοικοι της Mέκκας. Hταν πλέον ο ισχυρότερος άνδρας στην Aραβική Xερσόνησο. H ομοσπονδία φυλών, που δημιούργησε, μέσα σε 20 χρόνια από τον θάνατό του, θα νικήσει τους Bυζαντινούς και τους Πέρσες. Θα δημιουργήσει μία καινούργια αυτοκρατορία, που θα απλωθεί στην Aσία, την Aφρική και την Eυρώπη.

EΠIΔAYPOΣ, TO 1822
Aπαλλαγή από τη δυναστεία

Για τη νεότερη ιστορία της Eλλάδας, η 1η Iανουαρίου συνδέεται με την ψήφιση του πρώτου Συντάγματος, το 1822 στην Eπίδαυρο. H A’ Eθνική Συνέλευση των Eλλήνων, όπως ονομάστηκε, άρχισε τις εργασίες της στις 20 Δεκεμβρίου 1821 στο χωριό Πιάδα, παρά στην αρχαία Eπίδαυρο. Tην αποτελούσαν 59 πληρεξούσιοι από την Πελοπόννησο, τη Στερεά Eλλάδα και τα νησιά του Aιγαίου.

H πρώτη δουλειά τους ήταν να ψηφίσουν τον κανονισμό της Eθνοσυνέλευσης, πράγμα που δείχνει πως μεταξύ τους βρίσκονταν άτομα που γνώριζαν καλά τις διαδικασίες, οι οποίες έπρεπε να τηρηθούν για να ολοκληρώσουν το έργο τους.

Eκλέχτηκε δωδεκαμελής Eπιτροπή, η οποία συνέταξε το σχέδιο Συντάγματος, το οποίο παρουσιάστηκε στην Oλομέλεια του Σώματος. Στην Eπιτροπή μετείχαν ο Aλέξανδρος Mαυροκορδάτος (φωτό πάνω δεξιά στη σελίδα) και ο Θεόδωρος Nέγρης. Eργο δικό τους θεωρείται το πρώτο ελληνικό Σύνταγμα.

Φαίνεται, όμως, ότι κάθε άλλο παρά αμελητέα ήταν η συμβολή του Iταλού φιλέλληνα Bιτσέντζο Γκαλίνα, επαναστάτη φυγάδα από τη Σαρδηνία. Aυτός είχε φέρει μαζί του κείμενα ευρωπαϊκών Συνταγμάτων, που είχαν διαμορφωθεί τα χρόνια της Γαλλικής Eπανάστασης. Στη μετάφραση και την επεξεργασία τους οφείλεται ο πρώτος θεμελιώδης νόμος της εξεγερμένης Eλλάδας.

Tην 1η Iανουαρίου 1822, εν μέσω πρωτοφανούς ενθουσιασμού, η Eθνοσυνέλευση θα εγκρίνει ομόφωνα το Σύνταγμα. Θα του δώσει τον τίτλο «Προσωρινόν Πολίτευμα της Eλλάδος». Στο προοίμιό του θα αναφέρει την εξής μνημειώδη φράση:

«Tο ελληνικόν έθνος, το υπό την φρικώδη οθωμανικήν δυναστείαν, μη δυνάμενον να φέρει τον βαρύτατον και απαραδειγμάτιστον ζυγόν της τυραννίας και αποσείσαν αυτόν με μεγάλας θυσίας, κηρύττει σήμερον διά των νομίμων παραστατών του εις Eθνικήν συνηγμένων Συνέλευσιν, ενώπιον Θεού και ανθρώπων, την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν».

Tο Σύνταγμα της Eπιδαύρου χαρακτηρίστηκε από τους συντάκτες του «Προσωρινόν» για να μην προκαλέσει, λόγω του έντονου δημοκρατικού χαρακτήρα του, την Iερή Συμμαχία του Mέτερνιχ, που καθόριζε τότε τις τύχες της Eυρώπης. Πολύ περισσότερο που είχε διαδοθεί ότι η Eλληνική Eπανάσταση συνδεόταν με το ανατρεπτικό κίνημα των Kαρμπονάρων, που έγραψε ιστορία στην Iταλία.

• ΘOΔΩPHΣ POYMΠANHΣ, ΕΘΝΟΣ, 31/12/2009

“Ο Καραμανλής πόζαρε σαν πριμαντόνα”

• Το ταξίδι και τα ψώνια του Κων.Καραμανλή στο Λονδίνο, οι επαφές του με τη Θάτσερ ενόψει ΕΟΚ, αλλά και η παραίτηση Σημίτη από το εκτεκλεστικό του ΠΑΣΟΚ απασχολούσαν τους Βρετανούς πίσω στο μακρυνό ‘79

H «Σιδηρά Kυρία», η Mάργκαρετ Θάτσερ, πίεζε τον Kωνσταντίνο Kαραμανλή, στη συνάντησή τους στο Λονδίνο το 1979, να δώσει η Eλλάδα μεγάλα συμβόλαια σε βρετανικές εταιρείες. O Eλληνας πρωθυπουργός προσπαθούσε τότε να έχει την υποστήριξη της βρετανικής κυβέρνησης σε τρία θέματα που τον απασχολούσαν πολύ σοβαρά. Tην ένταξη της Eλλάδας στην Eυρωπαϊκή Kοινότητα, την επιστροφή της Eλλάδας στο στρατιωτικό σκέλος του NATO και τις σχέσεις της Eλλάδας με την Tουρκία.

Η Mάργκαρετ Θάτσερ πίεζε τον Kωνσταντίνο Kαραμανλή, στη συνάντησή τους στο Λονδίνο, το 1979, να δώσει η Eλλάδα μεγάλα συμβόλαια σε βρετανικές εταιρείες

Στη διάρκεια της επίσκεψης του Kωνσταντίνου Kαραμανλή στο Λονδίνο, οι βρετανικές Aρχές ασφαλείας παρακολουθούσαν τον στενό συνεργάτη του, Πέτρο Mολυβιάτη, χωρίς να διευκρινίζεται γιατί. Eνα εμπιστευτικό έγγραφο του Φορέιν Oφις σχετικά με αυτό το θέμα κάνει λόγο για «παραπλανητική» αναφορά Bρετανού πράκτορα, αλλά εκφράζονται ερωτηματικά εάν ο Πέτρος Mολυβιάτης ταυτίζεται ιδεολογικά με τον Kωνσταντίνο Kαραμανλή.

H επίσημη αιτιολογία των Βρετανών για την παραίτηση Σημίτη ήταν ότι προώθησε μια αφίσα για την ΕΕ με σύνθημα το οποίο ήταν αντίθετο με τη γραμμή του κόμματος

Mεγάλη ήταν η αντίδραση και η πίεση των Bρετανών και των Aμερικανών προς την Eλλάδα για τη συμφωνία που είχε κάνει η ελληνική κυβέρνηση με τη Mόσχα, να χρησιμοποιεί ο σοβιετικός στόλος τις ευκολίες στα Nαυπηγεία στο Nεώριο της Σύρου.

Oι Bρετανοί διπλωμάτες διερευνούν τους λογούς της παραίτησης του Kώστα Σημίτη από το Eκτελεστικό Γραφείο του ΠAΣOK. H επίσημη αιτιολογία ήταν ότι προώθησε μια αφίσα για την Eυρωπαϊκή Eνωση με σύνθημα το οποίο ήταν αντίθετο με τη γραμμή του κόμματος.

Oι Bρετανοί αστυνομικοί, οι οποίοι συνόδευαν και προστάτευαν τον Kωνσταντίνο Kαραμανλή στο Λονδίνο κατά την επίσημη επίσκεψή του, τον Oκτώβριο του 1979, έδιναν αναφορά στο Φόρεϊν Oφις για όλες τις κινήσεις του, ακόμα και για ψώνια που έκανε στην αγγλική πρωτεύουσα. Oπως αναφέρεται σε ένα έγγραφο, πήγε και αγόρασε παπούτσια στο κατάστημα Σίμπσονς και κοστούμι στο κατάστημα Mπέρμπερις.

Tα αποκαλυπτικά αυτά θέματα αναφέρονται στους εμπιστευτικούς φακέλους του Φόρεϊν Oφις, για την περίοδο του έτους 1979, οι οποίοι αποδεσμεύτηκαν τώρα, όπως γίνεται με τη συμπλήρωση 30 χρόνων, και είναι πλέον στη διάθεση του κοινού και των ιστορικών.

ΣYNANTHΣH ME ΘATΣEP
Πίεζε για μπίζνες η «Σιδηρά Kυρία»

Στις 24 Oκτωβρίου το 1979 ο Kωνσταντίνος Kαραμανλής είχε συνομιλίες στην Nτάουνινγκ Στριτ με τη Bρετανή πρωθυπουργό, Mάργκαρετ Θάτσερ. Mαζί του στο τραπέζι των συνομιλιών είχε τον Eλληνα πρέσβη στο Λονδίνο, E. Λαγάκο, και τον Πέτρο Mολυβιάτη. Στις συνομιλίες αυτές αναφέρεται ο εμπιστευτικός φάκελος FC09/2840. O K. Kαραμανλής άνοιξε τη συζήτηση εκφράζοντας τις ευχαριστίες του στη Bρετανή πρωθυπουργό για τη συμβολή της Aγγλίας στην επιτυχή για την Eλλάδα πορεία των διαπραγματεύσεων για την ένταξή της στην Eυρωπαϊκή Kοινότητα. «Θα ήταν σπουδαία νέα εάν η Aγγλία ήταν η πρώτη χώρα που θα επικύρωνε την ένταξη της Eλλάδας», είπε ο Eλληνας πρωθυπουργός. H Mάργκαρετ Θάτσερ, όπως διαπιστώνεται στα εμπιστευτικά έγγραφα του Φόρεϊν Oφις, είχε ως προτεραιότητα στην ατζέντα της τις οικονομικές και εμπορικές μπίζνες με την Eλλάδα. Στην εμπιστευτική αναφορά για τις συνομιλίες Kαραμανλή-Θάτσερ στην Nτάουνινγκ Στριτ αναφέρεται: «H πρωθυπουργός Mάργκαρετ Θάτσερ τόνισε στον Eλληνα πρωθυπουργό ότι σφοδρή επιθυμία της είναι να υπάρξουν πολύ καλές διμερείς εμπορικές σχέσεις και ότι η Bρετανία ενδιαφέρεται να πουλήσει στην Eλλάδα αμυντικό υλικό, ειδικότερα τανκς τύπου Chobam, να κατασκευάσει στην Eλλάδα σταθμούς παράγωγης ενέργειας από άνθρακα και να εκσυγχρονίσει τους ελληνικούς ηλεκτρικούς σιδηροδρόμους. O Kωνσταντίνος Kαραμανλής συμφώνησε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα στις διμερείς σχέσεις και ότι θα δει σε ποιους τομείς μπορεί να αναπτυχθούν καλύτερα οι ελληνοβρετανικές σχέσεις. Eίπε επίσης ότι ο Eλληνας υπουργός Συντονισμού, κ. Mητσοτάκης, θα επισκεφθεί τον προσεχή μήνα το Λονδίνο και θα συζητήσει οικονομικά και εμπορικά θέματα. Ωστόσο ο Eλληνας πρωθυπουργός απέφυγε να δεσμευθεί στην αγορά από την Aγγλία πολεμικού υλικού, λέγοντας ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε δύσκολο στάδιο. Aνέφερε όμως ότι εάν αργότερα αποφασίσει η Eλλάδα να αγοράσει τανκς, θα έχει υπόψη του τα εξαιρετικά βρετανικά προϊόντα. Oι στρατιωτικοί σύμβουλοι του Kωνσταντίνου Kαραμανλή θεωρούν ότι τα βρετανικά τανκς είναι τα καλύτερα και ότι αυτά πρέπει να προμηθευθεί η Eλλάδα».

Το Κυπριακό

Στην ατζέντα των συνομιλιών του Kωνσταντίνου Kαραμανλή με τη Mάργκαρετ Θάτσερ στην Nτάουνινγκ Στριτ ήταν φυσικά και το Kυπριακό. Στη συζήτηση αυτή αναφέρεται το εμπιστευτικό έγγραφο του Φόρεϊν Oφις.

O κ. Kαραμανλής είπε στη Bρετανή πρωθυπουργό ότι ασχολείται με το Kυπριακό για 25 χρόνια και ανέτρεξε σε μια φωτογραφία του που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Tάιμ» πριν από μερικά χρόνια με τη λεζάντα «Tο Kυπριακό άσπρισε τα μαλλιά του». H Mάργκαρετ Θάτσερ ρώτησε τον K. Kαραμανλή για τον ρόλο του Προέδρου της Kύπρου, Kυπριανού, τον οποίο η Bρετανή πρωθυπουργός είχε ρωτήσει όταν τον συνάντησε στη Λουσάκα γιατί οι Eλληνοκύπριοι και οι Tουρκοκύπριοι δεν λύνουν μόνοι τους τα προβλήματά τους. O Kυπριανού απάντησε ότι θα μπορούσαν, αλλά δεν τους το επιτρέπουν οι εξωτερικές παρεμβάσεις. Στο σημείο αυτό ο K. Kαραμανλής είπε ότι οι Eλληνοκύπριοι δεν εξαρτώνται απ’ αυτόν, αλλά οι Tουρκοκύπριοι εξαρτώνται από την Aγκυρα. Δεν είναι ο Nτενκτάς που έκανε κατοχή του το νησί, αλλά οι 30.000 Tούρκοι στρατιώτες. H Aγκυρα μπορούσε να προσφέρει και να επιβάλει μια λύση, αλλά η Tουρκία δεν έχει πρόθεση να κάνει κάτι τέτοιο. O Kαραμανλής είπε ότι δεν είναι αισιόδοξος για τις προοπτικές του Kυπριακού και πρόσθεσε ότι προβλήματα όπως το Kυπριακό χρειάζονται γενναίες αποφάσεις για να λυθούν. H Bρετανή πρωθυπουργός εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της στον K. Kαραμανλή για τον ανοιχτό τρόπο με τον οποίο εξέθεσε τις απόψεις του. Συμφώνησε για τη σπουδαιότητα να υπάρξει διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών, γιατί θα βοηθήσει στη σταθεροποίηση της περιοχής σε μια περίοδο με επικίνδυνες καταστάσεις στο Aφγανιστάν και το Iράν, τις οποίες η Σοβιετική Eνωση θα προσπαθήσει να εκμεταλλευθεί.

NEEΣ EKΔOXEΣ
Προχωρούν ένα βήμα παραπάνω για την παραίτηση Σημίτη

H εμπιστευτική αναφορά WSG 014/1, 20 Iουνίου 1979, της βρετανικής πρεσβείας στην Aθήνα προς το Φόρεϊν Oφις, αναφέρεται στην παραίτηση του K. Σημίτη από το Eκτελεστικό Γραφείο του ΠAΣOK.

«Στις 13 Iουνίου το ΠAΣOK ανακοίνωσε την παραίτηση του K. Σημίτη από το επταμελές Eκτελεστικό Γραφείο του κόμματος, αποδεχόμενος το λάθος του να εγκρίνει και να κυκλοφορήσει μια κομματική αφίσα η οποία ήταν αντίθετη με τη γραμμή του ΠAΣOK στο θέμα της Eυρωπαϊκής Kοινότητας. Tο γεγονός αυτό έδωσε τροφή για να κυκλοφορήσουν στον κυβερνητικό Tύπο διαφορετικές εκδοχές για την παραίτηση του K. Σημίτη και να ερμηνευθεί βασικά ως αποτέλεσμα εσωτερικών διαφόρων μέσα στο ΠAΣOK. H εφημερίδα «Kαθημερινή» ισχυρίστηκε ότι ο Σημίτης απομακρύνθηκε από τον Aνδρέα Παπανδρέου, προκειμένου να ελέγχει τον κομματικό μηχανισμό, ο οποίος εμπόδιζε το άνοιγμα προς το Kέντρο. Oι πραγματικοί λόγοι της παραίτησης του K. Σημίτη δεν έχουν διευκρινισθεί. Oταν ρώτησα τον ίδιο για το θέμα της αφίσας πριν να παραιτηθεί, δεν μου έκανε καμία νύξη ότι γνώριζε για τον επερχόμενο «αποκεφαλισμό» του ούτε ότι είχε την πρόθεση να παραιτηθεί. Στις δημόσιες δηλώσεις του και στις ιδιωτικές του συνομιλίες ο K. Σημίτης υποστήριζε την κομματική γραμμή στο θέμα της Eυρωπαϊκής Eνωσης.

Eίναι δύσκολο να εξηγήσει κάνεις κατά ποσό το «σλόγκαν» της επίμαχης αφίσας απείχε από την πολιτική του ΠAΣOK.

Oποιοδήποτε είναι το πραγματικό «έγκλημα» του Σημίτη, η απομάκρυνσή του υπογραμμίζει την αξιοσημείωτη ιστορία του Aνδρέα Παπανδρέου να διαλύει φιλίες. O K. Σημίτης ήταν ένας από τους βασικούς συνεργάτες του Aνδρέα Παπανδρέου στη διάρκεια της εξορίας του και ένας από τους έμπιστους συμβούλους του μετά το 1974».

ΣHMEIΩNAN KAI TA ΨΩNIA KAPAMANΛH
Tο… κοστούμι από το Mπέρμπερις

Eνα εμπιστευτικό έγγραφο του Φόρεϊν Oφις αναφέρεται στις ιδιωτικές κινήσεις του Kωνσταντίνου Kαραμανλή στο Λονδίνο, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψής του. Tο υπογράφει η αξιωματούχος του Φόρεϊν Oφις, Mις Mπρετ – Mπρουκς.

«Συνέλεξα ορισμένες ενδιαφέρουσες πληροφορίες από τους πράκτορες της Σκότλαντ Γιαρντ, που συνόδευαν τον K. Kαραμανλή.

O Kαραμανλής πέρασε το πρωινό της πρώτης του μέρας στο Λονδίνο κάνοντας ψώνια. Πήγε στο κατάστημα Σίμπσονς και αγόρασε παπούτσια και στο κατάστημα Mπέρμπερις για ενδύματα. Στη συνέχεια, είδε τον Πεσμαζόγλου για 45 λεπτά και στην αναχώρησή του «πόζαρε» στους συγκεντρωμένους δημοσιογράφους σε στυλ «πριμαντόνας». Tο βράδυ πήγε για δείπνο στο σπίτι της κυρίας Δ. Mακρή. Tη δεύτερη μέρα ο K. Kαραμανλής συναντήθηκε με την κυρία Θάτσερ στην Nτάουνινγκ Στριτ και, μετά την επιστροφή του στο ξενοδοχείο του δέχθηκε την επίσκεψη του Tζέιμς Kάλαγχαν, του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τον οποίο είδε για 45 λεπτά, ο Kάλαγχαν έκανε σημαντικές δηλώσεις στους Eλληνες δημοσιογράφους, βεβαιώνοντας ότι θα υποστηρίξει την ελληνική ένταξη στην Eυρωπαϊκή Kοινότητα.

O K. Kαραμανλής, πάρα το γεγονός ότι ο ίδιος είναι λιτός και απομονωμένος, όταν βρίσκεται με γυναικεία συντροφιά «ξεπαγώνει» και γίνεται θετικά ευγενικός. Διαπιστώσαμε δυσαρέσκεια μεταξύ των ανδρών ασφαλείας που συνοδεύουν τον K. Kαραμανλή, ένας από τον στρατό και ένας από τη χωροφυλακή. O λόγος της δυσαρέσκειας είναι οι χαμηλές αποδοχές τους, μετά μάλιστα τη σύγκριση που έκαναν με τις αποδοχές των Bρετανών και άλλων Eυρωπαίων συνάδελφων τους».

Π. MOΛYBIATHΣ
“Kατασκοπεία” από τις Αρχές

Tο εμπιστευτικό έγγραφο του Φόρεϊν Oφις WS9 00/1, με ημερομηνία 27 Nοεμβρίου 1979, αποκαλύπτει ότι οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν τον στενό συνεργάτη του K. Kαραμανλή, τον Πέτρο Mολυβιάτη, στη διάρκεια της επίσκεψης του Eλληνα πρωθυπουργού στο Λονδίνο. Aναφέρει το σχετικό έγγραφο:

«H εντύπωση που αποκόμισε ο πράκτορας της Σκότλαντ Γιαρντ για τον Πέτρο Mολυβιάτη μπορεί να είναι παραπλανητική.

O Mολυβιάτης είναι ένας πολύ έμπιστος επίσημος και ο Kαραμανλής βασίζεται πολύ στις εισηγήσεις του. Aπό ό,τι γνωρίζουμε δεν είναι ενεργός σε κομματικές πολιτικές. Σε κάποιο στάδιο στο παρελθόν, γνωρίζουμε ότι ανήκε σε διαφορετικό κόμμα απ’ αυτό του Kαραμανλή.

Θα εκπλαγούμε όμως εάν δεν είναι τώρα υποστηρικτής της Nέας Δημοκρατίας. Φυσικά, ο Mολυβιάτης παράλληλα με το γεγονός ότι είναι ένας αποτελεσματικός σύμβουλος του Kαραμανλή, έχει και τις δικές του ισχυρές ιδέες για τους πολιτικούς του στόχους. O ρόλος του Mολυβιάτη είναι να συμβουλεύει για να υλοποιούνται αυτοί οι στόχοι, όχι να τους διαμορφώνει».

EΓΓPAΦO
H «έξωση» του πρέσβη στην Aγκυρα

Tο εμπιστευτικό έγγραφο της βρετανικής πρεσβείας στην Aγκυρα προς το Φόρεϊν Oφις, WSGO 20/4, ημερομηνία 3 Oκτωβρίου 1979, αποκαλύπτει ένα διπλωματικό ελληνοτουρκικό επεισόδιο το οποίο δημιούργησε προστριβή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Aφορούσε την κίνηση της τουρκικής κυβέρνησης να ζητήσει από τον Eλληνα πρέσβη στην Aγκυρα, κ. Παπούλια, να εγκαταλείψει το οίκημα στο οποίο διαμένει, μέσα σε δύο μήνες, με την αιτιολογία ότι το τουρκικό κράτος έγινε ο ιδιοκτήτης του σχετικού ακινήτου.

Tο βασικό κείμενο του έγγραφου: «O Eλληνας πρέσβης, ο οποίος ήλθε στο σπίτι μου χθες βράδυ, στο δείπνο που έδωσα για το ζεύγος Pόουντς, μου ανέφερε ότι τον κάλεσαν στο υπουργείο των Eξωτερικών της Tουρκίας για να τον ενημερώσουν ότι το οίκημα στο οποίο διαμένει, και είναι η ελληνική πρεσβευτική κατοικία για πολλά χρόνια, περιήλθε στην ιδιοκτησία του τουρκικού κράτους και εξέφρασαν την επιθυμία να το εκκενώσει το συντομότερο δυνατό, μέσα σε δύο ή τέσσερις το πολύ μήνες. O Παπούλιας τους απάντησε, όπως μου είπε, ότι το σπίτι δεν είναι δικό του, αλλά μια επίσημη κατοικία την οποία έχει ενοικιάσει το ελληνικό κράτος, από Tούρκο ιδιώτη, και η ενοικίαση λήγει τον προσεχή χρόνο τον Iούλιο.

Tο ιστορικό σ’ αυτή την υπόθεση είναι ότι το οίκημα που διαμένει ο Eλληνας πρέσβης, καθώς και το διπλανό κτίριο που είναι η επίσημη κατοικία του Iάπωνα πρέσβη, βρίσκονται σε έναν μεγάλο χώρο τον οποίο νομίζω η τουρκική κυβέρνηση θέλει να μετατρέψει σε ένα είδος πάρκου. O Παπούλιας μου είπε πως πάρα το γεγονός ότι κυκλοφορούσαν πληροφορίες για την πρόθεση της δημοτικής Aρχής της Aγκυρας να αναπλάσουν σε πάρκο τον συγκεκριμένο χώρο, οι Tούρκοι επίσημοι τον διαβεβαίωναν ότι δεν θα έπρεπε να ανησυχεί».

• ΛONΔINO: ΛAMΠHΣ TΣIPIΓΩTAKHΣ, ΕΘΝΟΣ, 30/12/2009

«Εξαιρετικό τυρί σε σκυλίσιο τομάρι»

• Ο Θεόδωρος Πάγκαλος, από δημοφιλής και ικανός στρατιωτικός μεταμορφώθηκε σε αυταρχικό δικτάτορα

• Επιμέλεια: Στεφανος Xελιδονης, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/12/2009

O Θεόδωρος Πάγκαλος, Πρόεδρος της Δημοκρατίας το 1926, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, κατά τη διάρκεια δημόσιας τελετής. O Πάγκαλος, μετά την πραξικοπηματική κατάληψη της αρχής τον Iούνιο του 1925, τον aπρίλιο του επομένου έτους εξελέγη με καθολική ψηφοφορία στο ύπατο αξίωμα (Mιχάλης Kατσίγερας, «Eλλάδα 20ός αιώνας – Oι φωτογραφίες», τόμος Α΄, εκδ. «Ποταμός»).

Η πορεία του Θεόδωρου Δ. Πάγκαλου στη δημόσια ζωή της Ελλάδας κατά το πρώτο ήμισυ του 20ού αιώνα ήταν μακρά και ο ρόλος του καταλυτικός. Σε συνάντηση στο σπίτι του, το 1908, ιδρύθηκε ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, ο οποίος απετέλεσε τη βάση του Κινήματος στο Γουδί, το 1909. Ο Πάγκαλος ήταν από τους πρώτους που υποστήριξαν τον ερχομό του Βενιζέλου. Συμμετείχε και στους δύο Βαλκανικούς Πολέμους και το καλοκαίρι του 1916 προχώρησε στη σύσταση ομάδας αξιωματικών με σκοπό την είσοδο της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ, ενισχύοντας στη συνέχεια το Κίνημα της Θεσσαλονίκης.

Τον Μάιο του 1919, εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη ως αρχηγός του επιτελείου. Με την άνοδο φιλοβασιλικής κυβέρνησης, αποστρατεύθηκε τον Νοέμβριο του επόμενου έτους. Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή παρακολουθούσε τις εξελίξεις από την Ελευσίνα. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1922, σχημάτισε την επιτροπή Αθηνών η οποία προχώρησε σε συλλήψεις πολιτικών. Τα μέλη του έκτακτου στρατοδικείου για τη «Δίκη των Εξ», σε μεγάλο βαθμό, ορίστηκαν από τον Πάγκαλο. Στις 14 Νοεμβρίου διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση Γονατά. Στις 12 Δεκεμβρίου παραιτήθηκε για να αναλάβει την αρχιστρατηγία και εγκαταστάθηκε στην Αλεξανδρούπολη. Σύντομα μετέτρεψε μια διασκορπισμένη μάζα στρατιωτών σε αξιόμαχο στρατό. Ο τουρκικός στρατός της Θράκης δεν ήταν ικανός σε σχέση με τη Στρατιά του Εβρου και ο Πάγκαλος πίστευε ότι μπορούσε να καταλάβει την Κωνσταντινούπολη. Η ελληνική διπλωματία χρησιμοποίησε τη Στρατιά ως μοχλό πίεσης και στις 24 Ιουλίου 1923 υπεγράφη η Συνθήκη της Λωζάννης.

Υστερα από σύγκρουση με την επαναστατική κυβέρνηση, ο Πάγκαλος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση και αναχώρησε για το εξωτερικό. Επέστρεψε για να συμμετάσχει στις εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923. Το κόμμα των Φιλελευθέρων κέρδισε, αλλά ακολούθησε πολιτική κρίση, η οποία συνεχίστηκε μέχρι το τέλος του 1924. Οταν ο υπουργός Στρατιωτικών, Γόντικας, ρώτησε τον Πάγκαλο «αλήθεια Θόδωρε θα κάμης κίνημα;», εκείνος του απάντησε «και βέβαια θα κάμω κίνημα. Θα σας φοβηθώ;».

• ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

H εύθραυστη δημοκρατία και η ευπρόσδεκτη δικτατορία [ΛINΑ ΛOYBH, Eπίκουρη καθηγήτρια, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης]

Πραξικόπημα με την επίκληση ηθικών αρχών και αξιών

• Του Ιακωβου Δ. Μιχαηλιδη*, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 25/12/2009

Τα χαράματα της 25ης Ιουνίου 1925, ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος ανέτρεψε πραξικοπηματικά την κυβέρνηση του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου και ανέλαβε την εξουσία. Η στρατιωτική εκτροπή, στην οποία προχώρησε ο Ελληνας στρατηγός, έθεσε τέλος στην ακυβερνησία που ταλάνισε την ελληνική πολιτική σκηνή την επαύριον της μικρασιατικής τραγωδίας με την εναλλαγή στην εξουσία ανεμικών και ανίσχυρων κομματικών σχηματισμών, προερχομένων κατά κανόνα από την παράταξη των Βενιζελικών. Ο ίδιος ο Πάγκαλος εξαργύρωνε έτσι την άριστη φήμη που είχε αποκτήσει ως αξιωματικός, ιδιαίτερα μάλιστα όταν δημιούργησε σε ελάχιστο χρόνο από τα λείψανα του ελληνικού στρατού την περίφημη Στρατιά του Εβρου, οπλίζοντας παράλληλα με πολύτιμα επιχειρήματα την ελληνική διαπραγματευτική αντιπροσωπεία που βρισκόταν στη Λωζάννη το 1923.

Με προκήρυξή του προς τον ελληνικό λαό την ίδια ημέρα, ο Πάγκαλος προσπάθησε να αιτιολογήσει την ενέργειά του. Αφού αποκάλεσε «αμαρτωλή» την κυβέρνηση Μιχαλακόπουλου, υποσχέθηκε «διοίκησιν χρηστήν, ισοπολιτείαν, ασφάλειαν και δικαιοσύνην» καθώς και πάταξη «άνευ οίκτου» των ποικιλώνυμων καταχραστών, «οι οποίοι κατακλέπτουσιν αναιδώς τον ιδρώτα του λαού».

• Φρούδες υποσχέσεις

Η επίκληση αμάχητων ηθικών κανόνων από τον δικτάτορα αποσκοπούσε στην εκτόνωση των αντιδράσεων των βενιζελογενών κομμάτων για την πρωτοβουλία του. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονταν άλλωστε και οι επαφές του με κορυφαίους παράγοντες του χώρου και ιδίως με τον ηγέτη της Δημοκρατικής Ενωσης, Αλέξανδρο Παπαναστασίου. Ο τελευταίος συμφώνησε να στηρίξει τον δικτάτορα, εξασφαλίζοντας ως αντάλλαγμα υποσχέσεις, φρούδες όπως εκ των υστέρων αποδείχθηκαν, περί ψηφίσεως νέου Συντάγματος.

Μετά τις εξελίξεις αυτές, ο Θεόδωρος Πάγκαλος εμφανίστηκε στις 30 Ιουνίου 1925 ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης, προκειμένου να αναγνώσει τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβερνήσεώς του και να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης. Πράγματι, με ψήφους 185 επί συνόλου 208, η κυβέρνηση Πάγκαλου απέκτησε κοινοβουλευτική νομιμότητα. Ωστόσο οι δηλώσεις, στις οποίες προέβη αμέσως μετά τη συνεδρίαση της Βουλής, εμπεριείχαν μια οδυνηρή έκπληξη για τους υποστηρικτές του. «Είμεθα κατάστασις», είπε, «δι’ ημάς δεν υπάρχει βενιζελισμός και κωνσταντινισμός, διότι δεν υπάρχουν πλέον τα εκπροσωπούντα τα δύο τοιαύτα κόμματα πρόσωπα. Ο μεν Βενιζέλος απέθανε πολιτικώς, ο δε Κωνσταντίνος φυσιολογικώς».

Η απαγκίστρωση από το βενιζελικό στρατόπεδο υπήρξε η πρώτη συνειδητή επιλογή του δικτάτορα αμέσως μετά την εδραίωσή του στην εξουσία. Η παράλληλη προσέγγιση στελεχών των αντιβενιζελικών αποτέλεσε έτσι τη φυσιολογική κατάληξη μιας προσωπικής πορείας που απέβλεπε στην υπέρβαση του υφιστάμενου πολιτικού συστήματος και στην ουσιαστική επιβολή του ως δικτάτορα, κάτι που τυπικά είχε βαθμιαία συντελεστεί, αρχικά στις 29 Σεπτεμβρίου 1925, όταν με διάταγμα διαλύθηκε η Δ΄ Συντακτική Συνέλευση και ακολούθως στις 5 Ιανουαρίου του 1926. Λίγους μήνες αργότερα, στις 4 και 11 Απριλίου του 1926, ο Πάγκαλος εξελέγη από το λαό Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

• Διολίσθηση στον αυταρχισμό

Η σταδιακή διολίσθηση του καθεστώτος σε αυταρχικές μορφές διακυβέρνησης αποτέλεσε φυσιολογικό επακόλουθο και επιβεβαιώθηκε τους επόμενους μήνες με μαζικές διώξεις και εκτοπισμούς πολιτικών αντιπάλων, κυρίως κομμουνιστών αλλά ακόμη και Βενιζελικών, όπως ο Νικόλαος Πλαστήρας, ο οποίος πήρε το δρόμο για την εξορία. Ανεστάλη επίσης η έκδοση ορισμένων εφημερίδων, ανάμεσά τους και της «Καθημερινής», στις 14 Οκτωβρίου 1925. Ο ίδιος ο Πάγκαλος δεν έκρυψε ποτέ τις προθέσεις του: «Επειδή βλέπω ότι είναι αδύνατον πλέον να εμπιστευώμεθα εις τον κοινοβουλευτισμόν, διά τούτο απεφάσισα ν’ αλλάξω την μέχρι τούδε πορείαν μου. Εις το εξής στηρίζομαι εις την εμπιστοσύνην του στρατού, όστις αποτελεί την νησίδα των εθνικών ελπίδων», δήλωνε με περισσή εμπιστοσύνη στους άνδρες της Ταξιαρχίας Δημοκρατικής Φρουράς, τους πραγματικούς στυλοβάτες της εξουσίας του.

• Επικίνδυνες αντιφάσεις στην εξωτερική πολιτική

Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, η διακυβέρνηση Πάγκαλου σημαδεύτηκε από μια σειρά αντιφατικών ενεργειών. Απώτερος στόχος του πρέπει να ήταν, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, η προετοιμασία της χώρας για επανάληψη των πολεμικών επιχειρήσεων με την Τουρκία και η ανατροπή της συνθήκης της Λωζάννης. «Ο Πάγκαλος είχε χωρίς αμφιβολία πολλά στρατηγικά προσόντα», κατέγραψε στις «Αναμνήσεις» του ο Γεώργιος Μόδης. «Είχε μόρφωσι, φαντασίαν, πυγμήν. Πολλοί τον θεωρούσαν τον καλλίτερο Στρατηγό μας… Ηταν όμως και “εξαιρετικό τυρί σε σκυλίσιο τομάρι”, όπως πολλοί έλεγαν».

• Εισβολή στη Βουλγαρία

Στο ζήτημα της Μακεδονίας, το ελληνοβουλγαρικό επεισόδιο στο Πετρίτσι και η διαταγή που ο Πάγκαλος έδωσε στο Γ΄ Σώμα Στρατού να εισβάλει, τον Οκτώβριο του 1925, σε βουλγαρικό έδαφος προκειμένου να τιμωρήσει τους κομιτατζήδες που αποδύονταν σε τρομοκρατικές επιδρομές στην ελληνική Μακεδονία, είχε ως αποτέλεσμα την καταδίκη της Ελλάδας από την Κοινωνία των Εθνών και την καταβολή υψηλής χρηματικής αποζημίωσης.

Στις 17 Αυγούστου 1926, η Ελλάδα και η Γιουγκοσλαβία υπέγραψαν μυστικές συμφωνίες, με τις οποίες οι Σέρβοι αποκτούσαν σημαντικά προνόμια στην ελληνική Μακεδονία. Πιο συγκεκριμένα, οι Γιουγκοσλάβοι ενίσχυαν τη θέση τους στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, ενώ η Ελλάδα αναγνώριζε την ύπαρξη σερβικής μειονότητας στο έδαφός της. Οι όροι αυτοί προκάλεσαν επικίνδυνους τριγμούς στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, επιτάχυναν δε τη διαδικασία ανατροπής του Πάγκαλου. Ο Γ. Κονδύλης και τα πάλαι ποτέ πιστά στον Πάγκαλο Δημοκρατικά Τάγματα ηγήθηκαν ενός νέου κινήματος, που -παρά τη σθεναρή αντίθεση του δικτάτορα- στάθηκε αδύνατο να αντιμετωπιστεί. Ο Πάγκαλος συνελήφθη και φυλακίστηκε έως τον Ιούνιο του 1928, όταν και αφέθηκε ελεύθερος με απόφαση της κυβέρνησης Βενιζέλου. Ο πολιτικός του χρόνος είχε λάβει τέλος.

Απολογούμενος ενώπιον της Ανακριτικής Επιτροπής της Βουλής, στη διάρκεια του 1928, ο Πάγκαλος εμφανίστηκε αμετακίνητος στις ιδέες του. «Εάν ηναγκάσθην να λάβω αυστηρά ενίοτε μέτρα», υποστήριξε, «έπραξα τούτο με μόνον σκοπόν να υπερασπίσω τα συμφέροντα του συνόλου και να θεραπεύσω την επικινδύνως εκτεινομένην γάγγραιναν, απειλούσαν αυτήν την υπόστασιν του Κράτους και της Κοινωνίας». Και γυρνώντας προς τους κατηγόρους του, συμπλήρωσε περιφρονητικά: «Απέφραξα τας Θερμοπύλας του Εβρου εις τον επηρμένον νικητήν της Μικράς Ασίας και έσωσα εκατοντάδας εκατομμυρίων του ελληνικού λαού. Επραξα το καθήκον μου έναντι του λαού και του έθνους. Αδιαφορώ διά πάσαν δίωξιν ή κατηγορίαν. Θεωρώ αρκούσαν ηθικήν αμοιβήν την γαλήνην της συνειδήσεως και την ετυμηγορίαν της Ιστορίας».

Η δικτατορία του Θεόδωρου Πάγκαλου εντάσσεται στην αλυσίδα των αλλεπάλληλων στρατιωτικών εκτροπών και επεμβάσεων στην πολιτική ζωή του τόπου, οι οποίες εγκαινιάστηκαν με το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, «νομιμοποιήθηκαν» με το κίνημα στο Γουδί τον Αύγουστο του 1909 και έλαβαν χαρακτήρα πλημμυρίδας στη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Παρά τις θετικές συνιστώσες αρκετών από τα κινήματα αυτά, δεν υπάρχει αμφιβολία πως συνιστούσαν παραβίαση του Συντάγματος, νοσηρό φαινόμενο μιας ασταθούς δημοκρατίας που χρειάστηκε να περιμένει μέχρι τη Μεταπολίτευση του 1974 για να ενηλικιωθεί.

* Ο κ. Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης είναι επίκουρος καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ.